UDP-glukuronylotransferaza

UDP-glukuronylotransferaza (UGT) to rodzina enzymów, które odgrywają kluczową rolę w procesie detoksykacji organizmu. Enzymy te katalizują proces glukuronidacji, który polega na dołączaniu kwasu glukuronowego do różnych substratów, takich jak leki, toksyny, hormony steroidowe czy bilirubina. Produkty tego procesu są bardziej rozpuszczalne w wodzie, co ułatwia ich wydalanie z organizmu przez nerki.

UGT występuje głównie w wątrobie, ale enzymy te można znaleźć również w jelitach, nerkach i innych tkankach. U ludzi istnieje kilka rodzin i podrodzin genów UGT, z których najważniejsze to UGT1 i UGT2. Polimorfizmy genów kodujących te enzymy mogą prowadzić do różnic w metabolizmie leków między pacjentami, co ma istotne znaczenie w farmakoterapii.

Niedobór lub zaburzenia funkcji UDP-glukuronylotransferazy mogą prowadzić do chorób, takich jak zespół Gilberta czy zespół Criglera-Najjara, które charakteryzują się podwyższonym poziomem bilirubiny we krwi. W praktyce klinicznej znajomość aktywności tych enzymów jest szczególnie ważna przy stosowaniu leków o wąskim indeksie terapeutycznym, gdyż zmiany w ich metabolizmie mogą prowadzić do działań niepożądanych lub nieskuteczności terapii.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Irinotecan SUN 1,5 mg/ml

Irynotekan wykazuje złożoną farmakokinetykę, z metabolizmem zależnym od enzymów CYP3A4 oraz UGT1A1, co determinuje liczne interakcje farmakologiczne wpływające na stężenia aktywnego metabolitu SN-38. Szczególnie istotne są przeciwwskazane jednoczesne podania z żywymi, atenuowanymi szczepionkami (w tym szczepionką przeciwko żółtej febrze), które mogą wywołać uogólniony odczyn poszczepienny o potencjalnie śmiertelnym przebiegu. Preparaty z dziurawca obniżają stężenie SN-38 w osoczu o 42%, co znacząco obniża skuteczność terapii. Silne induktory CYP3A4/UGT1A1 (np. ryfampicyna, karbamazepina) zmniejszają ekspozycję na irynotekan i metabolity nawet o ≥50%, natomiast silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol) powodują obniżenie AUC metabolitu APC o 87% i wzrost AUC SN-38 o 109%, zwiększając ryzyko toksyczności. Inhibitory UGT1A1 (np. atazanawir) również podnoszą układową ekspozycję na irynotekan i SN-38, co wymaga ostrożności klinicznej.
5-fluorouracyl, alkohol etylowy, atazanawir, bewacyzumab, blokada nerwowo-mięśniowa, cetuksymab, cholinoesteraza, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, drgawki, działania niepożądane przewodu pokarmowego, erytromycyna, fenobarbital, fenytoina, hepatocyt, hepatotoksyczność, immunosupresja, induktor enzymu CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, INR, irynotekan, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kwas folinowy, lek immunosupresyjny, limfoproliferacja, metabolit SN-38, nudności i wymioty, odczyn poszczepienny, posakonazol, regorafenib, ryfampicyna, suksametonium, szczepionka atenuowana, szczepionka przeciwko żółtej febrze, takrolimus, telitromycyna, UDP-glukuronylotransferaza, worykonazol, ziele dziurawca
Leksykon chorób i schorzeń
Żółtaczka – Etiologia i przyczyny

Żółtaczka jest objawem wynikającym z nadmiernego nagromadzenia bilirubiny w tkankach, manifestującym się zażółceniem skóry, błon śluzowych i twardówek, widocznym przy stężeniu bilirubiny w surowicy powyżej 3 mg/dl (norma <1 mg/dl). Bilirubina występuje w formie niezwiązanej (pośredniej) i związanej (bezpośredniej), a jej zaburzenia metabolizmu dzielą żółtaczkę na trzy główne typy: przedwątrobową (zwiększona produkcja bilirubiny niezwiązanej, np. w niedokrwistościach hemolitycznych, anemii sierpowatej, talasemii, niedoborze G6PD), wątrobową (uszkodzenie hepatocytów prowadzące do hiperbilirubinemii mieszanej, np. wirusowe zapalenia wątroby, marskość, toksyczne uszkodzenia wątroby, zespoły genetyczne jak Gilberta, Criglera-Najjara) oraz pozawątrobową (obstrukcja dróg żółciowych skutkująca hiperbilirubinemią związaną, np. kamienie żółciowe, nowotwory trzustki i dróg żółciowych, zapalenie trzustki, atrezja dróg żółciowych). W diagnostyce istotne jest rozróżnienie typu hiperbilirubinemii oraz identyfikacja przyczyny, co warunkuje dalsze postępowanie terapeutyczne.
alkoholowe zapalenie wątroby, anemia sierpowata, atrezja dróg żółciowych, bilirubina, bilirubina niezwiązana, cholangiocarcinoma, choroba autoimmunologiczna, choroba hemolityczna noworodków, choroba Wilsona, cytomegalowirus, czerwona krwinka, erytrocyt, glistnica, hemoliza, hiperbilirubinemia, infekcja wirusem Epsteina-Barr, kamień żółciowy, kernicterus, leptospiroza, marskość wątroby, mononukleoza zakaźna, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość hemolityczna, pierwotna marskość żółciowa, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, policytemia, porażenie mózgowe, przywra wątrobowa, rak trzustki, rak wątroby, sepsa, sferocytoza, stężenie bilirubiny, talasemia, twardówka, UDP-glukuronylotransferaza, wirus opryszczki, wirusowe zapalenie wątroby, zapalenie trzustki, zażółcenie skóry, zespół Criglera-Najjara, zespół Gilberta, żółta gorączka, żółtaczka, żółtaczka fizjologiczna, żółtaczka noworodkowa, żółtaczka polekowa, żółtaczka pozawątrobowa, żółtaczka przedwątrobowa, żółtaczka wątrobowa, żółtaczka zastoinowa, zwężenie dróg żółciowych
Leksykon leków
Interakcje leku – Hydroxyzinum Espefa 10 mg

Hydroksyzyna, substancja czynna leku Hydroxyzinum Espefa 10 mg, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie istotne jest przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania hydroksyzyny z lekami wydłużającymi odstęp QT i/lub wywołującymi torsade de pointes, takimi jak leki przeciwarytmiczne klasy IA (np. chinidyna, dyzopiramid) i III (np. amiodaron, sotalol), niektóre leki przeciwhistaminowe, przeciwpsychotyczne (np. haloperydol), przeciwdepresyjne (np. citalopram, escytalopram), przeciwmalaryczne (np. meflochina), antybiotyki (np. erytromycyna, lewofloksacyna, moksyfloksacyna), przeciwgrzybicze (np. pentamidyna), leki stosowane w chorobach układu pokarmowego (np. prukalopryd), onkologiczne (np. toremifen, wandetanib) oraz metadon. Ponadto, jednoczesne stosowanie z inhibitorami MAO jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na ryzyko nasilenia działań niepożądanych. W przypadku leków wywołujących bradykardię i hipokaliemię, leków działających depresyjnie na OUN oraz o działaniu przeciwcholinergicznym konieczne jest zachowanie ostrożności i ewentualne dostosowanie dawkowania. Hydroksyzyna jest inhibitorem CYP2D6 i może w dużych dawkach wpływać na metabolizm substratów tego enzymu, natomiast interakcje z innymi izoenzymami cytochromu P450 są mało prawdopodobne w warunkach klinicznych.
antagonista, cetyryzyna, CYP3A4, działanie przeciwcholinergiczne, fenytoina, hipokaliemia, hydroksyzyna, Hydroxyzinum Espefa, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor CYP2D6, inhibitor dehydrogenazy alkoholowej, inhibitor MAO, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym cytochromu P450, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpsychotyczny, mikrosom wątrobowy, ośrodkowy układ nerwowy, torsade de pointes, UDP-glukuronylotransferaza, wydłużenie odstępu QT
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lamitrin 25 mg

Lamotrygina charakteryzuje się szybkim i całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu około 2,5 godziny po podaniu doustnym. Wiązanie z białkami osocza wynosi około 55%, a objętość dystrybucji mieści się w zakresie 0,92-1,22 l/kg. Metabolizm lamotryginy odbywa się głównie przez glukuronidację katalizowaną przez UDP-glukuronylotransferazy, a klirens u osób zdrowych wynosi średnio 30 ml/min. Okres półtrwania w osoczu wynosi około 33 godziny, z dużą zmiennością międzyosobniczą (14-103 godziny). Interakcje farmakokinetyczne są istotne: leki indukujące glukuronidację (karbamazepina, fenytoina) skracają okres półtrwania do około 14 godzin, natomiast walproinian wydłuża go do około 70 godzin. Farmakokinetyka lamotryginy jest liniowa do dawki 450 mg, a u dzieci klirens jest wyższy, szczególnie u dzieci poniżej 5 lat, z krótszym okresem półtrwania (7-50 godzin w zależności od współstosowanych leków). U niemowląt (2-26 miesięcy) obserwuje się zmniejszony klirens i wydłużony okres półtrwania (23-136 godzin), z dużą zmiennością międzyosobniczą (47%).
cytochrom P450, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka, fenytoina, glukuronidacja, hemodializa, hiperbilirubinemia, indukcja metabolizmu, karbamazepina, klasyfikacja Child-Pugh, klirens, Lamitrin, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, stężenie w osoczu, UDP-glukuronylotransferaza, upośledzenie czynności nerek, walproinian, wchłanianie z przewodu pokarmowego, wiązanie z białkami osocza, zespół Gilberta
Leksykon chorób i schorzeń
Żółtaczka – Patofizjologia i mechanizm

Żółtaczka, definiowana jako żółte zabarwienie skóry, błon śluzowych i twardówek, pojawia się przy stężeniu bilirubiny w surowicy przekraczającym 2-3 mg/dl (34-51 μmol/l). Patofizjologia żółtaczki opiera się na zaburzeniach metabolizmu bilirubiny w trzech fazach: przedwątrobowej (zwiększona produkcja bilirubiny, np. w hemolizie), wątrobowej (dysfunkcja hepatocytów i upośledzenie sprzęgania bilirubiny, np. w wirusowym zapaleniu wątroby, marskości, zespole Gilberta) oraz pozawątrobowej (niedrożność dróg żółciowych, np. kamica, nowotwory). Hiperbilirubinemia niezwiązana wynika z przeciążenia produkcji, zmniejszonego wychwytu lub defektu enzymatycznego UGT1A1, natomiast hiperbilirubinemia związana jest efektem cholestazy wewnątrz- lub zewnątrzwątrobowej. W żółtaczce noworodkowej kluczowe są mechanizmy zwiększonej produkcji bilirubiny i niedojrzałości enzymatycznej wątroby, a także czynniki genetyczne, takie jak mutacje w UGT1A1.
albumina, bariera krew-mózg, bilirubina sprzężona, cholestaza wewnątrzwątrobowa, cholestaza zewnątrzwątrobowa, choroba hemolityczna noworodków, encefalopatia bilirubinowa, fotooksydacja, fototerapia, hemoglobinopatia, hemoliza, hepatocyt, hiperbilirubinemia niezwiązana, hiperbilirubinemia związana, kamica przewodowa, kamica żółciowa, kernicterus, marskość wątroby, metabolizm bilirubiny, niedokrwistość hemolityczna, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, talasemia, toczeń rumieniowaty układowy, UDP-glukuronylotransferaza, urobilinogen, wirusowe zapalenie wątroby, zakażenie układu moczowego, zapalenie trzustki, zespół Criglera-Najjara, zespół Gilberta, żółtaczka, żółtaczka fizjologiczna, żółtaczka noworodkowa, żółtaczka pozawątrobowa, żółtaczka przedwątrobowa, żółtaczka wątrobowa, żółtaczka związana z karmieniem piersią
Leksykon leków
Interakcje leku – Hydroxyzinum Amara 2 mg/ml

Hydroksyzyna chlorowodorek, substancja czynna Hydroxyzinum Amara, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie ważne jest unikanie jednoczesnego stosowania z lekami działającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, inhibitorami MAO oraz alkoholem etylowym, ze względu na ryzyko nasilenia działania sedatywnego i poważnych działań niepożądanych. Hydroksyzyna antagonizuje działanie betahistyny, inhibitorów cholinoesterazy oraz adrenaliny, co może wymagać modyfikacji terapii i monitorowania pacjenta. Ponadto, lek osłabia działanie przeciwdrgawkowe fenytoiny, co jest istotne u pacjentów z padaczką. W przypadku stosowania cymetydyny (600 mg 2x/dobę) obserwuje się wzrost stężenia hydroksyzyny w surowicy o 36% oraz spadek stężenia jej metabolitu cetyryzyny o 20%, co wymaga dostosowania dawki hydroksyzyny.
betahistyna, cetyryzyna, cymetydyna, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, działanie depresyjne, działanie przeciwcholinergiczne, działanie przeciwdrgawkowe, efekt sedatywny, hydroksyzyna, hydroksyzyna chlorowodorek, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor CYP2D6, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lek przeciwpadaczkowy, mikrosom wątrobowy, ośrodkowy układ nerwowy, padaczka, torsade de pointes, UDP-glukuronylotransferaza, wydłużenie odcinka QT, zaburzenie ciśnienia tętniczego, zaburzenie świadomości
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sorafenib Sandoz 400 mg

Sorafenib Sandoz w dawce 400 mg w postaci tabletek powlekanych charakteryzuje się biodostępnością względną na poziomie 38-49% w porównaniu z roztworem doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym po około 3 godzinach. Wchłanianie leku jest istotnie obniżone (o 30%) przy podaniu z posiłkiem wysokotłuszczowym, co należy uwzględnić w zaleceniach terapeutycznych. Parametry farmakokinetyczne wykazują nasycenie przy dawkach powyżej 400 mg podawanych dwa razy na dobę, a sorafenib wiąże się z białkami osocza w 99,5%, co wpływa na jego dystrybucję. Po 7 dniach stosowania obserwuje się kumulację leku 2,5-7-krotną względem pojedynczej dawki, a okres półtrwania eliminacyjnego wynosi 25-48 godzin. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie przez CYP3A4 i UGT1A9, a istotny jest proces rozszczepiania sprzężonego sorafenibu w przewodzie pokarmowym, umożliwiający reabsorpcję substancji czynnej. W stanie stacjonarnym niezmieniony sorafenib stanowi 70-85% krążących substancji, a głównym aktywnym metabolitem jest pirydyno-N-tlenek (9-16%).
bakteryjna glukuronidaza, bilans wydalania, biodostępność, biotransformacja, cytochrom CYP3A4, dializoterapia, glukuronidacja, klasyfikacja Childa-Pugha, kumulacja leku, metabolity leku, neomycyna, niewydolność wątroby, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, pirydyno-N-tlenek, rak wątrobowokomórkowy, sorafenib, stężenie stacjonarne, stężenie w osoczu, tabletki powlekane, UDP-glukuronylotransferaza, wiązanie z białkami osocza, właściwości farmakokinetyczne, wydalanie z żółcią, zaburzenia czynności nerek
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Adoben 150 mg

Tapentadol w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu charakteryzuje się biodostępnością około 32% po podaniu na czczo, z maksymalnym stężeniem (Cmax) osiąganym po 3-6 godzinach. W zakresie dawek terapeutycznych (86 mg i 172 mg podawanych dwa razy na dobę) wykazuje proporcjonalną farmakokinetykę z akumulacją na poziomie 1,5 i osiągnięciem stanu stacjonarnego drugiego dnia terapii. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (540 ± 98 l) oraz niski stopień wiązania z białkami surowicy (~20%), co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych. Metabolizm tapentadolu jest intensywny (97% dawki ulega biotransformacji), głównie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym (UGT1A6, UGT1A9, UGT2B7), a także w mniejszym stopniu przez CYP2C9, CYP2C19 i CYP2D6. Metabolity nie wykazują aktywności przeciwbólowej, a eliminacja odbywa się głównie przez nerki (99%), z klirensem całkowitym 1530 ± 177 ml/min i okresem półtrwania 5-6 godzin.
AUC, biodostępność bezwzględna, biotransformacja, Cmax, cytochrom P450, dystrybucja leku, glukuronid, glukuronidacja, hydroksytapentadol, interakcja farmakokinetyczna, klirens całkowity, metabolizm pierwszego przejścia, N-desmetylotapentadol, O-glukuronid tapentadolu, objętość dystrybucji, okres półtrwania, stan stacjonarny, stężenie tapentadolu w surowicy, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, tapentadol, UDP-glukuronylotransferaza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lamotrix 25 mg

Lamotrygina wykazuje szybkie i całkowite wchłanianie z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu po około 2,5 godziny, z umiarkowanym wiązaniem z białkami osocza (~55%) i objętością dystrybucji 0,92-1,22 l/kg. Metabolizm odbywa się głównie przez glukuronidację, z klirensem osoczowym około 30 ml/min u osób zdrowych i okresem półtrwania średnio 33 godziny (zakres 14-103 godz.). Farmakokinetyka jest liniowa do dawki 450 mg. Wpływ leków indukujących glukuronidację (karbamazepina, fenytoina) skraca okres półtrwania do około 14 godzin, natomiast walproinian wydłuża go do około 70 godzin. U pacjentów z zespołem Gilberta klirens jest zmniejszony o 32%, jednak pozostaje w zakresie populacyjnym. W populacji pediatrycznej klirens jest wyższy, szczególnie u dzieci <5 lat, co skutkuje krótszym okresem półtrwania (ok. 7 godzin przy induktorach enzymów) i znaczną zmiennością farmakokinetyczną u niemowląt (okres półtrwania 23-136 godzin w zależności od terapii). U osób starszych klirens i okres półtrwania nie ulegają istotnym zmianom klinicznym.
farmakokinetyka lamotryginy, glukuronidacja, hemodializa, klasyfikacja Child-Pugh, klirens, kwas walproinowy, lamotrygina, leki przeciwpadaczkowe, metabolizm pierwszego przejścia, niemowlęta, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pochodna glukuronidowa, politerapia, przewlekła niewydolność nerek, stężenie maksymalne, UDP-glukuronylotransferaza, zespół Gilberta
Leksykon leków
Interakcje leku – Hydroxyzinum VP 25 mg

Hydroksyzyna chlorowodorek, substancja czynna Hydroxyzinum VP, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie hydroksyzyny z lekami wydłużającymi odstęp QT i zwiększającymi ryzyko torsade de pointes, takimi jak leki przeciwarytmiczne klasy IA (chinidyna, dyzopiramid), klasy III (amiodaron, sotalol), wybrane leki przeciwhistaminowe, przeciwpsychotyczne (np. haloperydol), przeciwdepresyjne (np. cytalopram, escytalopram), przeciwmalaryczne (meflochina), antybiotyki (erytromycyna, lewofloksacyna, moksyfloksacyna), przeciwgrzybicze (pentamidyna), leki stosowane w chorobach układu pokarmowego (prukalopryd), przeciwnowotworowe (toremifen, wandetanib) oraz metadon. Interakcje te znacząco zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca i są bezwzględnym przeciwwskazaniem do łącznego stosowania.
bradykardia, cetyryzyna, CYP3A4/5, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, depresja OUN, depresja układu krążenia, działanie przeciwcholinergiczne, działanie sedatywne, hipokaliemia, hydroksyzyna chlorowodorek, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja farmakometaboliczna, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpsychotyczny, torsade de pointes, UDP-glukuronylotransferaza, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie rytmu serca