TBSA
TBSA (Total Body Surface Area) to termin używany w medycynie do określenia procentowej powierzchni ciała pacjenta objętej urazem, najczęściej oparzeniem. Jest to kluczowy parametr w ocenie ciężkości oparzeń i planowaniu odpowiedniego leczenia.
Do szacowania TBSA stosuje się kilka metod, w tym regułę dziewiątek Wallace’a, regułę dłoni oraz bardziej szczegółowe tabele Lunda i Browdera. W regule dziewiątek ciało dorosłego człowieka dzieli się na obszary stanowiące 9% lub wielokrotność 9% całkowitej powierzchni ciała.
Dokładna ocena TBSA jest niezbędna do obliczania zapotrzebowania na płyny w resuscytacji płynowej, zwłaszcza w pierwszych 24-48 godzinach po oparzeniu. Zgodnie z formułą Parklanda, objętość płynów podawanych w ciągu pierwszych 24 godzin wynosi 4 ml × masa ciała (kg) × %TBSA.
TBSA ma również istotne znaczenie prognostyczne – oparzenia obejmujące ponad 20% TBSA u dorosłych i ponad 10% u dzieci i osób starszych są klasyfikowane jako ciężkie i wymagają leczenia w specjalistycznych ośrodkach leczenia oparzeń.
Powiązane wpisy
-
Leksykon chorób i schorzeń
Śmiertelność wśród pacjentów z oparzeniami pozostaje wysoka, szczególnie u osób starszych (>65 lat), z oparzeniami obejmującymi >40% TBSA, współistniejącymi chorobami oraz urazem inhalacyjnym, który zwiększa ryzyko zgonu 2,58- do nawet 10-krotnie. W przypadku oparzeń >70% TBSA istotnymi niezależnymi predyktorami śmiertelności są udział oparzeń III i IV stopnia (HR=8,10) oraz dysfunkcja narządów (HR=8,65). Systemy punktacji, takie jak ABSI (AUC 0,7-0,9) i nowszy BUMP, umożliwiają umiarkowanie dokładne prognozowanie śmiertelności, przy czym BUMP przewyższa ABSI w populacji pacjentów na OIT. Ogólny model APACHE II wykazuje niższą skuteczność (AUC 64,5). Nowoczesne metody uczenia maszynowego, zwłaszcza algorytm Random Forest, poprawiają dokładność predykcji, wskazując TBSA, RDW i wiek jako kluczowe czynniki prognostyczne 90-dniowej śmiertelności po operacji oparzeniowej (27,1%). Dodanie poziomu mleczanów przy przyjęciu do wyniku Baux zwiększa AUC z 0,90 do 0,94, co jest istotne klinicznie i statystycznie.
algorytm Random Forest, dysfunkcja narządów, liczba leukocytów, liczba płytek krwi, nomogram, oddział intensywnej terapii, oparzenie trzeciego stopnia, pacjent krytycznie chory, posocznica, poziom mleczanów, RDW, sepsa, SIRS, skala APACHE II, skala SOFA, stosunek neutrofili do limfocytów, TBSA, uczenie maszynowe, uraz inhalacyjny, uraz oparzeniowy -
Leksykon chorób i schorzeń
Oparzenia to urazy tkanek spowodowane różnorodnymi czynnikami, takimi jak gorące płyny, płomienie, chemikalia, prąd elektryczny czy promieniowanie. Klasyfikacja oparzeń opiera się na głębokości uszkodzenia: od powierzchownych (I stopień) do pełnej grubości skóry (III stopień). Ocena oparzenia uwzględnia mechanizm urazu, głębokość, rozległość (wyrażoną procentowo jako TBSA, ocenianą regułą dziewiątek lub schematem Lunda-Browdera) oraz lokalizację anatomiczną. Kryteria Amerykańskiego Towarzystwa Oparzeń wskazują na konieczność skierowania do specjalistycznego ośrodka, gdy oparzenie obejmuje >10% TBSA, jest głębokie, dotyczy twarzy, stóp, okolic genitaliów, jest elektryczne lub chemiczne, współistnieje z urazem inhalacyjnym lub dotyczy pacjentów <10 lat bądź w podeszłym wieku. Opieka pielęgniarska przebiega w trzech fazach: nagłej (resuscytacyjnej), ostrej (gojenia ran) i rehabilitacyjnej, z naciskiem na stabilizację, pielęgnację rany, zapobieganie zakażeniom, kontrolę bólu oraz wsparcie żywieniowe i psychospołeczne.
antybiotyk, bliznowacenie, całkowita powierzchnia ciała, diagnoza pielęgniarska, gazometria, hipowolemia, hydroterapia, kąpiel lecznicza, martwa tkanka, niewydolność wielonarządowa, odleżyna, oparzenie chemiczne, oparzenie elektryczne, oparzenie pełnej grubości, oparzenie powierzchowne, opatrunek, opioid, profilaktyka zakażeń, przykurcz, reguła dziewiątek, resuscytacja płynowa, stan hipermetaboliczny, TBSA, tkanka ziarninująca, uraz inhalacyjny, wsparcie żywieniowe, zapobieganie przykurczom, zarządzanie bólem, zespół leczący -
Leksykon chorób i schorzeń
Oparzenia stanowią poważny uraz tkanek, którego diagnostyka opiera się na ocenie głębokości i rozległości uszkodzenia, wyrażanej procentem całkowitej powierzchni ciała (TBSA). Klasyfikacja głębokości oparzeń obejmuje: powierzchowne, powierzchowne częściowej grubości, głębokie częściowej grubości, pełnej grubości oraz IV stopnia, z uwzględnieniem kryteriów American Burn Association do kwalifikacji pacjentów do specjalistycznych ośrodków. Do oceny TBSA stosuje się m.in. Regułę dziewiątek (np. każda noga 18%, głowa i szyja 9%, okolica krocza 1%) oraz diagramy Lund-Browdera u dzieci. Diagnostyka laboratoryjna obejmuje morfologię krwi, panel metaboliczny, karboksyhemoglobinę, gazometrię tętniczą oraz posiewy rany, natomiast obrazowanie (TK, bronchoskopia światłowodowa, USG kontrastowe, LDI) wspomaga ocenę głębokości oparzenia i wykrywanie powikłań, takich jak uraz inhalacyjny. Biomarkery, takie jak prokalcytonina (czułość 73%, swoistość 75%) i CRP (czułość 86%, swoistość 54%), wspierają diagnostykę sepsy, choć ich interpretacja jest utrudniona przez reakcję zapalną po oparzeniu.
badanie fizykalne, badanie histologiczne, białko C-reaktywne, biomarker, całkowita powierzchnia ciała, centrum leczenia oparzeń, gazometria tętnicza, głębokie uczenie, karboksyhemoglobina, morfologia krwi, oparzenie, oparzenie chemiczne, oparzenie częściowej grubości, oparzenie kontaktowe, oparzenie pełnej grubości, oparzenie powierzchowne, panel metaboliczny, peptyd natriuretyczny, posiew z rany, prokalcytonina, rana oparzeniowa, reguła dziewiątek, sepsa, sztuczna inteligencja, TBSA, tomografia komputerowa, uczenie maszynowe, uraz inhalacyjny, uraz oparzeniowy, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej
