Działania niepożądane
Noretysteron

Działania niepożądane noretysteronu

Noretysteronu octan to syntetyczny progestagen, który jest stosowany w terapii hormonalnej, głównie w połączeniu z estrogenami w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) lub samodzielnie w niektórych wskazaniach. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis działań niepożądanych związanych z tą substancją, ich częstotliwość występowania oraz potencjalne zagrożenia.^{1 2}

Najczęstsze działania niepożądane

W badaniach klinicznych z preparatami zawierającymi noretysteronu octan, najczęściej obserwowano następujące działania niepożądane:^{3 4}

• Krwawienia z dróg rodnych – występują u około 10-20% pacjentek, zwykle w pierwszych miesiącach leczenia
• Ból lub tkliwość piersi – zgłaszane przez 10-30% pacjentek, zwykle ustępują po kilku miesiącach terapii
• Bolesne miesiączkowanie – częstość występowania około 19%
• Nieregularne krwawienia – około 12,7% przypadków
• Bóle głowy – występują u około 10% pacjentek

^{5 6}

Działania niepożądane w układzie rozrodczym

Ze względu na wpływ hormonalny noretysteronu, układ rozrodczy jest jednym z głównych miejsc występowania działań niepożądanych:

• Bolesność lub tkliwość piersi – bardzo często (≥1/10)
• Krwawienia z dróg rodnych – bardzo często (≥1/10)
• Obrzęk lub powiększenie piersi – często (≥1/100 do <1/10)
• Powiększenie mięśniaków macicy (włókniaków) lub ponowne ich wystąpienie – często (≥1/100 do <1/10)
• Hiperplazja endometrium – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• Świąd sromu i pochwy – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• Kandydoza narządów rodnych lub zapalenie pochwy – często (≥1/100 do <1/10)

^{7 8}

Działania niepożądane w układzie nerwowym

Noretysteronu octan może wpływać na układ nerwowy, powodując następujące działania niepożądane:

• Ból głowy – często (≥1/100 do <1/10)
• Migrena lub nasilenie migreny – często (≥1/100 do <1/10)
• Zawroty głowy – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• Zaburzenia widzenia – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• Udar – rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)

^{9 10 11}

Działania niepożądane w układzie psychicznym

Wpływ na psychikę może objawiać się następującymi działaniami niepożądanymi:

• Depresja lub nasilenie depresji – często (≥1/100 do <1/10)
• Nerwowość – często (≥1/100 do <1/10)
• Bezsenność – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• Niepokój – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• Zmiany libido (zarówno zmniejszenie jak i zwiększenie) – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)

^{12 13}

Działania niepożądane w układzie naczyniowym

Noretysteronu octan może mieć wpływ na układ naczyniowy, co wiąże się z poważnymi zagrożeniami:

• Zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• Zakrzepowe zapalenie żył głębokich – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• Zatorowość płucna – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• Nasilenie nadciśnienia – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ) – ryzyko zwiększone 1,3- do 3-krotnie

^{14 15}

Działania niepożądane w układzie pokarmowym

W układzie pokarmowym mogą wystąpić następujące działania niepożądane:

• Nudności – często (≥1/100 do <1/10)
• Ból brzucha – często (≥1/100 do <1/10)
• Wzdęcia lub dyskomfort w jamie brzusznej – często (≥1/100 do <1/10)
• Dyspepsja – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• Wymioty – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)

^{16 17}

Działania niepożądane skórne

Noretysteronu octan może powodować następujące reakcje skórne:

• Łysienie – często (≥1/100 do <1/10)
• Nadmierne owłosienie lub trądzik – często (≥1/100 do <1/10)
• Świąd lub pokrzywka – często (≥1/100 do <1/10)
• Łojotok – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• Obrzęk naczynioruchowy – rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
• Wysypka – często (≥1/100 do <1/10)

^{18 19 20}

Zwiększenie ryzyka nowotworów

Długotrwałe stosowanie noretysteronu w połączeniu z estrogenami wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia niektórych nowotworów:

Rak piersi

U kobiet stosujących złożoną terapię estrogenowo-progestagenową ryzyko raka piersi może wzrosnąć nawet 2-krotnie, szczególnie przy stosowaniu dłuższym niż 5 lat. Zwiększenie ryzyka zależy od czasu trwania leczenia.^{21 22}

Metaanaliza badań prospektywnych wykazała, że:²³

²⁴

Rak endometrium

Ryzyko raka endometrium u kobiet niestosujących HTZ wynosi około 5 na 1000 kobiet z zachowaną macicą. Stosowanie samych estrogenów bez dodatku progestagenu zwiększa to ryzyko 5-55 razy. Dodanie progestagenu, takiego jak noretysteronu octan, do terapii estrogenowej przez co najmniej 12 dni w cyklu zapobiega temu zwiększonemu ryzyku.^{25 26}

Nowotwór jajnika

Stosowanie HTZ w postaci estrogenów lub skojarzenia estrogenów z progestagenami wiąże się z nieznacznie zwiększonym ryzykiem rozpoznania nowotworu jajnika. Metaanaliza 52 badań epidemiologicznych wykazała zwiększone ryzyko nowotworu jajnika u kobiet aktualnie stosujących HTZ w porównaniu do kobiet, które nigdy nie stosowały HTZ (RW 1,43%, 95% PU 1,31-1,56).^{27 28}

U kobiet w wieku 50-54 lat stosowanie HTZ przez 5 lat może spowodować 1 dodatkowy przypadek na 2000 kobiet. Wśród kobiet w tym samym wieku, które nie stosują HTZ, nowotwór jajnika zostanie rozpoznany w okresie 5 lat u 2 na 2000 kobiet.

Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Stosowanie HTZ zawierającej noretysteronu octan wiąże się z 1,3- do 3-krotnie zwiększonym ryzykiem rozwoju żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), czyli zakrzepicy żył głębokich lub zatorowości płucnej. Wystąpienie takiego zdarzenia jest bardziej prawdopodobne w pierwszym roku stosowania HTZ.^{29 30}

W badaniu WHI wykazano, że u kobiet w wieku 50-59 lat stosujących doustną złożoną terapię estrogenowo-progestagenową, dodatkowe ryzyko ŻChZZ wynosi 5 przypadków na 1000 kobiet w ciągu 5 lat.^{31 32}

Ryzyko chorób układu krążenia

Stosowanie noretysteronu w połączeniu z estrogenami może wpływać na ryzyko wystąpienia problemów kardiologicznych:

Choroba wieńcowa

Ryzyko choroby wieńcowej jest nieznacznie zwiększone u pacjentek stosujących złożoną estrogenowo-progestagenową HTZ w wieku powyżej 60 lat.^{33 34}

Udar niedokrwienny

Leczenie złożone estrogenowo-progestagenowe jest związane z 1,5-krotnym zwiększeniem względnego ryzyka udaru niedokrwiennego. Ryzyko udaru krwotocznego nie jest zwiększone podczas stosowania HTZ.^{35 36}

W połączonych badaniach WHI wykazano, że u kobiet w wieku 50-59 lat stosujących HTZ przez 5 lat, dodatkowe ryzyko udaru niedokrwiennego wynosi 3 przypadki na 1000 kobiet.^{37 38}

Inne działania niepożądane

Do innych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem noretysteronu octanu należą:

• Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: zatrzymanie płynów – często (≥1/100 do <1/10)
• Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: ból pleców – często (≥1/100 do <1/10), skurcze mięśni kończyn dolnych – często (≥1/100 do <1/10)
• Zaburzenia ogólne: obrzęki obwodowe – często (≥1/100 do <1/10)
• Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: choroba pęcherzyka żółciowego, kamica żółciowa, nasilona kamica żółciowa, nawracająca kamica żółciowa – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• Zaburzenia układu immunologicznego: reakcje nadwrażliwości – często (≥1/100 do <1/10), uogólnione reakcje nadwrażliwości (np. reakcja anafilaktyczna, wstrząs anafilaktyczny) – rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
• Badania diagnostyczne: zwiększenie masy ciała – często (≥1/100 do <1/10), zmniejszenie masy ciała – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)

^{39 40 41}

Tabela działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia podsumowanie działań niepożądanych noretysteronu octanu według klasyfikacji układów i narządów wraz z częstością ich występowania:

^{42 43 44}

Przedawkowanie

W przypadku przedawkowania noretysteronu octanu mogą wystąpić następujące objawy:^{45 46}

• Stany depresyjne
• Zmęczenie
• Zmiany trądzikowe
• Hirsutyzm (nadmierne owłosienie)
• Obniżenie nastroju

W przypadku przedawkowania zalecane jest leczenie objawowe.

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego zawierającego noretysteronu octan do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.⁴⁷