Leki w grupie
„antykoncepcyjne”

Leki antykoncepcyjne to preparaty hormonalne stosowane w celu zapobiegania ciąży. Ich działanie opiera się głównie na hamowaniu owulacji, zagęszczaniu śluzu szyjkowego utrudniającego penetrację plemników oraz zmianie błony śluzowej macicy, co utrudnia implantację zarodka. Skuteczność nowoczesnych metod antykoncepcji hormonalnej przy prawidłowym stosowaniu sięga 99%.

Wśród leków antykoncepcyjnych wyróżniamy kilka głównych grup: tabletki jednoskładnikowe (zawierające tylko progestagen), dwuskładnikowe (estrogen z progestagenem), plastry, krążki dopochwowe, wkładki wewnątrzmaciczne z hormonem oraz implanty podskórne. Najpopularniejsze substancje czynne to etynyloestradiol, drospirenon, lewonorgestrel, dezogestrel, gestoden, dienogest czy norelgestromin.

Do najczęściej stosowanych preparatów dwuskładnikowych na polskim rynku należą: Yasminelle, Yaz, Diane-35, Microgynon, Belara, Melodetta, Midiana, Daylette czy Lesine. Wśród preparatów jednoskładnikowych wyróżniamy Cerazette i Azalia (dezogestrel), a także systemy jak Mirena, Kyleena (wkładki z lewonorgestrelem) czy Nexplanon (implant z etonogestrelem).

Główne zalety stosowania antykoncepcji hormonalnej to wysoka skuteczność, regulacja cyklu miesiączkowego, zmniejszenie dolegliwości bólowych podczas miesiączki, redukcja obfitości krwawień, korzystny wpływ na cerę przy niektórych preparatach, a także zmniejszenie ryzyka rozwoju nowotworów jajnika i endometrium przy długotrwałym stosowaniu.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem antykoncepcji hormonalnej obejmują zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (szczególnie u osób z czynnikami ryzyka), niewielki wzrost ryzyka raka piersi, możliwość wystąpienia działań niepożądanych jak bóle głowy, nudności, zmiany nastroju, spadek libido czy plamienia międzymiesiączkowe. U niektórych pacjentek mogą wystąpić także zaburzenia metaboliczne (np. wzrost stężenia trójglicerydów).

Antykoncepcję hormonalną możemy podzielić na metody długodziałające (LARC – Long-Acting Reversible Contraception), takie jak wkładki wewnątrzmaciczne i implanty, które działają od 3 do 5 lat, oraz metody krótkodziałające, wymagające regularnego przyjmowania (tabletki, plastry, krążki). Osobną kategorię stanowi antykoncepcja awaryjna (tzw. tabletki „dzień po” zawierające octan uliprystalu lub lewonorgestrel), stosowana doraźnie po niezabezpieczonym stosunku.