Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Regulon

Produkt leczniczy Regulon (0,03 mg etynyloestradiolu + 0,15 mg dezogestrelu) należy stosować z zachowaniem szczególnej ostrożności. W przypadku występowania czynników ryzyka lekarz powinien dokładnie omówić z pacjentką zasadność stosowania leku. Konieczna jest regularna kontrola lekarska oraz niezwłoczne zgłaszanie lekarzowi prowadzącemu pogorszenia lub pierwszego wystąpienia stanów wymienionych poniżej.¹

Zaburzenia zakrzepowo-zatorowe

Stosowanie złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia powikłań zakrzepowo-zatorowych w układzie żylnym i tętniczym.²

Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE)

Produkt Regulon zawierający dezogestrel jest związany z około dwukrotnie większym ryzykiem wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE) w porównaniu do preparatów zawierających lewonorgestrel, norgestymat lub noretisteron. Przed rozpoczęciem stosowania produktu Regulon konieczna jest szczegółowa rozmowa z pacjentką, aby upewnić się, że rozumie ona związane z tym ryzyko.³

Szacowana częstość występowania VTE w okresie roku wynosi:

• 2 przypadki na 10 000 kobiet niestosujących złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych⁴
• 5-7 przypadków na 10 000 kobiet stosujących preparaty zawierające lewonorgestrel⁵
• 9-12 przypadków na 10 000 kobiet stosujących preparaty zawierające dezogestrel (w tym Regulon)⁶

Należy zaznaczyć, że ryzyko jest największe w pierwszym roku stosowania hormormalnych środków antykoncepcyjnych lub przy wznowieniu po przerwie trwającej 4 tygodnie lub dłużej.⁷

W rzadkich przypadkach (<1-2%) żylna choroba zakrzepowo-zatorowa może prowadzić do śmierci.⁸ Bardzo rzadko zgłaszano przypadki zakrzepicy w innych naczyniach krwionośnych, w tym wątrobowych, krezkowych, nerkowych lub w żyłach i tętnicach siatkówki.⁹

Czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Istnieje szereg czynników zwiększających ryzyko VTE. Produkt Regulon jest przeciwwskazany u kobiet, u których występuje jednocześnie kilka czynników ryzyka, znacząco zwiększających ryzyko zakrzepicy żylnej.¹⁰

Dodatkowo należy uwzględnić zwiększone ryzyko wystąpienia choroby zakrzepowo-zatorowej w ciąży oraz w 6-tygodniowym okresie poporodowym.¹¹

Objawy żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Pacjentka powinna natychmiast zgłosić się do lekarza w przypadku wystąpienia następujących objawów:¹²

Objawy zakrzepicy żył głębokich (DVT):

• obrzęk nogi i/lub stopy lub obrzęk wzdłuż żyły w nodze
• ból lub tkliwość w nodze, odczuwalne wyłącznie w pozycji stojącej lub podczas chodzenia
• zwiększona temperatura w zmienionej chorobowo nodze
• czerwona lub przebarwiona skóra nogi¹³

Objawy zatorowości płucnej (PE):

• nagły napad niewyjaśnionego spłycenia oddechu lub przyspieszenia oddechu
• nagły napad kaszlu, który może być połączony z krwiopluciem
• ostry ból w klatce piersiowej
• ciężkie zamroczenie lub zawroty głowy
• przyspieszone lub nieregularne bicie serca¹⁴

Należy pamiętać, że niektóre z tych objawów (np. spłycenie oddechu, kaszel) są niespecyficzne i mogą być błędnie interpretowane jako objawy mniej poważnych stanów.¹⁵

Inne objawy zamknięcia naczyń mogą obejmować nagły ból, obrzęk i lekko niebieskie przebarwienie kończyn. W przypadku wystąpienia zamknięcia naczynia w oku objawy mogą obejmować bezbolesne zaburzenia widzenia, które mogą przekształcić się w utratę widzenia – czasem niemal natychmiastową.¹⁶

Ryzyko tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych (ATE)

Badania epidemiologiczne wykazały związek między stosowaniem hormonalnych środków antykoncepcyjnych a zwiększonym ryzykiem wystąpienia tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych (zawał mięśnia sercowego) lub incydentów naczyniowo-mózgowych (np. przemijający napad niedokrwienny, udar). Przypadki te mogą być śmiertelne.¹⁷

Czynniki ryzyka tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych

Ryzyko wystąpienia powikłań zakrzepowo-zatorowych w tętnicach zwiększa się u kobiet z określonymi czynnikami ryzyka. Stosowanie produktu Regulon jest przeciwwskazane u kobiet z jednym poważnym lub kilkoma czynnikami ryzyka ATE, które stawiają je w grupie wysokiego ryzyka zakrzepicy tętniczej.¹⁸

Objawy tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych

Pacjentka powinna natychmiast zgłosić się do lekarza w przypadku wystąpienia następujących objawów:¹⁹

Objawy napadu naczyniowo-mózgowego:

• nagłe zdrętwienie lub osłabienie twarzy, rąk lub nóg, szczególnie po jednej stronie ciała
• nagłe trudności z chodzeniem, zawroty głowy, utrata równowagi lub koordynacji
• nagłe splątanie, trudności z mówieniem lub rozumieniem
• nagłe zaburzenia widzenia w jednym oku lub obydwu oczach
• nagłe, ciężkie lub długotrwałe bóle głowy bez przyczyny
• utrata przytomności lub omdlenie z drgawkami lub bez drgawek²⁰

Przejściowe objawy sugerują, że zdarzenie jest przemijającym napadem niedokrwiennym (TIA).²¹

Objawy zawału mięśnia sercowego:

• ból, uczucie dyskomfortu, ociężałość, uczucie ściskania lub pełności w klatce piersiowej, ramieniu lub poniżej mostka
• uczucie dyskomfortu promieniujące do pleców, szczęki, gardła, ramienia, żołądka
• uczucie pełności, niestrawności lub zadławienia
• pocenie się, nudności, wymioty lub zawroty głowy
• skrajne osłabienie, niepokój lub spłycenie oddechu
• przyspieszone lub nieregularne bicie serca²²

Ryzyko nowotworów

Stosowanie złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia określonych nowotworów:

Rak szyjki macicy

Badania epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko raka szyjki macicy u kobiet długotrwale stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne. Należy jednak zaznaczyć, że związek ten może wynikać z innych czynników, takich jak zachowania seksualne czy liczba partnerów.²³

Rak piersi

Metaanaliza 54 badań epidemiologicznych wykazała nieznacznie zwiększone ryzyko raka piersi (RR=1,24) u kobiet stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne. Ryzyko to stopniowo zmniejsza się w ciągu 10 lat po zaprzestaniu ich stosowania. Ponieważ rak piersi rzadko występuje u kobiet poniżej 40. roku życia, wzrost liczby rozpoznań raka piersi u kobiet stosujących lub niedawno stosujących tabletki antykoncepcyjne jest niewielki w porównaniu z całkowitym ryzykiem wystąpienia tego nowotworu.²⁴

Obserwowane zwiększone ryzyko może wynikać z wcześniejszego rozpoznania raka piersi u kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną, biologicznego wpływu tabletek lub połączenia obu tych czynników. Zdiagnozowane przypadki raka piersi u kobiet stosujących tabletki antykoncepcyjne są zwykle mniej zaawansowane klinicznie niż u kobiet niestosujących tej metody antykoncepcji.²⁵

Nowotwory wątroby

U kobiet stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne rzadko zgłaszano łagodne nowotwory wątroby, a jeszcze rzadziej złośliwe nowotwory wątroby. W pojedynczych przypadkach prowadziły one do zagrażających życiu krwawień do jamy brzusznej. W przypadku wystąpienia silnego bólu w nadbrzuszu, powiększenia wątroby lub objawów krwawienia do jamy brzusznej u kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną, w diagnostyce różnicowej należy uwzględnić nowotwór wątroby.²⁶

Inne uwarunkowania i środki ostrożności

Obrzęk naczynioruchowy

Egzogenne estrogeny mogą wywołać lub nasilić objawy dziedzicznego i nabytego obrzęku naczynioruchowego.²⁷

Zaburzenia metaboliczne

U kobiet z hipertrójglicerydemią lub obciążonym wywiadem rodzinnym w kierunku tej choroby, stosowanie złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zapalenia trzustki.²⁸

Nadciśnienie tętnicze

U kobiet stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne obserwowano niewielkie zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi, rzadko mające znaczenie kliniczne. Jeśli jednak w trakcie stosowania produktu rozwinie się istotne klinicznie nadciśnienie, zaleca się przerwanie stosowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych i wdrożenie leczenia nadciśnienia. Po normalizacji wartości ciśnienia można rozważyć ponowne włączenie antykoncepcji hormonalnej.²⁹

Choroby związane ze stosowaniem złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych

W czasie ciąży lub stosowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych obserwowano wystąpienie lub pogorszenie następujących stanów, choć ich związek ze stosowaniem antykoncepcji hormonalnej nie został jednoznacznie ustalony:

• żółtaczka i/lub świąd z cholestazą
• kamica żółciowa
• porfiria
• toczeń rumieniowaty układowy
• zespół hemolityczno-mocznicowy
• pląsawica Sydenhama
• opryszczka ciężarnych
• utrata słuchu spowodowana otosklerozą³⁰

Zaburzenia czynności wątroby

W przypadku ostrych lub przewlekłych zaburzeń czynności wątroby konieczne może być przerwanie stosowania produktu Regulon do czasu normalizacji parametrów wątrobowych. Ponowne wystąpienie żółtaczki zastoinowej, która poprzednio pojawiła się we wczesnej ciąży lub podczas wcześniejszego stosowania hormonów płciowych, również wymaga zaprzestania przyjmowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych.³¹

Cukrzyca

Pomimo że złożone hormonalne środki antykoncepcyjne mogą wpływać na insulinooporność i tolerancję glukozy, nie ma potrzeby modyfikacji schematu leczenia u kobiet z cukrzycą stosujących niskodawkowe preparaty (zawierające <35 μg etynyloestradiolu). Pacjentki z cukrzycą powinny jednak pozostawać pod ścisłą kontrolą lekarską, szczególnie w początkowym okresie stosowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych.³²

Choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego

Choroby zapalne jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego) są związane ze stosowaniem złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych.³³

Ostuda

U niektórych kobiet może wystąpić ostuda, szczególnie jeśli w wywiadzie występowała ostuda ciężarnych. Kobiety predysponowane do występowania ostudy powinny unikać ekspozycji na światło słoneczne i promieniowanie ultrafioletowe podczas stosowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych.³⁴

Zaburzenia depresyjne

Obniżony nastrój i depresja to dobrze znane działania niepożądane stosowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Depresja może mieć ciężki przebieg i jest znanym czynnikiem ryzyka zachowań samobójczych i samobójstw. Jeśli u pacjentki wystąpią zmiany nastroju lub objawy depresji, nawet krótko po rozpoczęciu leczenia, zaleca się konsultację lekarską.³⁵

Badania lekarskie

Przed rozpoczęciem lub wznowieniem stosowania produktu Regulon konieczne jest:

1. Zebranie szczegółowego wywiadu lekarskiego (w tym wywiadu rodzinnego)
2. Wykluczenie ciąży
3. Pomiar ciśnienia tętniczego krwi
4. Przeprowadzenie badania fizykalnego z uwzględnieniem przeciwwskazań i ostrzeżeń³⁶

Należy dokładnie poinformować pacjentkę o zagrożeniach związanych ze stosowaniem złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych, zwłaszcza o ryzyku zakrzepicy żylnej i tętniczej, oraz o objawach tych stanów. Należy również zalecić uważne przeczytanie ulotki i stosowanie się do zawartych w niej zaleceń.³⁷

Badania kontrolne powinny być dobrane indywidualnie dla każdej pacjentki i dostosowane do przyjętych zaleceń praktyki klinicznej.³⁸

Należy poinformować pacjentkę, że hormonalne środki antykoncepcyjne nie chronią przed zakażeniem wirusem HIV (AIDS) ani innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową.³⁹

Zmniejszona skuteczność antykoncepcyjna

Skuteczność antykoncepcyjna produktu Regulon może być zmniejszona w następujących przypadkach:

• pominięcie przyjęcia tabletek
• zaburzenia żołądka i jelit (wymioty, biegunka)
• jednoczesne stosowanie innych leków obniżających stężenie etynyloestradiolu i/lub etonogestrelu (aktywnego metabolitu dezogestrelu) w osoczu⁴⁰

Nie należy stosować produktów zawierających ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum) podczas przyjmowania produktu Regulon, ze względu na ryzyko obniżenia stężenia leku w osoczu i zmniejszenia jego skuteczności klinicznej.⁴¹

Zaburzenia kontroli cyklu

Podczas stosowania wszystkich hormonalnych środków antykoncepcyjnych, zwłaszcza w pierwszych miesiącach, mogą wystąpić nieregularne krwawienia (plamienia, krwawienia śródcykliczne). Pełna ocena tych nieregularności jest możliwa dopiero po okresie adaptacji trwającym około 3 miesiące.⁴²

Jeśli nieregularne krwawienia utrzymują się lub pojawią się po wcześniej regularnych cyklach, należy rozważyć przyczyny niehormonalne i zastosować odpowiednie metody diagnostyczne, w tym łyżeczkowanie jamy macicy, aby wykluczyć nowotwór lub ciążę.⁴³

U niektórych kobiet w trakcie przerwy w przyjmowaniu tabletek może nie wystąpić krwawienie z odstawienia. Jeśli tabletki były przyjmowane zgodnie z zaleceniami, jest mało prawdopodobne, aby kobieta była w ciąży. Natomiast jeśli przed brakiem krwawienia tabletki nie były przyjmowane prawidłowo lub jeśli nie wystąpiły dwa kolejne krwawienia, przed kontynuacją stosowania leku należy wykluczyć ciążę.⁴⁴

Informacje dodatkowe

Produkt leczniczy Regulon zawiera laktozę. Pacjentki z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinny stosować tego produktu.⁴⁵

Wybierając metodę antykoncepcji, należy uwzględnić wszystkie powyższe informacje i starannie rozważyć korzyści i ryzyko związane ze stosowaniem złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych w indywidualnym przypadku każdej pacjentki.⁴⁶