Choroba peyroniego
Epidemiologia
Choroba Peyroniego (PD) to włóknisty proces patologiczny tunica albuginea ciał jamistych prącia, charakteryzujący się bólem, tworzeniem blaszek, krzywizną prącia i zwapnieniami. Epidemiologia PD jest zróżnicowana, z częstością występowania od 0,3% do 20,3% w zależności od populacji i metodologii badań. Najczęściej podawane wskaźniki to około 9-10% dorosłych mężczyzn, z wyższą częstością u pacjentów po radykalnej prostatektomii (15,9-16%) oraz u mężczyzn z cukrzycą i zaburzeniami erekcji (20,3%). Choroba najczęściej diagnozowana jest w wieku 50-60 lat, z rozpowszechnieniem rosnącym wraz z wiekiem (np. 6,5% u mężczyzn ≥70 lat). Występują także różnice etniczne – najwyższa zapadalność u mężczyzn rasy białej, najniższa u Azjatów. Czynniki ryzyka obejmują uraz prącia (21,6% przypadków), cukrzycę, nadciśnienie, hiperlipidemię, palenie tytoniu, otyłość oraz predyspozycje genetyczne (współwystępowanie z chorobą Dupuytrena u 20% pacjentów). Naturalny przebieg PD obejmuje fazę ostrą (1-18 miesięcy) i stabilną, z progresją krzywizny u 30-50% pacjentów oraz ustępowaniem bólu u 90% w ciągu roku.
- Epidemiologia choroby Peyroniego
- Częstotliwość występowania na świecie
- Zmienność występowania w różnych populacjach
- Różnice demograficzne i etniczne
- Czynniki ryzyka i schorzenia współistniejące
- Problemy z właściwą oceną epidemiologiczną
- Trendy i zmienność w czasie
- Naturalny przebieg choroby
- Wpływ psychospołeczny i jakość życia
- Nadzór i monitorowanie choroby Peyroniego
Epidemiologia choroby Peyroniego
Choroba Peyroniego (PD) to włóknisty proces patologiczny zajmujący osłonkę białawą (tunica albuginea) ciał jamistych prącia, charakteryzujący się bólem, tworzeniem się blaszek (płytek), krzywizną prącia i zwapnieniem płytek. Dane epidemiologiczne dotyczące tej choroby są niespójne, a rzeczywista częstość występowania pozostaje trudna do precyzyjnego określenia12.
Częstotliwość występowania na świecie
Historycznie choroba Peyroniego była uważana za rzadką, z szacowaną częstością występowania poniżej 1% populacji męskiej. Jednak współczesne badania wskazują, że jest to schorzenie znacznie bardziej powszechne1. Aktualne dane sugerują, że choroba może dotykać od 0,3% do 20,3% mężczyzn na całym świecie, w zależności od metodologii badań, badanej populacji i przyjętych kryteriów diagnostycznych123.
Najczęściej cytowane badania wskazują na następujące wskaźniki rozpowszechnienia:
- W badaniu przeprowadzonym w Stanach Zjednoczonych przez Lindsay i współpracowników odnotowano wskaźnik rozpowszechnienia na poziomie 0,39%1
- Schwarzer i współpracownicy w 2001 roku przeprowadzili największe dotychczasowe badanie częstości występowania choroby Peyroniego, wysyłając standardowy kwestionariusz do 8000 mężczyzn we Francji, uzyskując odpowiedzi od 4432 (55,4%), które wykazały częstość występowania na poziomie 3,2%12
- Duże, trójfazowe badanie przeprowadzone na 11 420 mężczyznach w Stanach Zjednoczonych wykazało wskaźniki występowania sięgające 13%1
- Biorąc pod uwagę szeroki zakres raportowanych wskaźników występowania, najlepsze ogólne oszacowanie choroby Peyroniego wynosi około 9% do 10% dorosłych mężczyzn12
Zmienność występowania w różnych populacjach
Częstość występowania choroby Peyroniego różni się znacznie w zależności od badanej populacji. Szczególnie wyraźne różnice obserwuje się w określonych subpopulacjach1:
- Wśród mężczyzn poddanych badaniom przesiewowym w kierunku raka prostaty częstość występowania choroby Peyroniego wynosi 8,9%12
- Znacznie wyższą częstość występowania, wynoszącą 15,9-16%, obserwuje się u mężczyzn po radykalnej prostatektomii123
- U mężczyzn diagnozowanych z powodu zaburzeń erekcji, chorobę Peyroniego stwierdzono u 7,9% badanych12
- W grupie mężczyzn z cukrzycą i zaburzeniami erekcji odnotowano częstość występowania choroby na poziomie 20,3%1
Różnice demograficzne i etniczne
Choroba Peyroniego wykazuje również zróżnicowanie demograficzne i etniczne12:
Wiek: Choroba najczęściej dotyka mężczyzn w średnim i starszym wieku. Szczyt zachorowań przypada na wiek 50-60 lat, przy średnim wieku w momencie diagnozy wynoszącym 55 lat12. Rozpowszechnienie choroby według grup wiekowych przedstawia się następująco:
Należy jednak podkreślić, że choroba może występować w każdym wieku, włącznie z nastolatkami i młodymi dorosłymi. Częstość występowania u mężczyzn poniżej 40. roku życia szacuje się na 1,5-16,9%12.
Etniczność: Istnieją wyraźne różnice w częstości występowania choroby Peyroniego w zależności od pochodzenia etnicznego:
- Najwyższą zapadalność odnotowano wśród mężczyzn rasy białej, szczególnie pochodzenia północnoeuropejskiego12
- Choroba jest rzadsza wśród Afroamerykanów1
- Bardzo rzadko występuje u mężczyzn pochodzenia azjatyckiego12
Czynniki ryzyka i schorzenia współistniejące
Wiele badań wskazuje na powiązanie choroby Peyroniego z różnymi czynnikami ryzyka i schorzeniami współistniejącymi123:
- Uraz prącia: Uważa się, że uraz mechaniczny jest głównym czynnikiem przyczynowym choroby Peyroniego. W około 21,6% przypadków zmiany pojawiają się po urazie prącia123
- Cukrzyca: Pacjenci z cukrzycą i zaburzeniami erekcji mają 4-5 razy większe ryzyko wystąpienia choroby Peyroniego w porównaniu do ogólnej populacji. Badania wykazały, że odsetek choroby Peyroniego jest o 7% wyższy wśród mężczyzn z cukrzycą w porównaniu do tych, którzy nie mają cukrzycy123
- Nadciśnienie tętnicze: Występowanie nadciśnienia jest częstsze u pacjentów z chorobą Peyroniego123
- Hiperlipidemia: Zaburzenia lipidowe są czynnikiem ryzyka choroby Peyroniego12
- Palenie tytoniu: Palacze mają podwyższone ryzyko rozwoju choroby12
- Otyłość: Zwiększona masa ciała i obwód brzucha korelują z wyższym ryzykiem1
- Predyspozycje genetyczne: Około 20% pacjentów z chorobą Peyroniego ma jednocześnie chorobę Dupuytrena dotyczącą ścięgien dłoni, a do 9% mężczyzn z chorobą Peyroniego ma członka rodziny z chorobą Dupuytrena, co sugeruje podłoże genetyczne123
Problemy z właściwą oceną epidemiologiczną
Istnieje kilka istotnych czynników utrudniających dokładne określenie rozpowszechnienia choroby Peyroniego12:
- Niechęć do zgłaszania objawów: Wielu mężczyzn nie zgłasza objawów lekarzom z powodu zażenowania związanego z tym schorzeniem123
- Zróżnicowane kryteria diagnostyczne: Brak jednolitych kryteriów diagnostycznych oraz różne metodologie badań przyczyniają się do rozbieżności w danych epidemiologicznych12
- Różne strategie raportowania: Niespójne strategie raportowania przez pacjentów lub lekarzy1
- Łagodne lub niedokuczliwe objawy: Mężczyźni z łagodnymi objawami mogą nie szukać pomocy medycznej1
Trendy i zmienność w czasie
Obserwuje się pewne trendy i zmienność w epidemiologii choroby Peyroniego na przestrzeni lat12:
- Nowsze badania pokazują wyższą częstość występowania choroby w porównaniu do starszych szacunków, co może odzwierciedlać wcześniejsze niedoszacowanie problemu oraz wzrost świadomości na temat choroby12
- Wprowadzenie inhibitorów fosfodiesterazy typu 5 do leczenia zaburzeń erekcji przyczyniło się do lepszej ogólnej świadomości wśród pacjentów i klinicystów12
- Dostępność nowych i wysoce skutecznych opcji leczenia prawdopodobnie zwiększy świadomość pacjentów, a co za tym idzie, zgłaszalność choroby12
Naturalny przebieg choroby
Naturalny przebieg choroby Peyroniego jest zmienny u różnych pacjentów i charakteryzuje się następującymi cechami12:
- Choroba ma dwie fazy: ostrą zapalną, trwającą od 1 do 18 miesięcy, i następującą po niej stabilną fazę włóknienia12
- Progresja choroby może trwać kilka lat1
- W miarę upływu czasu krzywizna prącia pogarsza się u około 30-50% pacjentów i stabilizuje się u 47-67% przypadków12
- Ból występuje u około 35-45% pacjentów we wczesnym stadium choroby i ustępuje w około 90% przypadków w ciągu 12 miesięcy od wystąpienia objawów1
- Szacuje się, że u około 12% mężczyzn z chorobą Peyroniego nastąpi poprawa lub całkowita korekcja krzywizny prącia w ciągu pierwszych 12 miesięcy od wystąpienia choroby1
Wpływ psychospołeczny i jakość życia
Choroba Peyroniego ma znaczący wpływ na jakość życia pacjentów i ich partnerów123:
- Mężczyźni z chorobą Peyroniego mają zwiększone ryzyko depresji, obniżonej samooceny i trudności w relacjach1
- Trudności emocjonalne zgłasza 81% mężczyzn z chorobą Peyroniego1
- Prawdziwa depresja może rozwinąć się u nawet 48% osób dotkniętych chorobą1
- Duże badanie przeprowadzone w Szwecji na ponad 8000 pacjentów z chorobą Peyroniego wykazało, że mają oni zwiększone ryzyko samookaleczenia, a także lęku i depresji1
Biorąc pod uwagę złożoność problemu i jego istotny wpływ na zdrowie psychiczne, zaleca się wielodyscyplinarne podejście do leczenia tej choroby1.
Nadzór i monitorowanie choroby Peyroniego
Właściwe monitorowanie i nadzór nad chorobą Peyroniego ma kluczowe znaczenie dla zrozumienia jej rzeczywistego rozpowszechnienia oraz opracowania skutecznych strategii diagnostycznych i terapeutycznych1.
Wyzwania w monitorowaniu epidemiologicznym
Istnieje kilka istotnych wyzwań związanych z monitorowaniem epidemiologicznym choroby Peyroniego12:
- Do tej pory nie przeprowadzono kompleksowych badań kohortowych, które jasno charakteryzowałyby zapadalność i/lub rozpowszechnienie choroby Peyroniego w populacji ogólnej1
- Trudności z uzyskiwaniem informacji od niektórych grup etnicznych mogą wpływać na dokładność danych epidemiologicznych1
- Zróżnicowane definicje choroby i kryteria diagnostyczne stosowane w różnych badaniach utrudniają porównywanie danych1
Systemy monitorowania i rejestracji
W niektórych krajach wdrażane są systemy monitorowania i rejestracji przypadków choroby Peyroniego1:
- W Korei Południowa Koreańska Służba Przeglądu i Oceny Ubezpieczeń Zdrowotnych raportowała 3031 wizyt ambulatoryjnych i 223 zabiegi chirurgiczne związane z chorobą w 2022 roku1
- W Stanach Zjednoczonych przeprowadzono trójfazowe badanie na 11 420 mężczyznach, które dostarczyło kompleksowych danych epidemiologicznych1
Znaczenie badań przesiewowych
Opracowanie szeroko zakrojonych badań przesiewowych mogłoby znacząco poprawić nadzór nad chorobą Peyroniego1:
- Badania przesiewowe oferowałyby środki do oceny powiązanych chorób współistniejących1
- Zapewniłyby lepsze zrozumienie czynników ryzyka1
- Mogłyby przyczynić się do wcześniejszego wykrywania choroby, co jest istotne, biorąc pod uwagę, że 92% mężczyzn z chorobą Peyroniego nie otrzymuje właściwej diagnozy podczas pierwszej wizyty u pracownika służby zdrowia z powodu objawów penilnych1
Diagnostyka i monitorowanie kliniczne
Właściwa diagnostyka i monitorowanie kliniczne pacjentów z chorobą Peyroniego obejmuje12:
- Dokładny wywiad i badanie fizykalne jako podstawowa ocena1
- Sztucznie wywołana erekcja w celu pomiaru i udokumentowania stopnia krzywizny1
- Udokumentowanie płytki włóknistej za pomocą badania ultrasonograficznego, jeśli takie badanie jest dostępne1
- Zbieranie informacji od pacjenta na temat początku choroby i jej czasu trwania, historii urazów genitaliów i krocza, rozwoju deformacji prącia, krzywizny, skrócenia prącia, zaburzeń erekcji oraz subiektywnej oceny funkcji erekcyjnej i seksualnej1
- Ocena naczyniowa prącia u wszystkich pacjentów rozważanych jako kandydaci do korekcji chirurgicznej1
- Ocena poziomu dystresu u pacjenta z chorobą Peyroniego przed rozpoczęciem leczenia i w trakcie leczenia1
| Grupa wiekowa | Częstość występowania (%) |
|---|---|
| 30-39 lat | 1,5% |
| 40-49 lat | 3% |
| 50-59 lat | 3% |
| 60-69 lat | 4% |
| ≥70 lat | 6,5% |
Źródło: Badanie Schwarzera i wsp., 20011
Istotnym aspektem monitorowania choroby Peyroniego jest również ocena jej wpływu na jakość życia pacjentów. Ze względu na znaczne obciążenie psychospołeczne, jakie niesie za sobą ta choroba, kompleksowe podejście do leczenia powinno uwzględniać zarówno aspekty fizyczne, jak i psychologiczne12.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.