Naprawa przepukliny pępkowej
Patofizjologia i mechanizm
Przepuklina pępkowa u dorosłych jest najczęściej schorzeniem nabytym, wynikającym z osłabienia powłok brzusznych w okolicy pępka, spowodowanym przewlekłym wzrostem ciśnienia wewnątrzbrzusznego. Do głównych czynników ryzyka należą otyłość, ciąże mnogie, wodobrzusze, przewlekły kaszel, zaparcia oraz wcześniejsze operacje brzuszne. Patofizjologia obejmuje uwypuklenie się jelita cienkiego, tkanki tłuszczowej lub płynu przez osłabione miejsce w mięśniach brzucha, najczęściej w obszarze linea alba lub miejscach przejścia naczyń pępkowych. Przepukliny pępkowe dzielimy na wrodzone (około 20% noworodków) oraz nabyte, z których te drugie dominują u dorosłych. Ryzyko powikłań, takich jak uwięźnięcie (1-3%) i zadzierzgnięcie, jest istotne, co uzasadnia wskazania do leczenia chirurgicznego, zwłaszcza przy ubytkach >1 cm, bólu, owrzodzeniu czy pęknięciu przepukliny.
- Patogeneza przepukliny pępkowej (Naprawa przepukliny pępkowej)
- Mechanizm powstawania przepukliny pępkowej
- Czynniki przyczyniające się do rozwoju przepukliny pępkowej
- Typy przepuklin pępkowych
- Powikłania przepukliny pępkowej
- Naprawa przepukliny pępkowej
- Techniki operacyjne
- Zastosowanie siatki w naprawie przepukliny pępkowej
- Wskazania do operacji
- Czynniki wpływające na ryzyko nawrotu
- Podsumowanie patogenezy i naprawy przepukliny pępkowej
Patogeneza przepukliny pępkowej (Naprawa przepukliny pępkowej)
Przepuklina pępkowa to schorzenie polegające na uwypukleniu się tkanek przez osłabione miejsce w powłokach brzusznych w okolicy pępka. Około 90% przepuklin pępkowych u dorosłych ma charakter nabyty.12 Przepuklina pępkowa tworzy się, gdy część jelita, tkanka tłuszczowa lub płyn tworzy worek, który przedostaje się przez otwór lub osłabione miejsce w mięśniach brzucha.3
Mechanizm powstawania przepukliny pępkowej
Podczas rozwoju płodowego, w czwartym tygodniu ciąży, na brzusznej powierzchni ciała pojawia się pierwotny pierścień pępkowy. Pierścień ten zawiera naczynia pępkowe (jedna żyła i dwie tętnice), omocznia, przewód żółtkowy, naczynia żółtkowe oraz pętlę jelita środkowego.4 W okresie między piątym a dziesiątym tygodniem ciąży układ pokarmowy przechodzi gwałtowny wzrost, powodując uwypuklenie zawartości jamy brzusznej na zewnątrz. Następnie dochodzi do stopniowego powrotu do jamy brzusznej i ostatecznie zwężenia pierścienia pępkowego, co kończy proces tworzenia się ściany brzucha.56
Po urodzeniu naczynia pępkowe ulegają obliteracji i zostają zastąpione przez struktury więzadłowe.7 Pępowina przechodzi przez otwór w mięśniach brzucha dziecka, który powinien zamknąć się wkrótce po urodzeniu.8 Jeśli zamknięcie to nie nastąpi całkowicie, mięśnie nie połączą się prawidłowo w linii środkowej ściany brzucha, co może prowadzić do powstania przepukliny pępkowej.9
Czynniki przyczyniające się do rozwoju przepukliny pępkowej
Przepukliny pępkowe mają tendencję do występowania w obszarach potencjalnej słabości powięzi, takich jak ścieńczenie w linea alba bezpośrednio przylegające do pępka lub miejsca, gdzie naczynia pępkowe, zwłaszcza żyła pępkowa, przechodzą przez ścianę brzucha.1011 Pępek stanowi stosunkowo wrażliwy obszar w ścianie brzucha i jest podatny na przepuklinę z powodu przewlekłego podwyższenia ciśnienia wewnątrzbrzusznego.12
U dorosłych, przepukliny pępkowe rozwijają się, gdy ciśnienie w jamie brzusznej powoduje osłabienie mięśni ściany brzucha. Części jelita cienkiego i powiązane tkanki mogą uwypuklać się przez osłabiony mięsień.13 Czynniki przyczyniające się do zwiększonego ciśnienia w jamie brzusznej obejmują:
- Otyłość1415
- Ciąże mnogie1617
- Wodobrzusze1819
- Dźwiganie ciężkich przedmiotów2021
- Przewlekły kaszel22
- Przewlekłe zaparcia23
- Duże guzy brzuszne24
- Wcześniejsze operacje brzuszne25
- Długotrwała dializka otrzewnowa26
Rozciąganie mięśni brzucha i nadmierna tkanka tłuszczowa powodują rozdzielenie mięśni i osłabienie rozcięgien, ułatwiając występowanie przepuklin pępkowych.2728
Typy przepuklin pępkowych
Przepukliny pępkowe można podzielić na dwa główne typy:
- Przepuklina pępkowa wrodzona – wynika z niepełnego zamknięcia pierścienia pępkowego we wczesnych latach życia. Występuje u około 20% wszystkich noworodków, ale jest częstsza u Afroamerykanów i wcześniaków.29
- Przepuklina pępkowa nabyta – zazwyczaj definiowana jako defekt od 3 cm powyżej do 3 cm poniżej pępka, zwykle klasyfikowana jako przepuklina pośrednia. U dorosłych przepukliny pępkowe są najczęściej nabyte, bezpośrednio wynikają ze zwiększonego ciśnienia wewnątrzbrzusznego.3031
Powikłania przepukliny pępkowej
Średnica szyi ubytku przepuklinowego może być wąska w porównaniu do rozmiaru worka przepuklinowego; dożywotnie ryzyko uwięźnięcia i zadzierzgnięcia wynosi od 1% do 3%.3233 Powikłania mogą wystąpić, gdy wypadające tkanki brzuszne zostają uwięzione (inkarceracja) i nie można ich już wepchnąć z powrotem do jamy brzusznej.34
Podczas patofizjologicznej progresji do zadzierzgnięcia, drenaż żylny i ostatecznie dopływ tętniczy zostają zakłócone, prowadząc do zawału sieci większej i jelita.3536 Jeśli uwięziona część jelita zostanie całkowicie odcięta od dopływu krwi, może to prowadzić do martwicy tkanek. Infekcja może rozprzestrzeniać się w całej jamie brzusznej, powodując sytuację zagrażającą życiu.37
Najczęstszym objawem przepuklin pępkowych jest ból w pępku (44% przypadków). Inne dolegliwości obejmują uczucie ucisku (20%) oraz nudności i wymioty (9%). Powikłania takie jak nieodprowadzalność, niedrożność, zadzierzgnięcie, owrzodzenie skóry i pęknięcie są częstsze w przepuklinach okołopępkowych niż w innych przepuklinach brzusznych.38
Naprawa przepukliny pępkowej
Operacja naprawy przepukliny pępkowej jest stosunkowo szybkim i prostym zabiegiem. Trwa około 20-30 minut i zwykle możliwy jest powrót do domu tego samego dnia.39 Celem naprawy przepukliny jest zamknięcie ubytku przepuklinowego z minimalnym lub zerowym napięciem, aby zapewnić, że nie nawróci.40
Techniki operacyjne
Podczas operacji naprawy przepukliny pępkowej chirurg wykonuje małe nacięcie u podstawy pępka i delikatnie odprowadza zrazik tłuszczowy lub pętlę jelita z powrotem do brzucha. Warstwy mięśniowe w osłabionym miejscu w ścianie brzucha, przez które przepuklina się wydostała, są zszywane razem, aby je wzmocnić.41 W przypadku dużych przepuklin pępkowych lub u dorosłych, w ścianie brzucha może być umieszczona specjalna siatka wzmacniająca.4243
Operacja zabezpiecza osłabioną tkankę ściany brzucha (powięź) i zamyka wszelkie otwory.44 Mocne szwy są używane do naprawy otworu związanego z przepukliną pępkową.45 Rana na powierzchni skóry jest zwykle zamykana szwami rozpuszczalnymi.46
Istnieją dwa główne podejścia do naprawy przepukliny pępkowej:
- Podejście otwarte: Chirurg wykonuje nacięcie w pobliżu pępka i uzyskuje dostęp do przepukliny. Uwypuklona tkanka jest delikatnie odprowadzana z powrotem do jamy brzusznej, a osłabiony obszar ściany brzucha jest wzmocniony szwami lub syntetyczną siatką.47
- Podejście laparoskopowe (minimalnie inwazyjne): Procedura ta obejmuje wykonanie małych nacięć wokół brzucha. Chirurg wprowadza specjalną rurę wyposażoną w maleńką kamerę (laparoskop) przez jedno z nacięć. Narzędzie chirurgiczne przekazuje obrazy do monitora, umożliwiając chirurgom obserwację jamy brzusznej i skuteczne leczenie przepuklin.48
Zastosowanie siatki w naprawie przepukliny pępkowej
Naprawa przepukliny z użyciem siatki powinna być rozważana u pacjentów z ubytkami większymi niż 4 cm.49 Otwarta naprawa przepukliny pępkowej z użyciem siatki wydaje się być związana ze znacznie niższymi wskaźnikami nawrotów niż naprawa szwami u dorosłych.50
Użycie siatki zapewnia mocniejszą naprawę i zmniejsza wskaźnik nawrotów.51 Systematyczny przegląd i metaanaliza przeprowadzone przez Aslani i Browna wykazały 10-krotnie zmniejszone ryzyko nawrotu w naprawie z użyciem siatki w porównaniu z pierwotną naprawą szwami.52
Dla ubytków większych niż 4 cm, należy zastosować siatkę typu onlay, sublay lub underlay.53 Niewchłanialne szwy 0 są używane do mocowania siatki do przedniej ściany brzucha.54
Pasek siatki o szerokości 2 cm zapewnia 34-krotnie większą powierzchnię niż szew polipropylenowy numer 1, minimalizując jednocześnie całkowitą objętość wszczepionego materiału obcego.55 Biologicznie przekłada się to na niższe ciśnienie doświadczane przez tkanki w pętli szwu, chroniąc tkankę przed martwicą wywołaną ciśnieniem.56
Wskazania do operacji
Wszystkie przepukliny pępkowe u dorosłych powinny być naprawiane ze względu na wysokie ryzyko powikłań. Wskazania do operacyjnej naprawy obejmują:
- Ból57
- Uwięźnięcie58
- Zadzierzgnięcie59
- Ubytek większy niż 1 cm60
- Owrzodzenie skóry61
- Pęknięcie przepukliny62
U dorosłych naprawa chirurgiczna jest często zalecana, jeśli przepuklina powoduje dyskomfort lub ból, lub jeśli istnieje ryzyko jej uwięźnięcia lub zadzierzgnięcia.63
Czynniki wpływające na ryzyko nawrotu
Badanie przeprowadzone przez Donovan i wsp. (N = 979) wykazało, że następujące czynniki są predykcyjne dla nawrotu po otwartej naprawie przepukliny pępkowej:
- Wyższy wskaźnik masy ciała (BMI)64
- Jednoczesna laparoskopowa naprawa przepukliny pachwinowej65
- Aktualne palenie66
- Cukrzyca67
- Pierwotne zamknięcie przepuklin o rozmiarze 1,5 cm68
- Infekcja pooperacyjna69
Zwiększone ryzyko nawrotu występuje u pacjentów otyłych i z ubytkami większymi niż 3 cm.70 Martwica wyindukowana pooperacyjnym wodobrzuszem jest znanym niezależnym czynnikiem ryzyka nawrotu przepukliny pępkowej.71
Wskaźniki nawrotów związane z pierwotną naprawą tkankową wahają się od 15% do 40%.72 Przy średnim czasie obserwacji wynoszącym prawie 3 lata, wskaźnik nawrotów wynoszący 3% po naprawie przepukliny pępkowej paskiem siatki jest porównywalny ze wskaźnikami nawrotów dla naprawy przepukliny pępkowej siatką płaską (3,6%) i niższy niż przy prostej naprawie szwami (11,4%).73
Podsumowanie patogenezy i naprawy przepukliny pępkowej
Przepuklina pępkowa powstaje w wyniku osłabienia ściany brzucha w okolicy pępka, co pozwala na uwypuklenie się tkanek wewnątrzbrzusznych. U dorosłych najczęściej jest to stan nabyty, spowodowany zwiększonym ciśnieniem wewnątrzbrzusznym z powodu otyłości, ciąży, wodobrzusza lub innych czynników.74
Mechanizm patofizjologiczny obejmuje osłabienie powięzi lub niepełne jej utworzenie, co prowadzi do powstania przepukliny. Najważniejsze czynniki ryzyka to otyłość, wielokrotne ciąże, wodobrzusze i przewlekłe stany zwiększające ciśnienie wewnątrzbrzuszne.7576
Leczenie chirurgiczne jest zalecane u dorosłych ze względu na ryzyko powikłań, takich jak uwięźnięcie i zadzierzgnięcie. Zastosowanie siatki w naprawie przepukliny znacznie zmniejsza ryzyko nawrotu w porównaniu z naprawą szwami.77 Trwają badania nad optymalnymi strategiami postępowania w przypadku ostrych objawowych przepuklin pępkowych, szczególnie w zakresie stosowania siatki i antybiotyków.7879
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.