badanie fizykalne
Badanie fizykalne to podstawowa metoda diagnostyczna polegająca na bezpośrednim badaniu pacjenta przez lekarza z wykorzystaniem zmysłów – wzroku, dotyku, słuchu i węchu, często wspomaganych prostymi narzędziami jak stetoskop, młotek neurologiczny czy oftalmoskop. Stanowi nieodłączny element procesu diagnostycznego, wykonywany po zebraniu wywiadu medycznego.
W trakcie badania fizykalnego lekarz stosuje cztery podstawowe techniki: oglądanie (inspekcję), omacywanie (palpację), opukiwanie (perkusję) i osłuchiwanie (auskultację). Badanie obejmuje ocenę stanu ogólnego pacjenta oraz szczegółową analizę poszczególnych układów i narządów, w tym układu krążenia, oddechowego, pokarmowego, moczowo-płciowego, nerwowego oraz narządów zmysłów.
Prawidłowo przeprowadzone badanie fizykalne pozwala na wykrycie wielu nieprawidłowości i stanów chorobowych, często bez konieczności wykonywania kosztownych badań dodatkowych. Umiejętność precyzyjnego badania fizykalnego jest jedną z podstawowych kompetencji każdego lekarza, niezależnie od specjalizacji, i pomimo rozwoju zaawansowanych technik diagnostycznych nadal pozostaje fundamentem medycyny klinicznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Matrifen 25 mikrogramów/godzinę system transdermalny 25 mcg/h
Systemy transdermalne Matrifen zawierające fentanyl są silnymi opioidami stosowanymi w leczeniu bólu przewlekłego, jednak ich zastosowanie wymaga szczegółowej oceny przeciwwskazań. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na fentanyl lub substancje pomocnicze oraz ciężka depresja oddechowa, ze względu na ryzyko zagrażających życiu zaburzeń oddechowych. Preparat nie jest wskazany w leczeniu bólu ostrego ani pooperacyjnego, ze względu na farmakokinetykę uniemożliwiającą szybkie dostosowanie dawki. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu i badania fizykalnego, ze szczególnym uwzględnieniem stanu układu oddechowego oraz historii nadwrażliwości na opioidy.
badanie fizykalne, ból ostry, ból pooperacyjny, depresja oddechowa, działanie niepożądane, działanie przeciwbólowe, farmakokinetyka, fentanyl, lek przeciwbólowy, nadwrażliwość, opioid, ośrodek oddechowy, plaster leczniczy, przedawkowanie, reakcja alergiczna, substancja czynna, substancja pomocnicza, system transdermalny, tolerancja na leki, wywiad medyczny, zaburzenie oddechowe - Leksykon chorób i schorzeń
Przepuklina pępkowa – Epidemiologia
Przepuklina pępkowa (hernia umbilicalis) jest drugim co do częstości występowania typem przepukliny brzusznej, stanowiąc 6-14% wszystkich przepuklin u dorosłych oraz 10-30% u noworodków, z wyższą częstością u wcześniaków (do 84% przy masie 1000-1500 g) i dzieci afroamerykańskich (26,6%). U dzieci częstość występowania maleje do 2-10% w wieku 1 roku, a około 80-85% przepuklin zamyka się samoistnie do 5 roku życia. U dorosłych przepuklina pępkowa jest głównie schorzeniem nabytym, częściej występującym u kobiet (3-10 razy częściej niż u mężczyzn), zwłaszcza w wieku 31-40 lat, z częstością występowania 10-25%. Czynniki ryzyka obejmują otyłość, wielokrotne ciąże, wodobrzusze, podnoszenie ciężarów, przewlekły kaszel oraz osłabienie mięśni ściany brzucha. W populacjach z marskością wątroby częstość przepukliny pępkowej wynosi około 20%.
badanie brzucha, badanie fizykalne, chirurgia laparoskopowa, chirurgia małoinwazyjna, chirurgia robotyczna, ciśnienie wewnątrzbrzuszne, diagnostyka obrazowa, guz brzuszny, marskość wątroby, naprawa przepukliny, niska masa urodzeniowa, operacja przepukliny pępkowej, osłabienie mięśni brzucha, otyłość, przepuklina brzuszna, przepuklina pachwinowa, przepuklina pępkowa, przewlekły kaszel, tkanka tłuszczowa, tomografia komputerowa, uwięźnięcie przepukliny, wcześniak, wodobrzusze, zadzierzgnięcie przepukliny, zakażenie rany pooperacyjnej - Leksykon leków
Przedawkowanie – Agomelatine Adamed 25 mg
Przedawkowanie agomelatyny stanowi poważne zagrożenie kliniczne, wymagające natychmiastowej interwencji i monitorowania pacjenta. Objawy przedawkowania są wieloukładowe i obejmują m.in. ból nadbrzusza, senność, zmęczenie, pobudzenie, lęk, napięcie mięśniowe, zawroty głowy, sinicę oraz ogólne złe samopoczucie. W literaturze opisano przypadek przyjęcia dawki aż 2450 mg (około 100-krotność dawki terapeutycznej 25 mg), który zakończył się samoistnym wyzdrowieniem bez powikłań sercowo-naczyniowych czy zaburzeń biochemicznych, jednak taki wynik nie powinien być podstawą do uogólnień ze względu na indywidualną zmienność reakcji na przedawkowanie.
agomelatyna, aktywność psychomotoryczna, antidotum, badanie fizykalne, badanie laboratoryjne, badanie lekarskie, ból nadbrzusza, ciśnienie tętnicze, elektrokardiogram, elektrolity, leczenie objawowe, morfologia krwi, napięcie mięśniowe, obserwacja kliniczna, ośrodkowy układ nerwowy, parametry biologiczne, parametry nerkowe, parametry wątrobowe, parametry życiowe, pobudzenie psychoruchowe, podrażnienie błony śluzowej żołądka, przedawkowanie leku, saturacja, sinica, stan neurologiczny, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenie krążeniowe, zaburzenie oddechowe, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej, zawroty głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie pochewek ścięgnistych de quervaina – Diagnostyka i diagnoza
Zapalenie pochewek ścięgnistych de Quervaina to zapalna patologia obejmująca pochewki ścięgniste mięśnia odwodziciela długiego kciuka (APL) oraz prostownika krótkiego kciuka (EPB) na promieniowej stronie nadgarstka, manifestująca się bólem i obrzękiem w okolicy wyrostka rylcowatego kości promieniowej. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym, w tym na testach specjalistycznych: Finkelsteina, Eichhoffa oraz nowszym teście WHAT, który charakteryzuje się wysoką czułością (99%) i dokładnością diagnostyczną (0,94). Badania obrazowe, takie jak USG i MRI, mogą wspomagać diagnozę, szczególnie w przypadkach niejednoznacznych lub opornych na leczenie, umożliwiając ocenę obrzęku ścięgien, obecności przegrody międzyścięgnistej oraz zmian zapalnych tkanek okołościęgnistych. RTG jest stosowane głównie w celu wykluczenia innych patologii, np. złamań czy choroby zwyrodnieniowej stawu nadgarstkowo-śródręcznego kciuka.
abductor pollicis longus, badanie fizykalne, badanie kliniczne, badanie ultrasonograficzne, choroba zwyrodnieniowa stawu, choroba zwyrodnieniowa stawu nadgarstkowo-śródręcznego, extensor pollicis brevis, fizjoterapia, iniekcja kortykosteroidów, mięsień odwodziciel długi kciuka, obrzęk tkanek miękkich, orteza, osteomyelitis, prostownik krótki kciuka, przegroda międzyścięgnista, radikulopatia szyjna, rezonans magnetyczny, terapia zajęciowa, test Finkelsteina, wyrostek rylcowaty kości promieniowej, zapalenie kości i szpiku, zapalenie pochewek ścięgnistych de Quervaina, zdjęcie rentgenowskie, zespół cieśni nadgarstka, złamanie, złamanie kości nadgarstka - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Sildenafil Dr. Max 25 mg
Sildenafil Dr. Max w dawce 25 mg, dostępny w formie tabletek powlekanych, jest wskazany do leczenia zaburzeń erekcji u dorosłych mężczyzn. Zaburzenia te definiuje się jako niemożność uzyskania lub utrzymania erekcji wystarczającej do odbycia satysfakcjonującego stosunku płciowego. Lek należy przyjmować na 30-60 minut przed planowaną aktywnością seksualną, przy czym skuteczność preparatu zależy od obecności stymulacji seksualnej. Tabletki mają charakterystyczne oznaczenia „HJ” i „25”, a linia podziału służy jedynie ułatwieniu połknięcia, nie zaś do dzielenia dawki. W przypadku braku efektu terapeutycznego dawki 25 mg, możliwe jest zwiększenie dawki zgodnie z zaleceniami lekarza.
badanie fizykalne, charakterystyka produktu leczniczego, choroba współistniejąca, cytrynian syldenafilu, czynnik naczyniowy, czynnik psychogenny, erekcja prącia, etiologia zaburzeń erekcji, inhibitor fosfodiesterazy typu 5, stosunek płciowy, stymulacja seksualna, syldenafil, tabletka powlekana, zaburzenie erekcji - Leksykon chorób i schorzeń
Zatrucie – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zatrucie to stan patologiczny wywołany ekspozycją na substancję toksyczną różnymi drogami (pokarmową, wziewną, kontaktową, iniekcyjną lub przez błony śluzowe). Objawy zatrucia są zróżnicowane i zależą od rodzaju toksyny, dawki, drogi podania oraz indywidualnych cech pacjenta, takich jak wiek i masa ciała. Charakterystyczne toksydromy ułatwiają identyfikację trucizny (np. zwężone źrenice i płytki oddech w zatruciu opioidami, żółtaczka i hipoglikemia w zatruciu paracetamolem). Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym i badaniach laboratoryjnych (morfologia, elektrolity, gazometria, poziomy leków), a w wybranych przypadkach na badaniach obrazowych (RTG, TK, MRI). Leczenie obejmuje stabilizację funkcji życiowych, dekontaminację (np. węgiel aktywowany do 1 godziny po zatruciu doustnym, płukanie skóry i oczu), podawanie antidotów (np. N-acetylocysteina w zatruciu paracetamolem, nalokson w zatruciu opioidami) oraz metody przyspieszające eliminację toksyn (alkalizacja moczu, hemodializa, hemoperfuzja). Opieka pielęgniarska koncentruje się na monitorowaniu parametrów życiowych, utrzymaniu drożności dróg oddechowych, podawaniu leków i zapobieganiu powikłaniom.
acetylocysteina, alkalizacja moczu, badanie fizykalne, badanie funkcji wątroby, fizostygmina, flumazenil, forsowana diureza, gazometria tętnicza, hemodializa, hemoperfuzja, hipoglikemia, intubacja dotchawicza, nalokson, ośrodek kontroli zatruć, płukanie żołądka, resuscytacja krążeniowo-oddechowa, toksydrom, węgiel aktywowany, zanieczyszczenie środowiskowe, zatrucie, zatrucie aspiryną, zatrucie benzodiazepinami, zatrucie opioidami, zatrucie ostre, zatrucie paracetamolem, zatrucie przewlekłe - Leksykon chorób i schorzeń
Przemijające zapalenie błony maziowej stawu biodrowego – Diagnostyka i diagnoza
Przemijające zapalenie błony maziowej stawu biodrowego (irritable hip) jest najczęstszą przyczyną bólu biodra i utykania u dzieci w wieku 3-10 lat, z przewagą chłopców (stosunek 2:1). Charakteryzuje się nagłym, jednostronnym bólem biodra, ograniczeniem ruchomości (szczególnie rotacji wewnętrznej) oraz obecnością wysięku w stawie widocznym w USG. Parametry zapalne, takie jak CRP, OB i leukocytoza, są zwykle prawidłowe lub nieznacznie podwyższone (CRP < 20 mg/l, OB < 40 mm/h, leukocyty ≤ 12 000/mm³). Diagnostyka opiera się na wykluczeniu septycznego zapalenia stawu biodrowego, które cechuje się gorączką > 38,5°C, znacznie podwyższonymi parametrami zapalnymi, złym stanem ogólnym dziecka oraz ropnym płynem stawowym (> 50 000 leukocytów/mm³). RTG jest zwykle prawidłowe, ale służy do wykluczenia innych patologii, natomiast USG jest złotym standardem w wykrywaniu wysięku i prowadzeniu aspiracji płynu stawowego.
antybiotykoterapia, aspiracja płynu stawowego, badanie fizykalne, badanie mikrobiologiczne, białko C-reaktywne, choroba Perthesa, irritable hip, kryteria Kochera, leukocyty, martwica jałowa głowy kości udowej, młodzieńcza spondyloartropatia, morfologia krwi, niesteroidowe leki przeciwzapalne, obrzęk szpiku kostnego, odczyn Biernackiego, parametry zapalne, przemijające zapalenie błony maziowej stawu biodrowego, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, septyczne zapalenie stawu biodrowego, ultrasonografia, utykanie, wysięk w stawie, zapalenie kości i szpiku, złoty standard, złuszczenie głowy kości udowej - Leksykon chorób i schorzeń
Ból na górze stopy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Ból na górze stopy jest objawem o szerokim spektrum etiologicznym, obejmującym urazy (skręcenia, naciągnięcia, złamania przeciążeniowe), zapalenie ścięgien prostowników, zmiany zwyrodnieniowe stawów (osteoartroza), dnę moczanową oraz neuropatie obwodowe. Charakterystyczne objawy to ból nasilający się podczas aktywności fizycznej, obrzęk, zaczerwienienie i ograniczenie ruchomości. Diagnostyka powinna obejmować szczegółowy wywiad, badanie fizykalne oraz badania obrazowe (RTG, TK, MRI, scyntygrafia) i laboratoryjne (poziom kwasu moczowego). Warto zwrócić uwagę na czynniki ryzyka, takie jak nadmierna aktywność, niewłaściwe obuwie, płaskostopie oraz choroby współistniejące, np. cukrzyca. W przypadku bólu utrzymującego się powyżej 2 tygodni, nasilonego bólu, objawów neurologicznych lub zmian w kształcie stopy wskazana jest pilna konsultacja specjalistyczna.
badania obrazowe, badanie fizykalne, badanie przewodnictwa nerwowego, blokada nerwu, ból górnej części stopy, choroba zwyrodnieniowa stawów, dna moczanowa, fizjoterapia, ganglion, kortykosteroidy, kwas moczowy, łuk stopy, metoda RICE, naciągnięcie ścięgna, neuropatia obwodowa, niesteroidowe leki przeciwzapalne, obrzęk stopy, ortezy, osteoartroza, płaskostopie, pończochy uciskowe, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, siarczan magnezu, tomografia komputerowa, wkładki ortopedyczne, zapalenie ścięgien prostowników, zespół zatoki stępu, złamanie przeciążeniowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rivaroxaban Polpharma
Rywaroksaban wymaga ścisłego nadzoru klinicznego ze względu na ryzyko krwawień, szczególnie z błon śluzowych (np. nosa, dziąseł, przewodu pokarmowego, układu moczowo-płciowego) oraz niedokrwistości. Monitorowanie pacjentów obejmuje ocenę objawów krwawienia oraz badania laboratoryjne stężenia hemoglobiny i hematokrytu w celu wykrycia utajonych krwawień. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), u których stężenie rywaroksabanu może wzrosnąć średnio 1,6-krotnie, oraz u osób przyjmujących silne inhibitory CYP3A4 i glikoproteiny P (np. ketokonazol, rytonawir), co może zwiększyć stężenie leku średnio 2,6-krotnie i ryzyko krwawienia. Nie zaleca się stosowania rywaroksabanu u pacjentów z klirensem kreatyniny <15 ml/min, po przezcewnikowej wymianie zastawki aorty (TAVR), z zespołem antyfosfolipidowym oraz u pacjentów z nowotworami zlokalizowanymi w przewodzie pokarmowym lub układzie moczowo-płciowym o wysokim ryzyku krwawienia.
aloplastyka stawu, angioplastyka, antagonista witaminy K, antykoagulant toczniowy, badanie fizykalne, brak laktazy, choroba nowotworowa, ciężkie krwawienie, ciężkie zaburzenie czynności nerek, doustny antykoagulant, embolektomia, eozynofilia, glikoproteina p, hemoglobina i hematokryt, hemostaza, inhibitor agregacji płytek, inhibitor CYP3A4, inhibitor HIV-proteazy, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, klirens kreatyniny, krwawienie płucne, krwawienie z błon śluzowych, krwiak podpajęczynówkowy, krwiak zewnątrzoponowy, kwas acetylosalicylowy, leczenie przeciwnowotworowe, leczenie trombolityczne, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwzakrzepowy, nadciśnienie tętnicze, nakłucie podpajęczynówkowe, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, profil farmakokinetyczny, przeciwciało antykardiolipinowe, przeciwciało przeciwko β2 glikoproteinie, przezcewnikowa wymiana zastawki aorty, retinopatia naczyniowa, rozstrzenie oskrzelowe, rywaroksaban, ryzyko krwotoku, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, terapia przeciwzakrzepowa, test anty-Xa, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, umiarkowane zaburzenie czynności nerek, utajone krwawienie, zaburzenie krzepnięcia krwi, zatorowość płucna, zespół antyfosfolipidowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie przewodowe, znieczulenie zewnątrzoponowe, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Norowirus (zakażenie jelit) – Diagnostyka i diagnoza
Norowirus jest wysoce zakaźnym patogenem wywołującym ostre zapalenie żołądka i jelit, charakteryzujące się nagłym początkiem wymiotów, biegunki, bólu brzucha i nudności, z możliwą gorączką i bólami mięśniowymi. Diagnostyka opiera się głównie na obrazie klinicznym i wywiadzie epidemiologicznym, a badania laboratoryjne są wskazane u pacjentów z obniżoną odpornością, ciężkimi lub przedłużającymi się objawami (>3-4 dni), podczas ognisk epidemicznych oraz w celu identyfikacji źródła zakażenia. Preferowaną metodą jest RT-PCR (RT-qPCR) wykrywająca RNA wirusa z czułością i swoistością na poziomie 90-100%, zdolna wykryć 10-100 kopii wirusa w próbce kału pobranej najlepiej w ciągu 48-72 godzin od wystąpienia objawów. Testy immunoenzymatyczne (EIA) mają niższą czułość (50-75%) i służą głównie do badań przesiewowych w trakcie epidemii, wymagając potwierdzenia RT-PCR. Diagnostyka różnicowa obejmuje inne wirusy (rotawirus, adenowirus), bakterie (Salmonella, Shigella, Campylobacter, E. coli) oraz pasożyty (Giardia, Cryptosporidium).
badanie fizykalne, diagnostyka chorób zakaźnych, diagnostyka różnicowa, dochodzenie epidemiologiczne, genotypowanie, kontrola zakażeń, kryteria Kaplana, metoda diagnostyczna, mikroskopia elektronowa, multiplex PCR, norowirus, obniżona odporność, obraz kliniczny, ognisko epidemiczne, okres inkubacji, ostre zapalenie żołądka i jelit, podejście syndromowe, RT-PCR, RT-qPCR, siewstwo wirusa, test immunoenzymatyczny, test serologiczny, wywiad medyczny, zatrucie pokarmowe - Leksykon chorób i schorzeń
Opóźniona ejakulacja – Leczenie
Opóźniona ejakulacja (DE) to zaburzenie seksualne charakteryzujące się znacznym opóźnieniem lub niemożnością osiągnięcia wytrysku pomimo odpowiedniej stymulacji i pożądania, dotykające około 4% aktywnych seksualnie mężczyzn. Etiologia DE jest wieloczynnikowa, obejmując podłoże psychologiczne (stres, lęk, depresja, problemy relacyjne) oraz organiczne (cukrzyca typu 1, urazy rdzenia kręgowego, neuropatie nerwu sromowego, zaburzenia hormonalne, starzenie się). Leki, zwłaszcza SSRI, beta-blokery i leki przeciwpsychotyczne, również mogą indukować DE. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie seksualnym, w tym analizie technik masturbacji, które często różnią się od stymulacji podczas stosunku, co może utrudniać ejakulację. Model Seksualnego Punktu Zwrotnego (STP) podkreśla rolę niewystarczającej stymulacji (tarcie i fantazje) w patogenezie DE.
amantadyna, badanie fizykalne, beta-bloker, betanechol, bloker alfa-adrenergiczny, bupropion, buspiron, cukrzyca, ćwiczenia Kegla, cyproheptadyna, efedryna, hiperprolaktynemia, imipramina, johimbina, kabergolina, lek przeciwnadciśnieniowy, lek przeciwpsychotyczny, midodryna, Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób, mięsień dna miednicy, mirtazapina, neuropatia nerwu sromowego, niepłodność męska, niski poziom testosteronu, oksytocyna, opóźniona ejakulacja, opóźniony wytrysk, przedwczesny wytrysk, pseudoefedryna, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, sildenafil, stwardnienie rozsiane, stymulacja wibracyjna prącia, tadalafil, technika poznawczo-behawioralna, terapia behawioralna, terapia falami uderzeniowymi, terapia iniekcyjna, terapia psychoseksualna, uraz rdzenia kręgowego, wywiad medyczny i seksualny, wywiad seksualny, zaburzenie hormonalne, zaburzenie seksualne - Leksykon chorób i schorzeń
Powiększenie śledziony (splenomegalia) – Objawy
Splenomegalia definiowana jest jako powiększenie śledziony przekraczające jej fizjologiczne rozmiary (masa >400-500 g, długość 12-20 cm), z masywną splenomegalią powyżej 1000 g lub >20 cm. Stan ten jest objawem wtórnym do różnych chorób podstawowych, takich jak infekcje, nowotwory czy schorzenia wątroby. Diagnostyka opiera się na badaniu palpacyjnym oraz potwierdzeniu obrazowym (USG, TK, MRI). Klinicznie splenomegalia może przebiegać bezobjawowo lub manifestować się bólem i uczuciem pełności w lewym podżebrzu, wczesną sytością, dyskomfortem przy oddychaniu oraz objawami hipersplenizmu, takimi jak anemia, leukopenia i trombocytopenia. Powiększona śledziona może powodować ucisk na sąsiednie narządy, co prowadzi do dodatkowych dolegliwości, a jej pęknięcie stanowi poważne zagrożenie życia.
anemia, badanie fizykalne, badanie palpacyjne, białe krwinki, choroba autoimmunologiczna, cytopenia, czerwone krwinki, hipersplenizm, infekcja wirusowa, leukopenia, masywna splenomegalia, morfologia krwi, nocne poty, pęknięcie śledziony, płytki krwi, powiększenie brzucha, rezonans magnetyczny, śledziona, splenektomia, splenomegalia, tomografia komputerowa, trombocytopenia, ucisk narządów, ultrasonografia, wodobrzusze, zaburzenia krzepnięcia, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Keratoza pilaris – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Keratoza pilaris (KP) to powszechne, nieszkodliwe schorzenie skóry, charakteryzujące się obecnością drobnych, szorstkich guzków spowodowanych zatkaniem mieszków włosowych keratyną. Dotyka około 40-70% nastolatków i 40% dorosłych, szczególnie osób z suchą skórą lub atopowym zapaleniem skóry. Zmiany lokalizują się głównie na zewnętrznych powierzchniach ramion, ud i pośladków, a także na twarzy. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym i wywiadzie, bez konieczności specjalistycznych testów. Objawy nasilają się zimą i pod wpływem tarcia przez ciasną odzież. Leczenie jest objawowe i skupia się na regularnym nawilżaniu skóry preparatami zawierającymi lanolinę, wazelinę, glicerynę oraz keratolitykami, takimi jak kwas mlekowy, salicylowy, glikolowy i mocznik (np. Carmol 10-40, Urix 40), stosowanymi 1-2 razy dziennie. Zaleca się unikanie agresywnych detergentów, gorących kąpieli oraz intensywnego pocierania skóry.
adapalen, alfa-hydroksykwasy, atopowe zapalenie skóry, badanie fizykalne, biofeedback, depilacja laserowa, doustny retinoid, egzema, immunomodulator, izotretinoina, keratoza pilaris, keratyna, kortykosteroid, kwas glikolowy, kwas mlekowy, kwas salicylowy, laseroterapia, miejscowy retinoid, mieszki włosowe, mikrodermabrazja, mocznik, peeling chemiczny, pimekrolimus, preparat keratolityczny, stan zapalny, takrolimus, tazaroten, terapia fotodynamiczna, terapia poznawczo-behawioralna, wywiad medyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Naprawa przepukliny pępkowej – Objawy
Przepuklina pępkowa u dzieci najczęściej manifestuje się bezbolesnym uwypukleniem w okolicy pępka, które nasila się podczas płaczu czy kaszlu i zwykle ulega samoistnemu zamknięciu do 4-5 roku życia. Interwencja chirurgiczna jest wskazana, gdy przepuklina utrzymuje się po 5 roku życia, przekracza 1,5 cm średnicy, powoduje ból lub powikłania jelitowe. U dorosłych przepuklina pępkowa rzadko ulega samoistnemu zamknięciu, ma tendencję do progresji i powiększania się, a około 65% pacjentów wymaga leczenia operacyjnego, z czego 3-5% zabiegów jest pilnych z powodu ryzyka uwięźnięcia lub zadzierzgnięcia. Objawy alarmowe obejmują nagły, silny ból, zmiany koloru skóry, nudności, wymioty, gorączkę oraz niemożność oddania stolca lub gazów, co wymaga natychmiastowej interwencji chirurgicznej.
badanie fizykalne, ból brzucha, ból jamy brzusznej, defekacja, dyskomfort, infekcja przewlekła, martwica tkanki, mięśnie brzucha, naprawa przepukliny pępkowej, nawrót przepukliny, niedrożność jelita, operacja przepukliny, powikłania, rekonwalescencja, skala ASA, tomografia komputerowa, ultrasonografia, uwięźnięcie przepukliny, uwypuklenie pępka, worek przepuklinowy, zaburzenia wypróżniania, zadzierzgnięcie przepukliny - Leksykon chorób i schorzeń
Łokieć golfisty – Diagnostyka i diagnoza
Łokieć golfisty (medial epicondylitis) to zapalne schorzenie ścięgien przyczepiających się do przyśrodkowego nadkłykcia kości ramiennej, wywołane powtarzającymi się skurczami mięśni przedramienia, prowadzącymi do mikropęknięć i bólu w wewnętrznej części łokcia. Diagnostyka opiera się głównie na szczegółowym wywiadzie i badaniu fizykalnym, w tym na teście przyśrodkowego nadkłykcia, który wywołuje ból przy zgięciu grzbietowym nadgarstka i wyproście łokcia. Różnicowanie obejmuje wykluczenie uszkodzeń więzadła pobocznego łokciowego, uwięźnięcia nerwu łokciowego, złamań, zapalenia stawów i innych patologii. Współistnienie zapalenia nerwu łokciowego może występować nawet u 50% pacjentów. Badania obrazowe, takie jak RTG (wykluczenie złamań i zapalenia stawów, obecność zwapnień u 25% pacjentów), USG (czułość 95%, swoistość 92%) oraz MRI (złoty standard do oceny tkanek miękkich i stopnia uszkodzenia ścięgien), są stosowane w przypadkach niejasnych lub podejrzenia współistniejących schorzeń.
badanie fizykalne, badanie przewodnictwa nerwowego, elektromiografia, łokieć golfisty, łokieć tenisisty, mikropęknięcie ścięgna, osteochondritis dissecans, pronacja przedramienia, radiografia, rezonans magnetyczny, staw międzypaliczkowy bliższy, tendinoza, test iniekcyjny, ultrasonografia, więzadło poboczne łokciowe, zapalenie nerwu łokciowego, zginanie nadgarstka, złóg wapniowy - Leksykon chorób i schorzeń
Przepuklina przedniej ściany pochwy (cystocele) – Diagnostyka i diagnoza
Przepuklina przedniej ściany pochwy (cystocele) charakteryzuje się obniżeniem pęcherza moczowego i jego uwypukleniem do przedniej ściany pochwy. Diagnostyka opiera się na szczegółowym badaniu ginekologicznym, wykonywanym w pozycji leżącej i stojącej, z oceną stopnia wypadania podczas parcia oraz siły mięśni dna miednicy. Klasyfikacja zaawansowania cystocele odbywa się głównie za pomocą systemu POP-Q (stopnie 0-IV) oraz Baden-Walker (stopnie 1-3). W diagnostyce uzupełniającej stosuje się badania moczu, ocenę objętości moczu zalegającego po mikcji, badania urodynamiczne (uroflowmetria, cystometria, cystouretrografia mikcyjna) oraz obrazowe (USG miednicy, ultrasonografia przezkroczowa 3D/4D, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa). Cystoskopia jest wskazana przy podejrzeniu patologii pęcherza, takich jak guzy czy kamienie. Testy na nietrzymanie moczu wysiłkowego (test kaszlowy, test redukcji wypadania) są integralną częścią oceny klinicznej.
badania urodynamiczne, badanie fizykalne, badanie ginekologiczne, ćwiczenia Kegla, cystocele, cystometria, cystoskopia, cystouretrografia mikcyjna, infekcja układu moczowego, łuk ścięgnisty, mięśnie dna miednicy, mięśnie dźwigacze odbytu, nietrzymanie moczu, nietrzymanie moczu wysiłkowe, objętość moczu zalegającego, pessarium pochwowe, powięź łonowo-szyjna, przednia kolporrafia, przepuklina przedniej ściany pochwy, rezonans magnetyczny dna miednicy, system POP-Q, test kaszlowy, tomografia komputerowa jamy brzusznej, ultrasonografia przezkroczowa, uroflowmetria, uroginekolog, USG miednicy, wypadanie narządów miednicy - Leksykon chorób i schorzeń
Bromodosis (nieprzyjemny zapach stóp) – Diagnostyka i diagnoza
Bromodosis, definiowana jako nieprzyjemny zapach stóp, wymaga kompleksowej diagnostyki opartej na szczegółowym wywiadzie oraz badaniu fizykalnym. Kluczowe jest różnicowanie przyczyn, takich jak hyperhidrosis plantaris, infekcje bakteryjne (np. keratoliza drążąca wywołana przez bakterie Brevibacterium spp., Staphylococcus epidermidis, Kytococcus sedentarius), grzybice stóp i paznokci (tinea pedis, onychomycosis) oraz zaburzenia endokrynologiczne. Diagnostyka obejmuje ocenę zmian skórnych (zaczerwienienie, łuszczenie, pęcherze, wgłębienia na podeszwach), test skrobiowo-jodowy potwierdzający nadmierną potliwość, badania mikrobiologiczne (posiewy mykologiczne i wymazy bakteriologiczne) oraz badania krwi w celu wykluczenia chorób współistniejących, takich jak cukrzyca czy choroby tarczycy. Charakterystyczne zapachy (np. zapach sera, octu, amoniaku) mogą wskazywać na specyficzne patogeny i ułatwić identyfikację etiologii bromodosis.
badanie fizykalne, badanie krwi, Brevibacterium, bromodosis, choroba tarczycy, choroba współistniejąca, cukrzyca, dermatoskopia, grzybica paznokci, grzybica stóp, hyperhidrosis, infekcja grzybicza, kwas izowalerianowy, Kytococcus sedentarius, nadmierna potliwość, neuropatia cukrzycowa, nieprzyjemny zapach stóp, onychomycosis, pitted keratolysis, plantar hyperhidrosis, posiew mykologiczny, Propionibacterium acnes, rozpoznanie różnicowe, staphylococcus epidermidis, stopa atlety, stopa cukrzycowa, test skrobiowo-jodowy, tinea pedis, wymaz bakteriologiczny, zaburzenie endokrynologiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy i masy adneksem – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Guzy i masy adneksem obejmują zmiany patologiczne w przydatkach macicy, głównie jajnikach i jajowodach, które mogą występować u kobiet w różnym wieku. Większość z nich ma charakter łagodny i często ustępuje samoistnie, zwłaszcza funkcjonalne torbiele pęcherzykowe powstające 6-7 razy rocznie, które zwykle zanikają w trakcie cyklu miesiączkowego. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, przezpochwowym USG (TVUS) o czułości 93,5% i swoistości 91,5%, oraz oznaczeniu markerów nowotworowych, takich jak CA-125, choć ten ostatni ma ograniczoną wartość diagnostyczną ze względu na liczne fałszywie dodatnie wyniki. Wskazania do dalszej diagnostyki i leczenia zależą od cech morfologicznych masy, objawów klinicznych, wieku pacjentki oraz statusu menopauzalnego. W przypadku podejrzenia złośliwości lub dużych, objawowych mas zalecana jest interwencja chirurgiczna, preferencyjnie małoinwazyjna (laparoskopowa lub robotyczna), z zachowaniem zasad onkologicznych, w tym unikania wycieku zawartości torbieli i stosowania śródoperacyjnego badania histopatologicznego (frozen section).
badanie Dopplera, badanie fizykalne, badanie ginekologiczne, chirurgia małoinwazyjna, ciąża pozamaciczna, cytoredukcja raka jajnika, endometrioza, guz adneksem, guz komórek rozrodczych, marker CA-125, onkolog ginekologiczny, przedwczesne dojrzewanie, przydatki macicy, rezonans magnetyczny, skręt jajnika, tomografia komputerowa, torbiel ciałka żółtego, torbiel jajnika, USG przezpochwowe, wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrostu, wodobrzusze - Leksykon chorób i schorzeń
Artretyzm – Diagnostyka i diagnoza
Artretyzm to heterogenna grupa chorób stawów, obejmująca ponad 100 typów, z których najczęstsze to choroba zwyrodnieniowa stawów, reumatoidalne zapalenie stawów (RA) oraz dna moczanowa. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz kompleksowej ocenie laboratoryjnej i obrazowej. Kluczowe badania serologiczne to czynnik reumatoidalny (RF) obecny u 70-80% pacjentów z RA, przeciwciała anty-CCP o wysokiej specyficzności dla RA, a także markery stanu zapalnego, takie jak CRP i OB/ESR. Badanie płynu stawowego pozwala na ocenę zapalenia, wykluczenie infekcji oraz identyfikację kryształów w dnie moczanowej. Obrazowanie, w tym RTG, USG, MRI i CT, umożliwia ocenę zmian strukturalnych i zapalnych, przy czym MRI i USG są bardziej czułe we wczesnych stadiach choroby. Kryteria klasyfikacyjne ACR/EULAR pomagają w standaryzacji diagnozy RA, przyznając punkty za zajęcie stawów, wyniki serologiczne, markery ostrej fazy i czas trwania objawów.
artretyzm, artrocenteza, artroskopia, badanie fizykalne, badanie płynu stawowego, białko C-reaktywne, błona maziowa, choroba zwyrodnieniowa stawów, chrząstka, czynnik reumatoidalny, dna moczanowa, infekcyjne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów, morfologia krwi, nadżerki kostne, odczyn Biernackiego, osteofity, osteopenia okołostawowa, płyn maziowy, przeciwciała anty-CCP, przeciwciała przeciwjądrowe, remisja choroby, reumatoidalne zapalenie stawów, rezonans magnetyczny, spondyloartropatia, staw śródręczno-paliczkowy, szpara stawowa, sztywność poranna, toczeń rumieniowaty układowy, tomografia komputerowa, ultrasonografia, wirusowe zapalenie wątroby, wywiad medyczny, zapalenie błony maziowej, zapalenie ścięgien, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie wielomięśniowe, zapalne zapalenie stawów, zespół cieśni nadgarstka, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, zwyrodnieniowe zapalenie stawów - Leksykon chorób i schorzeń
Rak migdałków – Diagnostyka i diagnoza
Rak migdałków, stanowiący około 23% nowotworów jamy ustnej i gardła, jest najczęstszą formą raka gardła środkowego. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, endoskopii (giętki endoskop przez nos, laryngoskopia, panendoskopia) oraz biopsji, w tym cienkoigłowej (FNA), kleszczykowo-wycinkowej, szczoteczkowej lub tonsillektomii diagnostycznej. Kluczowe jest oznaczenie statusu HPV, który ma istotne znaczenie prognostyczne i terapeutyczne – HPV-dodatni rak migdałków charakteryzuje się lepszym rokowaniem (5-letnie przeżycie około 71% vs. 46% w HPV-ujemnych) oraz lepszą odpowiedzią na radioterapię. Ocena zaawansowania choroby odbywa się według systemu TNM (AJCC/UICC), uwzględniającego rozmiar guza (T), przerzuty do węzłów chłonnych (N) oraz przerzuty odległe (M), z dodatkowym uwzględnieniem statusu HPV w najnowszej, ósmej edycji klasyfikacji.
asymetria migdałków, badanie endoskopowe, badanie fizykalne, biopsja, biopsja cienkoigłowa, biopsja szczoteczkowa, chemioradioterapia, chirurgia laserowa, chirurgia robotyczna, de-eskalacja leczenia, endoskopia, immunoterapia, kserostomia, laryngoskopia, nawrót choroby, neuropatia, nowotwór złośliwy gardła środkowego, otolaryngolog, panendoskopia, PET-CT, pozytonowa tomografia emisyjna, radioterapia, rak gardła środkowego, rak migdałków, rezonans magnetyczny, system TNM, terapia celowana, tomografia komputerowa, ultrasonografia, węzeł chłonny, wirus brodawczaka ludzkiego, wywiad medyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Zwężenie mitralne – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zwężenie zastawki mitralnej (DMS) stanowi istotne wyzwanie kardiologiczne, charakteryzujące się ograniczeniem przepływu krwi z lewego przedsionka do lewej komory, co wpływa na rokowanie pacjentów. Retrospektywne dane wskazują na przeżywalność na poziomie 78% po roku i 47% po pięciu latach od diagnozy, z pogorszeniem rokowania wraz ze wzrostem stopnia zwężenia (p=0,02). Negatywne czynniki prognostyczne obejmują zaawansowany wiek, niewydolność nerek, migotanie przedsionków, współistniejące wady zastawkowe oraz nadciśnienie płucne, które skraca średni czas przeżycia do około 3 lat. Zwężenie mitralne zwiększa ryzyko powikłań takich jak zaburzenia rytmu serca, udar mózgu, niewydolność serca oraz ostra zdekompensowana niewydolność serca (ADHF), szczególnie po zabiegach TAVI, gdzie średni gradient przez zastawkę ≥5 mmHg wiąże się z 14-krotnym wzrostem ryzyka ADHF (OR 14,227; 95% CI 2,654–86,698; p=0,002).
badanie fizykalne, digoksyna, duszność, gradient przezzastawkowy, lewa komora, lewy przedsionek, migotanie przedsionków, nadciśnienie płucne, niewydolność nerek, niewydolność serca, ostra zdekompensowana niewydolność serca, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przezcewnikowa implantacja zastawki aortalnej, statyna, szmer serca, TAVI, uczenie maszynowe, udar mózgu, układ krążenia, wada zastawkowa, wymiana zastawki mitralnej, zaburzenie rytmu serca, zwężenie zastawki mitralnej - Leksykon chorób i schorzeń
Pneumonitis – Diagnostyka i diagnoza
Pneumonitis to nieinfekcyjne zapalenie tkanki płucnej wywołane ekspozycją na czynniki drażniące, takie jak alergeny środowiskowe, promieniowanie czy leki. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym, badaniach laboratoryjnych (m.in. morfologia, OB, CRP, gazometria, oznaczenie przeciwciał IgG), obrazowych (RTG, HRCT) oraz funkcjonalnych (spirometria, DLCO). HRCT jest kluczowa w ocenie stopnia uszkodzenia płuc i różnicowaniu fenotypów pneumonitis (niewłóknisty vs. włóknisty). Bronchoskopia z płukaniem oskrzelowo-pęcherzykowym (BAL) wykazuje limfocytozę (>50%) i niski stosunek CD4:CD8, co wspiera rozpoznanie, choć nie jest swoiste. W razie wątpliwości wykonuje się biopsję płuca – chirurgiczną lub mniej inwazyjną kriobiopsję przezoskrzelową (TBLC), która ma dobry profil bezpieczeństwa i wysoką dokładność diagnostyczną. Diagnostyka wymaga współpracy multidyscyplinarnej pulmonologa, radiologa i patologa oraz integracji danych klinicznych, serologicznych, obrazowych i histopatologicznych zgodnie z aktualnymi wytycznymi ATS/JRS/ALAT i CHEST.
alergen środowiskowy, badanie fizykalne, BAL, biopsja przezoskrzelowa, bronchoskopia, choroba śródmiąższowa płuc, eozynofilia, gazometria krwi tętniczej, histopatologia, HRCT, hypersensitivity pneumonitis, limfocytoza, morfologia krwi, neutrofilia, pneumonitis, radioterapia, rtg klatki piersiowej, spirometria, włóknienie płuc, wywiad medyczny, zapalenie śródmiąższowe płuc, zapalenie tkanki płucnej - Leksykon chorób i schorzeń
Gastropareza – Diagnostyka i diagnoza
Gastropareza to zaburzenie motoryki żołądka charakteryzujące się opóźnionym opróżnianiem żołądka bez obecności mechanicznej przeszkody. Diagnostyka opiera się na trzech głównych kryteriach: obecności charakterystycznych objawów (nudności, wymioty, wczesna sytość, wzdęcia, ból w nadbrzuszu), wykluczeniu przeszkody mechanicznej za pomocą gastroskopii lub badań obrazowych oraz obiektywnym potwierdzeniu opóźnionego opróżniania żołądka. Złotym standardem diagnostycznym jest scyntygrafia opróżniania żołądka (GES), gdzie po 4 godzinach >10% pozostającego pokarmu w żołądku potwierdza gastroparezę, z podziałem na stopnie nasilenia: łagodna (11-20%), umiarkowana (21-35%), ciężka (36-50%) i bardzo ciężka (>50%). Alternatywnie stosuje się test oddechowy z izotopem 13C (GEBT) oraz bezprzewodową kapsułkę motoryki przewodu pokarmowego (WMC). Przed badaniami należy odstawiać leki wpływające na motorykę oraz kontrolować glikemię u pacjentów z cukrzycą (glikemia <275 mg/dl).
badania biochemiczne, badania funkcji tarczycy, badania laboratoryjne, badanie fizykalne, badanie ultrasonograficzne, błona śluzowa, choroba wrzodowa, choroby współistniejące, cukrzyca, dyspepsja czynnościowa, ezofagogastroduodenoskopia, gastropareza, gastroskopia, manometria antroduodenalna, mechaniczna niedrożność, mechaniczna przeszkoda, morfologia krwi, motoryka żołądka, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niedożywienie, nudności i wymioty, odwodnienie, opioidy, opóźnione opróżnianie żołądka, poziom glukozy we krwi, przewód pokarmowy, rezonans magnetyczny, scyntygrafia opróżniania żołądka, test oddechowy, tomografia komputerowa, wczesna sytość, zwężenie odźwiernika - Leksykon chorób i schorzeń
Torbiel pilonidalna – Epidemiologia
Torbiel pilonidalna jest schorzeniem o częstości występowania około 26/100 000 populacji rocznie, z wyższą zachorowalnością w Gruzji (38,2-46,4/100 000) oraz wśród specyficznych grup zawodowych, np. fryzjerów (13%) i żołnierzy (8,8%). Choroba dotyka głównie młodych dorosłych w wieku 15-25 lat, z przewagą mężczyzn (2,2-4-krotnie częściej niż kobiety), choć u dzieci obserwuje się odwrotną tendencję. Czynniki ryzyka obejmują płeć męską, rasę kaukaską, otyłość, siedzący tryb życia, zwiększone owłosienie, głęboką szczelinę międzypośladkową, urazy okolicy kości ogonowej oraz pozytywny wywiad rodzinny. Torbiel pilonidalna często współistnieje z hidradenitis suppurativa (32,6% pacjentów), co wiąże się z cięższym przebiegiem tej choroby. Nieleczona torbiel może predysponować do rozwoju raka kolczystokomórkowego w obrębie zatoki.
badanie fizykalne, badanie obrazowe, choroba fryzjerów, depilacja laserowa, hidradenitis suppurativa, kość ogonowa, leczenie ambulatoryjne, leczenie szpitalne, międzypalcowa torbiel pilonidalna, MRI miednicy, nacięcie i drenaż, nawrót choroby, procedura Cleft Lift, przewlekła postać choroby, rak kolczystokomórkowy, ropień okołoodbytniczy, ropne zapalenie apokrynowych gruczołów potowych, szczelina międzypośladkowa, torbiel pilonidalna, wskaźnik standaryzowany, zatoka włosowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Quator
Przed rozpoczęciem terapii tadalafilem u dorosłych mężczyzn z zaburzeniami erekcji lub łagodnym rozrostem gruczołu krokowego, konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu oraz badania fizykalnego, ze szczególnym uwzględnieniem oceny układu sercowo-naczyniowego. Tadalafil, jako inhibitor PDE5, wykazuje działanie rozszerzające naczynia krwionośne, co może prowadzić do przejściowego obniżenia ciśnienia tętniczego i nasilać efekt hipotensyjny azotanów, stanowiąc przeciwwskazanie do ich jednoczesnego stosowania. Skuteczność leku nie została potwierdzona u pacjentów po radykalnej prostatektomii bez oszczędzania nerwów oraz po zabiegach chirurgicznych w obrębie miednicy, co wymaga indywidualnej oceny przed wdrożeniem terapii.
azotan, badanie fizykalne, ciśnienie tętnicze, działanie hipotensyjne, łagodny rozrost gruczołu krokowego, laktoza jednowodna, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, radykalna prostatektomia, rak gruczołu krokowego, tadalafil, układ sercowo-naczyniowy, zabieg chirurgiczny miednicy, zaburzenie erekcji, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Trichotillomania to choroba polegająca na nieopanowanym pociągu do wyrywania włosów, znana również jako zespół wyrywania włosów. – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Trichotillomania to zaburzenie psychiczne z grupy OCD i BFRB, charakteryzujące się nawracającym, nieodpartym impulsem do wyrywania włosów, prowadzącym do widocznej utraty włosów, najczęściej z owłosionej skóry głowy, brwi lub rzęs. Diagnoza opiera się na kryteriach DSM-5, obejmujących utratę włosów, próby ograniczenia zachowania oraz kliniczny dystres lub upośledzenie funkcjonowania. W diagnostyce konieczne jest wykluczenie innych przyczyn wypadania włosów oraz ocena współistniejących zaburzeń psychicznych, takich jak lęk, depresja czy OCD. Objawy somatyczne obejmują m.in. charakterystyczny obraz „mnisiej tonzury”, świąd, uszkodzenia tkanek i ryzyko infekcji, a także trichofagię u 10-20% pacjentów. Przewlekły przebieg z okresami remisji i nawrotów oraz współwystępowanie innych zaburzeń psychicznych stanowią wyzwanie terapeutyczne.
badanie fizykalne, bezoar, dermatillomania, dialektyczna terapia behawioralna, kompleksowa terapia behawioralna, kryteria diagnostyczne DSM-5, leki przeciwpsychotyczne, medytacja uważności, morfologia krwi, N-acetylocysteina, onychofagia, przezczaszkowa stymulacja magnetyczna, remisja i nawrót, selektywne inhibitory wychwytu serotoniny, techniki relaksacyjne, terapia akceptacji i zaangażowania, terapia poznawczo-behawioralna, terapia uważności, Trening Odwracania Nawyku, trichofagia, trichotillomania, trójcykliczne leki przeciwdepresyjne, współwystępowanie zaburzeń psychicznych, wypadanie włosów, wywiad kliniczny, zaburzenia depresyjne, zaburzenia lękowe, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenia odżywiania, zespół stresu pourazowego - Leksykon chorób i schorzeń
Torbiel galaretowata – Diagnostyka i diagnoza
Torbiel galaretowata (ganglion cyst) jest najczęstszą łagodną zmianą tkanki miękkiej dłoni i nadgarstka, zwykle o średnicy 1-3 cm, lokalizującą się na grzbietowej stronie nadgarstka, dłoni lub palców. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, oceniającym lokalizację, rozmiar, konsystencję, ruchomość i bolesność zmiany, oraz na transillumination, które potwierdza obecność płynu w torbieli. Badania obrazowe, takie jak RTG (wykluczające zmiany kostne), USG (pozwalające na różnicowanie zmian płynowych od litych, ocenę szypuły i wykrycie ukrytych torbieli) oraz MRI (z czułością i swoistością około 95%, szczególnie przydatne w diagnostyce trudnych przypadków i różnicowaniu z innymi guzami tkanek miękkich), stanowią uzupełnienie diagnostyki klinicznej. W obrazie USG torbiel prezentuje się jako hipoechogeniczna, dobrze odgraniczona struktura, natomiast w MRI charakteryzuje się hipointensywnym sygnałem w T1 i hiperintensywnym w T2.
badanie fizykalne, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, choroba zwyrodnieniowa stawów, CRP, CT, glukozamina, guz osłonek nerwowych, kwas hialuronowy, malformacja naczyniowa, morfologia krwi, MRI, OB, osteofit, RTG, struktura hipoechogeniczna, tętniak, tłuszczak, torbiel galaretowata, USG, włókniak, zapalenie pochewki ścięgnistej, zespół uciskowy, zmiana naczyniowa - Leksykon chorób i schorzeń
Agenezja pochwy – Epidemiologia
Agenezja pochwy, czyli zespół Mayera-Rokitansky’ego-Küstera-Hausera (MRKH), to rzadkie wrodzone zaburzenie charakteryzujące się brakiem rozwoju pochwy i często macicy, występujące u około 1 na 4500-5000 żywych urodzeń płci żeńskiej. Stan ten jest drugą najczęstszą przyczyną pierwotnej amenorrhea, odpowiadającą za około 10% przypadków. Diagnoza zwykle następuje w okresie dojrzewania, gdy brak pierwszej miesiączki współistnieje z prawidłowym rozwojem cech płciowych wtórnych. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, MRI, ultrasonografii oraz procedurach inwazyjnych jak laparoskopii czy histeroskopii. Współistniejące wady rozwojowe, zwłaszcza układu moczowego (około 30%) i szkieletu (około 12%), są powszechne, co wymaga kompleksowej oceny pacjentek. Agenezja pochwy klasyfikowana jest w ramach anomalii przewodów Müllera, a u około 90% pacjentek występuje klasyczny zespół MRKH z brakiem macicy i szyjki macicy oraz możliwymi wadami nerek, słuchu i kręgosłupa.
agenezja pochwy, amenorrhea pierwotna, anomalia Müllerowska, anomalia przewodów Müllera, anomalia szkieletowa, aplazja przewodów Müllera, badanie cytologiczne, badanie fizykalne, drugorzędowa cecha płciowa, dysgenezja gonad, histerosalpingografia, histeroskopia, infekcja przenoszona drogą płciową, laparoskopia, neowagina, pierwotny brak miesiączki, przeszczep macicy, rezonans magnetyczny, technika chirurgiczna, tożsamość płciowa, ultrasonografia, wrodzona wada rozwojowa, zespół Mayera-Rokitansky’ego-Küstera-Hausera, zespół niewrażliwości na androgeny - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba uchyłkowa jelit i zapalenie uchyłków – Diagnostyka i diagnoza
Choroba uchyłkowa jelit oraz zapalenie uchyłków wymagają zróżnicowanego podejścia diagnostycznego w zależności od fazy choroby – bezobjawowej, objawowej bez zapalenia lub ostrego zapalenia. Diagnostyka rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu i badania fizykalnego, zwracając uwagę na objawy takie jak ból w lewym dolnym kwadrancie brzucha, gorączka, zmiany rytmu wypróżnień oraz objawy systemowe. Badania laboratoryjne obejmują morfologię krwi (leukocytoza), oznaczenie białka C-reaktywnego (CRP), badanie moczu i kału, a także test ciążowy u kobiet w wieku rozrodczym. W przypadku podejrzenia powikłanego zapalenia uchyłków zaleca się pilne wykonanie TK jamy brzusznej z kontrastem, które charakteryzuje się czułością 94-98% i swoistością 98-100%, umożliwiając ocenę nasilenia stanu zapalnego, wykrycie powikłań (ropnie, perforacje) oraz wykluczenie innych patologii. Alternatywnie, u wybranych pacjentów (kobiety w ciąży, młodsi pacjenci) stosuje się USG jamy brzusznej o czułości 85-90% i swoistości 84% lub MRI.
badanie fizykalne, badanie per rectum, białko C-reaktywne, ból brzucha, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba uchyłkowa jelit, infekcja układu moczowego, jelito grube, kamica nerkowa, klasyfikacja Hinchey, kolonoskopia, leukocytoza, leukocyty, morfologia krwi, niedokrwienie jelita, nudności i wymioty, objawy otrzewnowe, ostre zapalenie uchyłków, rak jelita grubego, rezonans magnetyczny, ropień, sigmoidoskopia elastyczna, tomografia komputerowa, tomografia komputerowa z kontrastem, torbiel jajnika, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wywiad medyczny, zapalenie otrzewnej, zapalenie przydatków, zapalenie uchyłków, zapalenie wyrostka robaczkowego, zespół jelita drażliwego - Leksykon chorób i schorzeń
Bliznowiec – Diagnostyka i diagnoza
Bliznowiec (keloid) to łagodna, ale patologiczna zmiana skórna charakteryzująca się nadmiernym rozrostem tkanki włóknistej wykraczającym poza granice pierwotnej rany, bez tendencji do samoistnej regresji. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym, uwzględniającym cechy takie jak uniesiony, twardy, gumowaty guzek, lokalizację (górna część klatki piersiowej, ramiona, szyja, płatki uszu), rozmiar i objawy subiektywne (świąd, ból). Kluczowe jest odróżnienie bliznowca od blizny przerostowej, która pozostaje w obrębie pierwotnego uszkodzenia. W diagnostyce różnicowej uwzględnia się także guzki zapalne, grzybice oraz nowotwory skóry. Biopsja skóry, choć nie jest rutynowa, pozwala na potwierdzenie rozpoznania poprzez ocenę histopatologiczną, wykazującą obecność grubych, szklisto zmienionych wiązek kolagenu (kolagen bliznowcowy) i licznych fibroblastów, jednak kolagen bliznowcowy jest wykrywany jedynie w około 55% przypadków. Badania obrazowe, takie jak USG z sondami 15-18 MHz, elastografia, MRI lub CT, mogą być pomocne w ocenie głębokości i zakresu zmiany, szczególnie w przypadkach dużych lub nietypowych bliznowców.
badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie kliniczne, badanie ultrasonograficzne, biopsja skóry, bleomycyna, blizna przerostowa, bliznowiec, dermoskopia, fluorouracyl, grzybica skóry, immunoterapia, kortykosteroidy, kriochirurgia, nowotwór skóry, opatrunek uciskowy, radioterapia, rezonans magnetyczny, terapia laserowa, tkanka włóknista, tomografia komputerowa, USG, werapamil, wywiad medyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Odleżyny – Diagnostyka i diagnoza
Odleżyny to miejscowe uszkodzenia skóry i tkanek miękkich, najczęściej nad wyniosłościami kostnymi, powstające w wyniku długotrwałego ucisku i sił ścinających. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, ocenie lokalizacji, rozmiarów (długość, szerokość, głębokość), obecności wysięku, martwicy, tuneli, infekcji oraz postępu gojenia. Klasyfikacja według NPIAP wyróżnia stadia od 1 (nieblednące zaczerwienienie) do 4 (pełna utrata grubości skóry z odsłonięciem mięśni, ścięgien lub kości), z dodatkowymi kategoriami nieklasyfikowalnych i głębokich uszkodzeń tkanek. Diagnostyka uzupełniana jest dokumentacją fotograficzną, oceną ryzyka rozwoju odleżyn (skale Bradena, Nortona, Waterlow) oraz badaniami laboratoryjnymi (morfologia, OB, CRP, albumina, prealbumina, transferyna, glukoza). W przypadku podejrzenia infekcji zalecane są biopsje tkanki, a badania mikrobiologiczne powierzchowne nie są rutynowo wskazane. Badania obrazowe (RTG, scyntygrafia, MRI, CT) służą ocenie powikłań, zwłaszcza zapalenia kości i szpiku kostnego, którego złotym standardem diagnostycznym jest biopsja kości.
amyloidoza, badanie fizykalne, biopsja tkanki, CRP, martwicze zapalenie powięzi, morfologia krwi, nabłonkowanie, odczyn Biernackiego, odleżyna, owrzodzenie cukrzycowe, owrzodzenie tętnicze, owrzodzenie żylne, posiew krwi, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, skala Bradena, skala Nortona, skala Waterlow, termografia w podczerwieni, tomografia komputerowa, uszkodzenie tkanek miękkich, utrata grubości skóry, zapalenie kości, zapalenie kości i szpiku, zapalenie tkanki łącznej - Leksykon chorób i schorzeń
Żylak – Diagnostyka i diagnoza
Żylak (hordeolum) to ostry, bolesny, czerwony guzek na brzegu powieki, będący wynikiem bakteryjnego zakażenia gruczołów łojowych lub mieszków rzęsowych, najczęściej wywołany przez Staphylococcus aureus (90-95%) lub Staphylococcus epidermidis. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym, w tym ocenie lokalizacji zmiany (zewnętrzna lub wewnętrzna powieka), bolesności przy dotyku, obecności żółtawej ropnej wydzieliny oraz stopnia zaczerwienienia i obrzęku. Różnicowanie z gradówką (chalazion), zapaleniem gruczołu łzowego, zapaleniem woreczka łzowego oraz rakiem podstawnokomórkowym jest kluczowe, przy czym bolesność i szybki rozwój (kilka dni) sugerują żylaka. W razie potrzeby stosuje się lampę szczelinową, badania bakteriologiczne, biopsję lub badania obrazowe (TK, MRI) w przypadkach atypowych, nawracających lub podejrzenia powikłań.
antybiotykoterapia, badanie bakteriologiczne, badanie fizykalne, badanie kliniczne, badanie palpacyjne, biomikroskop, biopsja, cellulitis, chirurg okulistyczny, erytromycyna, gradówka, gruczoł łojowy, lampa szczelinowa, nacięcie i drenaż, okulista, rak podstawnokomórkowy, rozpoznanie różnicowe, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, wywiad medyczny, zapalenie brzegów powiek, zapalenie spojówek, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie woreczka łzowego, żylak - Leksykon chorób i schorzeń
Naciągnięcie mięśnia – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Naciągnięcie mięśnia to uraz polegający na nadmiernym rozciągnięciu lub rozerwaniu włókien mięśniowych bądź ścięgien, klasyfikowany w trzech stopniach: I (łagodne, minimalne uszkodzenie), II (umiarkowane, częściowe uszkodzenie) oraz III (poważne, całkowite przerwanie mięśnia lub ścięgna). Objawy obejmują nagły ból nasilający się przy napięciu mięśnia, obrzęk, zasinienie, osłabienie siły i zakresu ruchu oraz tkliwość. Diagnostyka opiera się na wywiadzie i badaniu fizykalnym, z możliwością zastosowania ultrasonografii lub rezonansu magnetycznego w celu oceny stopnia uszkodzenia. Leczenie początkowe obejmuje metodę R.I.C.E. (odpoczynek, lód, ucisk, uniesienie), stosowanie NLPZ lub paracetamolu oraz stopniową rehabilitację z ćwiczeniami rozciągającymi i wzmacniającymi. W przypadku stopnia III często konieczna jest interwencja chirurgiczna, a rehabilitacja może trwać 4-6 miesięcy, z możliwym unieruchomieniem do 6 tygodni.
badanie fizykalne, badanie obrazowe, dysfagia, krwiak śródmięśniowy, metoda RICE, mięsień piersiowy, naciągnięcie mięśnia, NLPZ, obrzęk tkanek miękkich, oderwanie ścięgna, przerwanie mięśnia, rabdomioliza, rezonans magnetyczny mięśni, rozerwanie włókien mięśniowych, ścięgno, skurcz mięśniowy, technika manualna, tkanka łączna, USG mięśni, zespół przedziałowy - Leksykon chorób i schorzeń
Spondyloza szyjna – Epidemiologia
Spondyloza szyjna jest powszechnym schorzeniem zwyrodnieniowym kręgosłupa szyjnego, którego częstość występowania wzrasta wraz z wiekiem – zmiany radiologiczne stwierdza się u 25% osób <40 r.ż., 50% >40 r.ż. oraz 85-90% >60 r.ż., choć większość pozostaje bezobjawowa. Objawowa spondyloza szyjna dotyczy około 13,76% populacji chińskiej, z wyższą częstością u kobiet (16,51%) niż mężczyzn (10,49%). Mielopatia spondylotyczna szyjna (CSM) jest najczęstszą nieurazową dysfunkcją rdzenia kręgowego u dorosłych, z roczną zapadalnością w Ameryce Północnej około 41/milion i chorobowością 605/milion. CSM najczęściej dotyczy mężczyzn (stosunek 3:1), średni wiek zachorowania to 64 lata, a najczęstszym poziomem ucisku jest C5-C6. Czynniki ryzyka obejmują wiek, predyspozycje genetyczne, obciążenia mechaniczne (np. noszenie ciężarów na głowie), a także styl życia (krótszy sen, praca umysłowa). Zwężenie kanału kręgowego poniżej 10 mm jest bezwzględnym kryterium ryzyka mielopatii, a zwężenie >30% może prowadzić do rozwoju CSM.
badanie fizykalne, badanie obrazowe, badanie radiologiczne, ból korzeniowy, dysfunkcja rdzenia kręgowego, dysfunkcja zwieraczy, kostnienie więzadła podłużnego tylnego, krążek międzykręgowy, lata życia skorygowane niepełnosprawnością, mielopatia, mielopatia spondylotyczna szyjna, niepełnosprawność, przepuklina, przewlekły ból szyi, radikulopatia, spondyloza szyjna, uraz rdzenia kręgowego, zwężenie kanału kręgowego, zwężenie otworowe, zwyrodnienie kręgosłupa szyjnego - Leksykon chorób i schorzeń
Ból gardła – Diagnostyka i diagnoza
Ból gardła (pharyngitis) jest powszechnym objawem zgłaszanym w podstawowej opiece zdrowotnej, z etiologią najczęściej wirusową (80%), jednak kluczowe jest rozpoznanie zakażeń bakteryjnych, zwłaszcza paciorkowca grupy A (GAS, Streptococcus pyogenes). Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz stosowaniu skal punktowych (Centor, FeverPAIN) w celu oceny ryzyka zakażenia paciorkowcowego. W diagnostyce laboratoryjnej stosuje się szybkie testy antygenowe (swoistość 94-95%, czułość 70-90%, wynik w 10-20 minut), posiew z gardła (złoty standard, czułość 90-95%, swoistość 95-99%, wynik po 24-48 godzinach) oraz testy amplifikacji kwasów nukleinowych (NAAT) o wysokiej czułości i swoistości, z szybszym wynikiem niż posiew. Testy zaleca się u pacjentów z objawami sugerującymi zakażenie paciorkowcowe (np. gorączka >38°C, brak kaszlu, powiększone węzły chłonne, nalot na migdałkach) oraz u dzieci w wieku 5-15 lat, natomiast nie są wskazane przy wyraźnych objawach infekcji wirusowej (kaszel, katar, chrypka).
angina Ludwiga, angina paciorkowcowa, antybiotyki makrolidowe, antybiotyki penicylinowe, badanie fizykalne, błonica, ból gardła, chlamydia, dwoinka rzeżączki, działania niepożądane antybiotyków, gorączka reumatyczna, kandydoza, kłębuszkowe zapalenie nerek, mononukleoza zakaźna, paciorkowiec grupy A, paciorkowiec ropotwórczy, pleśniawki, posiew z gardła, powiększone węzły chłonne, refluks żołądkowo-przełykowy, ropień okołomigdałkowy, ropień zagardłowy, skala Centora, skala FeverPAIN, stridor, szczękościsk, szybki test antygenowy, test amplifikacji kwasów nukleinowych, zapalenie gardła, zapalenie nagłośni, zapalenie ucha środkowego, zapalenie wyrostka sutkowatego, zespół Lemierre’a - Leksykon chorób i schorzeń
Ektropion – Diagnostyka i diagnoza
Ektropion, najczęściej dolnej powieki, charakteryzuje się wywinięciem brzegu powieki na zewnątrz i odsunięciem od gałki ocznej, co diagnozuje się głównie na podstawie badania fizykalnego i wywiadu. Kluczowe w ocenie są testy funkcjonalne powieki, takie jak test distrakcji (odległość ≥8-9 mm wskazuje na rozluźnienie powieki) oraz test snap back oceniający szybkość powrotu powieki do pozycji anatomicznej. Diagnostyka obejmuje także ocenę ewersji punktu łzowego, test Schirmera oraz badanie lampą szczelinową w celu wykrycia uszkodzeń rogówki i spojówki. Rozpoznaje się różne typy ektropionu: inwolucyjny, bliznowaty, porażenny, mechaniczny i wrodzony, co jest istotne dla wyboru terapii. Należy również różnicować ektropion z entropionem, zespołem wiotkiej powieki, ptozą i retrakcją powieki. Wywiad powinien uwzględniać przebyte operacje, urazy, choroby neurologiczne i dermatologiczne oraz objawy zespołu suchego oka i łzawienia.
badanie fizykalne, badanie oka, ektropion, ektropion bliznowaty, ektropion inwolucyjny, ektropion mechaniczny, ektropion porażenny, ektropion wrodzony, entropion, epifora, gałka oczna, keratopatia ekspozycyjna, lampa szczelinowa, lateral tarsal strip, nerw twarzowy, okulista, opadnięcie powieki, owrzodzenie rogówki, przeszczep skóry, rogówka, spojówka, światłowstręt, test Schirmera, test snap-back, wywiad lekarski, zapalenie spojówek, zespół suchego oka, zespół wiotkiej powieki - Leksykon chorób i schorzeń
Złamany palec u nogi lub złamana stopa – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Złamanie stopy, obejmujące przerwanie ciągłości jednej lub więcej z 26 kości stopy, może mieć charakter otwarty lub zamknięty i wynikać z urazów mechanicznych lub przeciążeń. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym oraz obrazowym (RTG, MRI, CT), co pozwala na ocenę lokalizacji, typu i ciężkości złamania. Leczenie zachowawcze, stosowane przy złamaniach nieprzemieszczonych, obejmuje unieruchomienie (gips, szyna, but ortopedyczny), ograniczenie obciążania kończyny oraz farmakoterapię przeciwbólową. W przypadkach złamań z przemieszczeniem lub niestabilnych wskazana jest interwencja chirurgiczna z repozycją i stabilizacją wewnętrzną (śruby, płytki, druty). Proces gojenia trwa zwykle 6-8 tygodni, a po operacji unieruchomienie i ograniczenie obciążania może trwać 1-3 miesiące. Kluczowa jest odpowiednia opieka pielęgnacyjna, obejmująca kontrolę bólu (≤3/10), monitorowanie stanu unieruchomienia, zapobieganie infekcjom i zespołowi ciasnoty przedziałów powięziowych oraz edukację pacjenta w zakresie pielęgnacji i rehabilitacji.
badanie fizykalne, but ortopedyczny, ćwiczenia propriocepcji, diagnoza pielęgnacyjna, krioterapia, kseroza skóry, lek przeciwbólowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, opatrunek gipsowy, osteoporoza, ostry ból, paracetamol, propriocepcja, redukcja złamania, rentgen, repozycja kości, rezonans magnetyczny, siniak, stabilizacja wewnętrzna, stabilność hemodynamiczna, staw rzekomy, szyna ortopedyczna, tomografia komputerowa, unieruchomienie, zakrzepica żył głębokich, zapalenie kości, zapalenie stawów, zespół ciasnoty przedziałów powięziowych, złamanie otwarte, złamanie przeciążeniowe, złamanie stopy, złamanie zamknięte, zrost wadliwy - Leksykon chorób i schorzeń
Grypa świńska (h1n1) – Diagnostyka i diagnoza
Grypa świńska (H1N1) to zakaźna choroba układu oddechowego wywołana przez wirus grypy typu A H1N1. Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej oraz badaniach laboratoryjnych, z naciskiem na testy molekularne, zwłaszcza real-time RT-PCR, które cechują się wysoką czułością (90-95%) i swoistością. Materiał diagnostyczny stanowią wymazy z nosa, gardła lub nosogardzieli pobierane w ciągu pierwszych 4-5 dni choroby. Szybkie testy antygenowe (RIDTs) mają umiarkowaną czułość (50-70%) i wysoką swoistość, dlatego negatywne wyniki wymagają potwierdzenia testami molekularnymi, szczególnie u pacjentów hospitalizowanych lub z grup ryzyka. Diagnostyka powinna być rozważana u pacjentów z ciężkim przebiegiem, hospitalizowanych, należących do grup wysokiego ryzyka oraz tam, gdzie wynik testu wpływa na decyzje terapeutyczne lub epidemiologiczne.
anemia, badanie fizykalne, CDC, choroba przewlekła, dehydrogenaza mleczanowa, drogi oddechowe, ELISA, hodowla wirusowa, kinaza kreatynowa, lek przeciwwirusowy, leukopenia, morfologia krwi, objaw matowej szyby, oseltamiwir, peramiwir, reakcja łańcuchowa polimerazy, rentgen klatki piersiowej, RT-PCR, szybki test molekularny, test antygenowy, test funkcji wątroby, test hamowania hemaglutynacji, test immunoenzymatyczny, test serologiczny, tomografia komputerowa klatki piersiowej, trombocytopenia, wirus grypy A H1N1, wymaz z gardła, wymaz z nosa, wymaz z nosogardzieli, zakażenie dróg oddechowych, zanamiwir - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Limetic 75 mcg
Limetic, zawierający 75 µg dezogestrelu w postaci tabletek powlekanych, jest przeciwwskazany u pacjentek z czynną chorobą zakrzepowo-zatorową żył, ciężką chorobą wątroby (obecną lub w wywiadzie), nowotworami zależnymi od hormonów płciowych oraz krwawieniami z pochwy o nieznanej etiologii. Dezogestrel metabolizowany jest w wątrobie, dlatego dysfunkcja tego narządu może prowadzić do kumulacji leku i zwiększenia ryzyka działań niepożądanych. Ponadto, obecność nadwrażliwości na substancję czynną, olej sojowy (maks. 0,026 mg/tabletkę), orzeszki ziemne lub inne składniki pomocnicze stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania leku. Warto również uwzględnić obecność laktozy jednowodnej (~55 mg/tabletkę), co jest istotne u pacjentek z nietolerancją galaktozy lub niedoborem laktazy.
badanie fizykalne, choroba wątroby, choroba zakrzepowo-zatorowa żył, dezogestrel, hormon steroidowy, krwawienie z pochwy, laktoza jednowodna, leczenie przeciwzakrzepowe, nadwrażliwość, narządy rodne, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór estrogenozależny, nowotwór hormonozależny, olej sojowy, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, próby czynnościowe wątroby, rak piersi, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, trombofilia, wywiad medyczny, zakrzepica żylna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Ból piersi – Epidemiologia
Mastalgia, obejmująca ból piersi, dotyka do 70% kobiet w ciągu życia, z dominacją bólu cyklicznego u kobiet w wieku 20-30 lat oraz bólu niecyklicznego u kobiet 30-40-letnich. Epidemiologicznie częstość występowania zmniejsza się z wiekiem, a także po menopauzie i wczesnej ciąży. Ból piersi, choć najczęściej łagodny, u około 11% pacjentek ma umiarkowane do ciężkiego nasilenie, wpływając negatywnie na jakość życia, aktywność seksualną (40%), fizyczną (30%) oraz społeczną (10%). Mastalgia cykliczna stanowi około 66% przypadków, a ból niecykliczny, szczególnie u kobiet po menopauzie, wymaga diagnostyki obrazowej ze względu na potencjalne ryzyko nowotworu. Ryzyko raka piersi u pacjentek z izolowanym bólem piersi po prawidłowym badaniu klinicznym i mammografii wynosi około 0,5%, co potwierdza niskie powiązanie mastalgii z nowotworem. Diagnostyka powinna opierać się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz, w razie potrzeby, obrazowaniu piersi zgodnie z kryteriami ACR, zwłaszcza u pacjentek z bólem niecyklicznym i w starszym wieku.
- Leksykon chorób i schorzeń
Fascyjitis podeszwowy – Objawy
Fascyjitis podeszwowy to zapalenie powięzi podeszwowej, będące jedną z najczęstszych przyczyn bólu pięty u dorosłych, dotykające około 2 miliony pacjentów rocznie. Charakterystycznym objawem jest ból w okolicy przyczepu powięzi do kości piętowej, nasilający się szczególnie rano przy pierwszych krokach po wstaniu z łóżka (tzw. „ból pierwszego kroku”) oraz po dłuższym okresie odpoczynku. Ból może mieć charakter ostry, kłujący lub tępy i często promieniuje wzdłuż łuku stopy. Typowy przebieg obejmuje zmienność nasilenia bólu w ciągu dnia, z jego wzrostem po długotrwałym staniu lub aktywności fizycznej. Dodatkowo mogą występować objawy takie jak sztywność, obrzęk, tkliwość w okolicy pięty oraz uczucie napięcia w ścięgnie Achillesa. W diagnostyce kluczowe jest badanie fizykalne oraz wywiad, a w przewlekłych przypadkach pomocne mogą być badania obrazowe, np. ultrasonografia.
badanie fizykalne, badanie obrazowe, ból pięty, choroba zwyrodnieniowa stawów, fascyjitis podeszwowy, leczenie chirurgiczne, leczenie zachowawcze, lek przeciwzapalny, łuk stopy, mikrouszkodzenie, ograniczona ruchomość stawu skokowego, ostroga piętowa, patomechanizm, płaskostopie, powięź podeszwowa, przewlekły ból, reumatoidalne zapalenie stawów, ścięgno Achillesa, stan zapalny, tkanka łączna, tkliwość palpacyjna, ultrasonografia, złogi wapnia - Leksykon chorób i schorzeń
Agorafobia – Diagnostyka i diagnoza
Agorafobia to zaburzenie lękowe charakteryzujące się intensywnym lękiem lub niepokojem w co najmniej dwóch z pięciu sytuacji: korzystanie z transportu publicznego, przebywanie w otwartych lub zamkniętych przestrzeniach, stanie w tłumie lub kolejce oraz przebywanie samotnie poza domem. Kryteria diagnostyczne DSM-5-TR wymagają, aby lęk był nieproporcjonalny do rzeczywistego zagrożenia, utrzymywał się zwykle przez minimum 6 miesięcy i powodował klinicznie istotne upośledzenie funkcjonowania. Diagnostyka obejmuje szczegółowy wywiad kliniczny, badanie fizykalne oraz badania laboratoryjne w celu wykluczenia somatycznych przyczyn objawów, takich jak nadczynność tarczycy. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić zaburzenia paniczne, fobię społeczną, fobie specyficzne, zaburzenia depresyjne, PTSD, OCD oraz zaburzenia dysmorficzne ciała, a także wykluczyć wpływ substancji psychoaktywnych i innych stanów medycznych.
agorafobia, atak paniki, badanie fizykalne, badanie krwi, CBT, choroba zapalna jelit, choroby somatyczne, diagnostyka różnicowa, farmakoterapia, fobia specyficzna, fobia społeczna, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, klasyfikacja DSM-5-TR, lek benzodiazepinowy, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwlękowy, nadczynność tarczycy, OCD, PTSD, remisja, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, SNRI, specjalista zdrowia psychicznego, SSRI, terapia behawioralna, terapia ekspozycyjna, terapia poznawczo-behawioralna, wywiad kliniczny, zaburzenie depresyjne, zaburzenie dysmorficzne ciała, zaburzenie lękowe, zaburzenie lękowe uogólnione, zaburzenie lękowe z napadami paniki, zaburzenie lęku społecznego, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie paniczne, zaburzenie paniczne z agorafobią, zaburzenie stresowe pourazowe - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół płucno-sercowy wirusa hantawirusa – Diagnostyka i diagnoza
Zespół płucno-sercowy hantawirusa (HPS) to ostra, potencjalnie śmiertelna choroba wirusowa przenoszona przez gryzonie, charakteryzująca się obrzękiem płuc, niedotlenieniem i niedociśnieniem tętniczym. Diagnostyka opiera się na dokładnym wywiadzie epidemiologicznym dotyczącym ekspozycji na gryzonie oraz objawach klinicznych takich jak gorączka, bóle mięśniowe, kaszel, duszność, tachypnoe, tachykardia i niedociśnienie. W badaniach laboratoryjnych typowe są trombocytopenia, leukocytoza z neutrofilią, hemokoncentracja, podwyższony poziom kreatyniny, krwiomocz, białkomocz, podwyższona aktywność LDH oraz wydłużony czas protrombinowy i APTT. Triada diagnostyczna obejmuje trombocytopenię, przesunięcie w lewo granulocytów oraz immunoblasty >10% serii limfoidalnej. Badania obrazowe wykazują obustronne nacieki śródmiąższowe i pęcherzykowe w RTG oraz zmiany typu matowej szyby i pogrubienie przegród międzypęcherzykowych w HRCT. W diagnostyce laboratoryjnej kluczowe są testy serologiczne (ELISA wykrywające IgM i IgG) oraz metody molekularne, zwłaszcza RT-qPCR, charakteryzujące się czułością 92,5%, swoistością 100% i dokładnością 97,63%.
aPTT, badanie fizykalne, badanie immunohistochemiczne, białkomocz, choroba legionistów, czas częściowej tromboplastyny, czas protrombinowy, dehydrogenaza mleczanowa, diagnostyka laboratoryjna, diagnostyka różnicowa, echokardiografia, gorączka Q, hemokoncentracja, HRCT, krwiomocz, leptospiroza, leukocytoza, neutrofilia, niedociśnienie tętnicze, niedotlenienie, obrzęk płuc, pozaustrojowa oksygenacja membranowa, przeciwciało IgG, przeciwciało IgM, rozmaz krwi obwodowej, RT-PCR, RT-qPCR, rtg klatki piersiowej, tachykardia, tachypnoe, test ELISA, test immunoblot, test immunochromatograficzny, test immunofluorescencyjny, tomografia komputerowa wysokiej rozdzielczości, trombocytopenia, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół płucno-sercowy hantawirusa, zespół płucno-sercowy wirusa hantawirusa - Leksykon chorób i schorzeń
Brodawki zwykłe – Diagnostyka i diagnoza
Brodawki zwykłe (verrucae vulgaris) to łagodne zmiany skórne wywołane przez HPV, najczęściej lokalizujące się na rękach, palcach i kolanach. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym, uwzględniającym charakterystyczne cechy takie jak szorstka, hiperkeratotyczna powierzchnia, zaburzenie linii dermatoglifów oraz obecność drobnych czarnych kropek będących skrzepniętymi naczyniami włosowatymi. Podstawowe techniki diagnostyczne to zeskrobywanie powierzchni brodawki, które ujawnia czarne kropki i powoduje krwawienie, oraz dermoskopia, umożliwiająca wizualizację naczyń i wypustek brodawki. Biopsja skóry, zwykle metodą shave biopsy po miejscowym znieczuleniu, jest wskazana w przypadkach niepewnej diagnozy, nietypowego wyglądu zmian, podejrzenia transformacji nowotworowej lub oporności na leczenie. Histopatologicznie brodawki wykazują palczaste rozrosty naskórka, akantozę, hiperkeratozę, obecność komórek koilocytowych oraz rozszerzone naczynia włosowate.
akantoza, badanie dermoskopowe, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie kliniczne, badanie laboratoryjne, biopsja skóry, brodawka anogenitalna, brodawka łojotokowa, brodawka zwykła, dermoskopia, diagnostyka różnicowa, hiperkeratoza, hybrydyzacja Southern blot, kłykcina kończysta, kolposkopia, liszaj płaski, odcisk, rak brodawkujący, rak kolczystokomórkowy, reakcja łańcuchowa polimerazy, test acetowhite, typ wysokoonkogenny HPV, wirus brodawczaka ludzkiego, włókniak miękki, zakażenie HPV - Leksykon chorób i schorzeń
Choroby przenoszone drogą płciową – Diagnostyka i diagnoza
Diagnostyka chorób przenoszonych drogą płciową (STD) opiera się na kompleksowym podejściu, które zaczyna się od szczegółowego wywiadu seksualnego i badania fizykalnego, a następnie wykorzystuje różnorodne metody laboratoryjne, w tym testy serologiczne, analizy moczu, wymazy oraz nowoczesne testy molekularne typu NAAT. Testy te charakteryzują się wysoką czułością i swoistością, co jest szczególnie istotne w wykrywaniu bezobjawowych infekcji, takich jak Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae, Treponema pallidum (kiła), HIV, wirusowe zapalenie wątroby typu B i C, Trichomonas vaginalis oraz wirusy HSV i HPV. Zalecenia przesiewowe obejmują coroczne badania u kobiet aktywnych seksualnie poniżej 25 roku życia, badania kobiet w ciąży oraz mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami (MSM), z częstotliwością badań dostosowaną do indywidualnego ryzyka. W diagnostyce kiły stosuje się dwuetapowy algorytm serologiczny (testy treponemalne i niekrętkowe), a w przypadku rzeżączki ważne jest utrzymanie zdolności hodowli do oceny oporności na antybiotyki.
analiza moczu, badanie fizykalne, badanie ginekologiczne, badanie krwi, badanie przesiewowe, chlamydia, choroba przenoszona drogą płciową, HIV, hodowla bakteryjna, HPV, kiła, krętek blady, materiał genetyczny wirusa, Mycoplasma genitalium, nadzór epidemiologiczny, opryszczka narządów płciowych, panel diagnostyczny, powikłanie, rzęsistek pochwowy, rzeżączka, test amplifikacji kwasu nukleinowego, test molekularny, test serologiczny, Ureaplasma parvum, wirus brodawczaka ludzkiego, wirusowe zapalenie wątroby, ziarniniak weneryczny