Naprawa przepukliny pępkowej
Objawy
Przepuklina pępkowa u dzieci najczęściej manifestuje się bezbolesnym uwypukleniem w okolicy pępka, które nasila się podczas płaczu czy kaszlu i zwykle ulega samoistnemu zamknięciu do 4-5 roku życia. Interwencja chirurgiczna jest wskazana, gdy przepuklina utrzymuje się po 5 roku życia, przekracza 1,5 cm średnicy, powoduje ból lub powikłania jelitowe. U dorosłych przepuklina pępkowa rzadko ulega samoistnemu zamknięciu, ma tendencję do progresji i powiększania się, a około 65% pacjentów wymaga leczenia operacyjnego, z czego 3-5% zabiegów jest pilnych z powodu ryzyka uwięźnięcia lub zadzierzgnięcia. Objawy alarmowe obejmują nagły, silny ból, zmiany koloru skóry, nudności, wymioty, gorączkę oraz niemożność oddania stolca lub gazów, co wymaga natychmiastowej interwencji chirurgicznej.
- Objawy przepukliny pępkowej
- Uwięźnięcie i zadzierźgnięcie przepukliny
- Przebieg przepukliny pępkowej u dzieci i dorosłych
- Dolegliwości po zabiegu naprawy przepukliny pępkowej
- Ból przewlekły i nawroty przepukliny
- Powikłania związane z siatką przepuklinową
- Progresja nieleczonej przepukliny pępkowej
- Rozpoznanie przepukliny pępkowej
Objawy przepukliny pępkowej
Przepuklina pępkowa (naprawa przepukliny pępkowej) objawia się charakterystycznym uwypukleniem lub wybrzuszeniem w okolicy pępka. U niemowląt i małych dzieci uwypuklenie to może być bardziej widoczne podczas płaczu, kaszlu lub napinania się, a zmniejszać się lub znikać, gdy dziecko jest spokojne lub leży12. W większości przypadków przepukliny pępkowe u dzieci są bezbolesne i około 90% z nich zamyka się samoistnie przed ukończeniem 4-5 roku życia34.
U dorosłych przepuklina pępkowa może powodować dyskomfort i ból w okolicy brzucha. Objawia się jako miękkie wybrzuszenie w okolicy pępka, które może się powiększać podczas kaszlu, śmiechu, podnoszenia ciężkich przedmiotów lub podczas defekacji56. Najczęstszym objawem jest wyczuwalny guzek, który czasami może być wciśnięty z powrotem do jamy brzusznej, szczególnie w pozycji leżącej78.
Typowe objawy przepukliny pępkowej
Najczęstsze objawy przepukliny pępkowej obejmują:
- Widoczne uwypuklenie lub guzek w okolicy pępka
- Ból lub dyskomfort, szczególnie podczas kaszlu, podnoszenia ciężkich przedmiotów lub wysiłku fizycznego
- Uczucie ciągnięcia, palenia lub napięcia w okolicy przepukliny
- Uwypuklenie, które może się powiększać podczas stania lub napinania i zmniejszać w pozycji leżącej
- Uczucie ciężkości lub osłabienia w okolicy brzucha
U osób dorosłych przepukliny pępkowe mają tendencję do powiększania się z czasem, gdy ściana mięśni brzucha staje się słabsza, a coraz więcej tkanki wydostaje się przez otwór przepuklinowy1213. Około 65% dorosłych pacjentów z przepukliną pępkową ostatecznie będzie wymagało interwencji chirurgicznej, a 3-5% tych zabiegów będzie miało charakter pilny14.
Uwięźnięcie i zadzierźgnięcie przepukliny
W niektórych przypadkach przepuklina pępkowa może ulec uwięźnięciu (incarceration) lub zadzierzgnięciu (strangulation), co jest stanem nagłym wymagającym natychmiastowej interwencji medycznej1516. Uwięźnięcie następuje, gdy fragment jelita zostaje uwięziony w worku przepuklinowym i nie można go wcisnąć z powrotem do jamy brzusznej. Zadzierzgnięcie występuje, gdy dopływ krwi do uwięźniętej tkanki zostaje odcięty, co może prowadzić do martwicy tkanki17.
Objawy alarmowe wymagające pilnej pomocy medycznej
Należy natychmiast zgłosić się do lekarza lub na oddział ratunkowy, jeśli wystąpią następujące objawy:
- Nagły, silny ból w okolicy przepukliny
- Przepuklina, która stała się twarda, bolesna lub tkliwa przy dotyku
- Zaczerwienienie, zasinienie lub zmiana koloru skóry nad przepukliną
- Nudności i wymioty
- Gorączka
- Niemożność oddania stolca lub gazów
- Wzdęcie brzucha
- Przepuklina, której nie można wcisnąć z powrotem do jamy brzusznej
Te objawy mogą wskazywać na uwięźnięcie lub zadzierzgnięcie przepukliny, co jest stanem zagrażającym życiu i wymaga natychmiastowej operacji w ciągu kilku godzin w celu uwolnienia uwięźnionej tkanki i przywrócenia jej dopływu krwi22.
Przebieg przepukliny pępkowej u dzieci i dorosłych
Przebieg przepukliny pępkowej różni się znacząco między dziećmi a dorosłymi23.
Przepuklina pępkowa u dzieci
U dzieci przepuklina pępkowa jest bardzo powszechna, szczególnie u niemowląt urodzonych przedwcześnie24. Najczęściej pojawia się jako bezbolesne uwypuklenie w okolicy pępka, które może się powiększać podczas płaczu, kaszlu lub napinania25. W większości przypadków:
- Przepuklina pępkowa zamyka się samoistnie do 4-5 roku życia
- Operacja jest zalecana tylko wtedy, gdy przepuklina utrzymuje się po 5 roku życia
- Interwencja chirurgiczna może być konieczna wcześniej, jeśli przepuklina powoduje ból, ma średnicę większą niż 1,5 cm lub prowadzi do powikłań jelitowych
Rodzice powinni natychmiast skontaktować się z lekarzem, jeśli dziecko z przepukliną pępkową ma objawy takie jak ból, wymioty, zaczerwienienie lub zmiana koloru skóry nad przepukliną, czy też dziecko jest bardzo marudne29.
Przepuklina pępkowa u dorosłych
U dorosłych przepuklina pępkowa ma inny przebieg30:
- Jest mniej prawdopodobne, że przepuklina zamknie się samoistnie
- Bez leczenia przepuklina prawdopodobnie z czasem się powiększy
- Ryzyko powikłań jest wyższe niż u dzieci
- Operacja jest zalecana dla większości dorosłych z przepukliną pępkową
Czynniki wpływające na rozwój przepukliny pępkowej u dorosłych obejmują otyłość, ciążę, przewlekły kaszel, zaparcia oraz trudności z oddawaniem moczu33. Osoby z przepukliną pępkową mają około 4% ryzyko zadzierzgnięcia w ciągu pięciu lat, jeśli przepuklina nie zostanie chirurgicznie naprawiona34.
Dolegliwości po zabiegu naprawy przepukliny pępkowej
Po operacji naprawy przepukliny pępkowej pacjent może doświadczać różnych dolegliwości w okresie rekonwalescencji35.
Typowe dolegliwości pooperacyjne
Najczęstsze dolegliwości po operacji naprawy przepukliny pępkowej obejmują:
- Ból i dyskomfort w miejscu operacji, zwykle trwający kilka dni
- Obrzęk w okolicy operacji
- Uczucie zmęczenia i mniejszej energii niż zwykle
- Uczucie ciągnięcia, pieczenia lub napięcia w miejscu naprawy przepukliny
- Zasinienie wokół miejsca operacji
- Nieregularne wypróżnienia przez kilka dni po operacji
Typowe doświadczenie pacjenta po operacji obejmuje ból przez około 1-2 dni (uczucie podobne do wykonania 500 brzuszków), bolesność przez 1 tydzień oraz lekkie ukłucia bólu przez około miesiąc lub brak jakichkolwiek dolegliwości39. Większość pacjentów czuje się lepiej po kilku dniach i może wrócić do normalnych codziennych aktywności w ciągu tygodnia lub dwóch po operacji40.
Objawy wymagające kontaktu z lekarzem
Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub szukać pomocy medycznej, jeśli po operacji wystąpią następujące objawy:
- Utrzymująca się wysoka gorączka
- Krwawienie z rany
- Zwiększony obrzęk lub ból w jamie brzusznej
- Ból, który nie ustępuje po zastosowaniu środków przeciwbólowych
- Uporczywe wymioty
- Dreszcze, uporczywy kaszel lub duszność
- Narastające zaczerwienienie wokół nacięcia
- Trudności z oddawaniem moczu
- Brak wypróżnienia w ciągu kilku dni po operacji
- Oznaki infekcji (zwiększony ból, obrzęk, ciepło lub zaczerwienienie)
Te objawy mogą wskazywać na powikłania, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej45.
Ból przewlekły i nawroty przepukliny
W niektórych przypadkach pacjenci mogą doświadczać przewlekłego bólu po operacji naprawy przepukliny pępkowej lub mogą wystąpić nawroty przepukliny46.
Ból przewlekły po operacji
Około 10-15% pacjentów może doświadczać pewnego stopnia bólu lub dyskomfortu rok po operacji przepukliny, a 1-3% pacjentów może wymagać leczenia bólu rok po zabiegu47. Przewlekły ból definiuje się jako dokuczliwy, umiarkowany ból wpływający na codzienne aktywności przez co najmniej trzy miesiące48.
Czynniki zwiększające ryzyko przewlekłego bólu obejmują:
- Młody wiek lub płeć żeńska
- Wysoki przedoperacyjny lub wczesny pooperacyjny ból
- Nawrotowa przepuklina
- Operacja metodą otwartą (w porównaniu do laparoskopowej)
Przewlekły ból po operacji przepukliny może objawiać się jako uczucie pieczenia lub kłucia w pachwinie, zaburzenia snu, ból podczas chodzenia lub siedzenia, ból w okolicy pachwinowej lub jąder, ból promieniujący, uczucie ciała obcego w organizmie, ból podczas noszenia ubrań i dyskomfort psychiczny50.
Nawroty przepukliny
Nawrót przepukliny po operacji naprawczej jest możliwy, choć badania pokazują, że ryzyko nawrotu jest mniejsze, gdy przepukliny są naprawiane z użyciem siatki51. Nawrót przepukliny objawia się zazwyczaj jako guzek, czasami bolesny, który pojawia się w miejscu lub w pobliżu miejsca pierwotnej przepukliny52.
Objawy nawrotu przepukliny mogą obejmować:
- Uwypuklenie w miejscu lub w pobliżu miejsca oryginalnej przepukliny
- Ból, który może wahać się od tępego bólu do silnego bólu, szczególnie podczas kaszlu, kichania lub podnoszenia ciężkich przedmiotów
- Wzdęcia lub zaparcia
- Niewyjaśniony ból w jamie brzusznej po operacji przepukliny
- Obrzęk brzucha
Jeśli przepuklina postępuje i jelita wychodzą do worka przepuklinowego, może to spowodować poważne powikłania zdrowotne, takie jak infekcja, zaparcia, nudności/wymioty oraz utrata dopływu krwi do jelit55. W takim przypadku konieczna jest natychmiastowa interwencja chirurgiczna56.
Powikłania związane z siatką przepuklinową
W niektórych przypadkach mogą wystąpić powikłania związane z siatką przepuklinową użytą do naprawy przepukliny57.
Objawy powikłań z siatką przepuklinową
Najczęstsze objawy powikłań związanych z siatką przepuklinową obejmują:
- Silny ból i stałe infekcje
- Ból i dyskomfort, którym może towarzyszyć zasinienie lub obrzęk
- Wysypka skórna, zwykle występująca w pobliżu wybrzuszenia lub nacięcia
- Ból brzucha, pachwiny, nogi lub jądra
- Czułość i ból
- Chroniczne infekcje, czasami ciężkie, powodujące zaczerwienienie i uczucie ciepła w miejscu naprawy
- Niedrożność jelit, powodująca trudności z oddawaniem moczu lub defekacją
- Zmiana funkcji seksualnych
Objawy niepowodzenia siatki przepuklinowej mogą pojawić się w ciągu dwóch tygodni od operacji do kilku lat po operacji wszczepienia siatki przepuklinowej. Powikłania mogą wpływać na jakość życia, a nawet zagrażać życiu, jeśli nie są leczone62.
Najczęstszym objawem niepowodzenia siatki jest ból (często ból brzucha). Ból może być w miejscu implantu i/lub wynikać z innych powikłań, które powoduje siatka. Ból może być łagodny lub silny, ostry lub przewlekły63. Należy zauważyć, że ból związany z nieudaną siatką przepuklinową może pojawić się miesiące lub lata po operacji64.
Kiedy szukać pomocy medycznej
Należy skontaktować się z lekarzem, jeśli po operacji naprawy przepukliny pępkowej wystąpią następujące objawy:
- Ból, który utrzymuje się dłużej niż kilka tygodni
- Ból, który nasila się z czasem
- Nowy lub powiększający się guzek w miejscu operacji
- Nudności lub wymioty
- Gorączka
- Zaparcia lub problemy z oddawaniem gazów
- Wydzielina z rany
Te objawy mogą wskazywać na powikłania, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej68.
Progresja nieleczonej przepukliny pępkowej
Nieleczona przepuklina pępkowa zwykle z czasem się powiększa, ponieważ ściana mięśniowa brzucha staje się słabsza, a coraz więcej tkanki wydostaje się przez otwór przepuklinowy6970.
Naturalna progresja przepukliny u dzieci
U dzieci większość przepuklin pępkowych (ponad 90%) zamyka się samoistnie przed ukończeniem 4-5 roku życia, gdy mięśnie jamy brzusznej się wzmacniają7172. W związku z tym, operacja zwykle nie jest konieczna, chyba że przepuklina:
- Utrzymuje się po 5 roku życia
- Jest bardzo duża
- Powoduje ból lub dyskomfort
- Powoduje inne powikłania
Rzadko, przepuklina pępkowa u dziecka może ulec uwięźnięciu lub zadzierzgnięciu, co wymaga natychmiastowej interwencji chirurgicznej75.
Progresja przepukliny u dorosłych
U dorosłych przepuklina pępkowa ma inną prognozę76:
- Bez leczenia przepuklina prawdopodobnie z czasem się powiększy
- Ryzyko powikłań, takich jak uwięźnięcie i zadzierzgnięcie, wzrasta z czasem
- Operacja jest zalecana dla większości dorosłych z przepukliną pępkową
Z czasem przepuklina pępkowa może się powiększać w miarę wzrostu ciśnienia w jamie brzusznej79. Może to prowadzić do zwiększonego dyskomfortu, bólu oraz wyższego ryzyka uwięźnięcia i zadzierzgnięcia80.
Badania pokazują, że około 65% dorosłych pacjentów z przepukliną pępkową ostatecznie będzie wymagało interwencji chirurgicznej, a 3-5% tych zabiegów będzie miało charakter pilny81. Ryzyko zadzierzgnięcia przepukliny nieleczonej chirurgicznie wynosi około 4% w ciągu pięciu lat82.
Czynniki wpływające na wynik naprawy przepukliny pępkowej obejmują rozmiar defektu, aktualne używanie tytoniu i choroby współistniejące. Wynik American Society of Anesthesiologists (ASA) 3, niewykorzystanie siatki do przepuklin o wymiarach 2 cm, historia używania tytoniu, niewydolność wątroby i cukrzyca wpływają na powodzenie naprawy83.
Rozpoznanie przepukliny pępkowej
Przepuklina pępkowa jest zwykle diagnozowana podczas badania fizykalnego84. Lekarz może zauważyć charakterystyczne wybrzuszenie w okolicy pępka i może być w stanie wcisnąć je z powrotem do jamy brzusznej podczas badania85.
Badania diagnostyczne
W niektórych przypadkach lekarz może zalecić badania obrazowe, takie jak:
- Badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej
- Tomografia komputerowa (CT)
Te badania mogą pomóc w ocenie wielkości przepukliny, zawartości worka przepuklinowego oraz w wykluczeniu innych chorób87.
Kiedy skontaktować się z lekarzem
Należy skontaktować się z lekarzem, jeśli zauważysz:
- Bolesne lub zauważalne wybrzuszenie w jamie brzusznej
- Przepuklina, która boli, staje się czerwona lub zmienia kolor
- Nudności, wymioty, zaparcia
- Gorączka
- Przepuklina, która nie zmniejsza się po położeniu się lub której nie można wcisnąć z powrotem
Podczas wizyty lekarz prawdopodobnie zada szereg pytań, takich jak:
- Kiedy po raz pierwszy zauważyłeś problem?
- Czy pogorszył się z czasem?
- Czy ty lub twoje dziecko odczuwacie ból?
Szybka diagnoza i leczenie mogą pomóc zapobiec powikłaniom, dlatego ważne jest, aby nie ignorować objawów przepukliny pępkowej92.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.