Przeciwwskazania stosowania
Progesteron

Przeciwwskazania stosowania progesteronu. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Progesteron jest hormonem steroidowym powszechnie stosowanym w różnych postaciach farmaceutycznych, takich jak tabletki dopochwowe, kapsułki miękkie doustne, kapsułki dopochwowe, globulki, żele dopochwowe czy roztwory do wstrzykiwań. Ze względu na swoje właściwości hormonalne i wpływ na organizm, jego stosowanie jest przeciwwskazane w określonych stanach klinicznych. Poniżej przedstawiono szczegółowe przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed przepisaniem preparatów zawierających progesteron.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Przeciwwskazaniem do stosowania progesteronu jest nadwrażliwość na substancję czynną (progesteron) lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w danym preparacie. W szczególności należy zwrócić uwagę na:^{2 3}

• Nadwrażliwość na progesteron
• Nadwrażliwość na substancje pomocnicze wymienione w składzie produktu
• W przypadku produktów zawierających lecytynę sojową (np. Progesterone Besins, Utrogestan, Luttagen) – uczulenie na orzeszki ziemne lub soję

^{4 5}

Nowotwory hormonozależne

Progesteron nie powinien być stosowany w przypadku zdiagnozowania lub podejrzenia nowotworów hormonozależnych, takich jak:^{6 7}

• Rak piersi (rozpoznany, przebyty lub podejrzewany)
• Nowotwory złośliwe estrogenozależne (np. rak endometrium)
• Nowotwory narządów rodnych

^{8 9}

Zaburzenia krzepnięcia i choroby zakrzepowo-zatorowe

Progesteron jest przeciwwskazany u pacjentów z:^{10 11}

• Chorobą zakrzepowo-zatorową w wywiadzie lub występującą obecnie (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna)
• Rozpoznanymi zaburzeniami związanymi z trombofilią (np. niedobór białka C, białka S lub antytrombiny)
• Czynną lub niedawno przebytą chorobą zakrzepowo-zatorową tętnic (np. dławica piersiowa, zawał mięśnia sercowego)
• Ciężkim zakrzepowym zapaleniem żył (zarówno czynnym, jak i przebytym w przeszłości)

^{12 13 14 15}

Krwawienia z dróg rodnych o nieustalonej etiologii

Stosowanie progesteronu jest przeciwwskazane u pacjentek z:^{16 17}

• Nierozpoznanym krwawieniem z dróg rodnych
• Krwawieniem z pochwy nieznanego pochodzenia
• Krwawieniem z narządów płciowych o niezdiagnozowanym pochodzeniu

^{18 19}

Zaburzenia czynności wątroby

Progesteron nie powinien być stosowany w następujących przypadkach związanych z wątrobą:^{20 21}

• Ostra choroba wątroby lub choroba wątroby w wywiadzie, jeśli wyniki testów czynnościowych wątroby nie wróciły do wartości prawidłowych
• Ciężkie zaburzenia czynności wątroby
• Guzy wątroby
• Żółtaczka cholestatyczna (w przypadku Luteina 50)
• Zespół Rotora i zespół Dubin-Johnsona (w przypadku Luteina 50)

^{22 23 24}

Porfiria

Porfiria stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania progesteronu. Jest to dziedziczna lub nabyta choroba metaboliczna, charakteryzująca się zaburzeniami biosyntezy hemu, gdzie stosowanie progesteronu może zaostrzyć objawy choroby.^{25 26 27 28}

Powikłania ciąży

Progesteron jest przeciwwskazany w następujących stanach związanych z ciążą:^{29 30}

• Poronienie zatrzymane
• Ciąża pozamaciczna
• Przedwczesne pęknięcie błon płodowych (PPROM) – w przypadku Utrogestanu
• Obecność resztek po poronieniu w jamie macicy (w przypadku Luteina 50)

^{31 32 33}

Inne przeciwwskazania

Dodatkowo należy uwzględnić następujące przeciwwskazania:^{34 35}

• Krwotok mózgowy
• Nieleczona hiperplazja endometrium
• Karmienie piersią (w przypadku Luteina 50 – tabletek podjęzykowych)

³⁶

Przeciwwskazania specyficzne dla poszczególnych preparatów

Niektóre preparaty zawierające progesteron mają specyficzne przeciwwskazania wynikające z ich formulacji i drogi podania:^{37 38}

^{39 40}

Szczególne sytuacje kliniczne

Pacjentki z czynnikami ryzyka zakrzepowo-zatorowego

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentek z czynnikami ryzyka chorób zakrzepowo-zatorowych. Progesteron jest bezwzględnie przeciwwskazany u osób z:^{41 42}

• Przebytą lub aktualną chorobą zakrzepowo-zatorową
• Zakrzepowym zapaleniem żył
• Zatorowością płucną
• Rozpoznanymi zaburzeniami trombofilicznymi

⁴³

Pacjentki z chorobą wątroby

U pacjentek z chorobami wątroby progesteron jest przeciwwskazany w następujących przypadkach:^{44 45}

• Ostra choroba wątroby
• Choroba wątroby w wywiadzie, gdy wyniki testów czynnościowych wątroby nie powróciły do wartości prawidłowych
• Ciężkie zaburzenia czynności wątroby
• Guzy wątroby

⁴⁶

Pacjentki z krwawieniami z dróg rodnych

Krwawienia z dróg rodnych o nieustalonej etiologii stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania progesteronu. Należy przeprowadzić pełną diagnostykę przed rozpoczęciem terapii progesteronem:^{47 48}

• Nierozpoznane krwawienie z dróg rodnych
• Niezdiagnozowane krwawienie z pochwy
• Krwawienie z narządów płciowych o nieustalonej przyczynie

⁴⁹

Pacjentki z zaburzeniami endometrium

Progesteron jest przeciwwskazany u pacjentek z nieleczoną hiperplazją endometrium. Przed rozpoczęciem leczenia progesteronem należy wykluczyć to zaburzenie oraz inne patologie endometrium.⁵⁰

Pacjentki z podejrzeniem lub wywiadem nowotworu hormonozależnego

Progesteron nie powinien być stosowany u pacjentek:^{51 52}

• Z rozpoznanym, przebytym lub podejrzewanym rakiem piersi
• Z rozpoznanymi lub podejrzewanymi nowotworami złośliwymi estrogenozależnymi
• Z podejrzeniem lub zdiagnozowanym nowotworem narządów płciowych

⁵³

Pacjentki z porfirią

U pacjentek z porfirią, zarówno dziedziczną jak i nabytą, progesteron jest bezwzględnie przeciwwskazany ze względu na ryzyko zaostrzenia objawów choroby.^{54 55}

Pacjentki z powikłaniami ciąży

Progesteron jest przeciwwskazany w następujących stanach związanych z ciążą:^{56 57}

• Poronienie zatrzymane
• Ciąża pozamaciczna
• Przedwczesne pęknięcie błon płodowych (PPROM)

⁵⁸