Interakcje leku
Irinotecan SUN 1,5 mg/ml

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Irynotekan, jako substancja o złożonej farmakokinetyce, wchodzi w liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi. Interakcje te mogą prowadzić do zmian w stężeniu aktywnego metabolitu SN-38, wpływając zarówno na skuteczność terapii, jak i na profil bezpieczeństwa leku. Szczególną uwagę należy zwrócić na produkty wpływające na aktywność cytochromu P450 3A4 (CYP3A4) oraz enzymów z rodziny UDP-glukuronylotransferaz (UGT1A1), które odgrywają kluczową rolę w metabolizmie irynotekanu.¹

Przeciwwskazane stosowanie jednoczesne

Istnieją produkty lecznicze i preparaty, których jednoczesne stosowanie z irynotekanem jest bezwzględnie przeciwwskazane. Należą do nich:

• Szczepionka przeciwko żółtej febrze – stosowanie tej szczepionki podczas terapii irynotekanem wiąże się z ryzykiem wystąpienia prowadzącego do zgonu uogólnionego odczynu poszczepiennego.²
• Ziele dziurawca (Hypericum perforatum) – badania farmakokinetyczne wykazały, że jednoczesne stosowanie preparatów dziurawca z irynotekanem prowadzi do znaczącego obniżenia stężenia aktywnego metabolitu SN-38 w osoczu krwi nawet o 42%. Taka interakcja może istotnie zmniejszyć skuteczność leczenia irynotekanem.³
• Żywe, atenuowane szczepionki – stosowanie tego typu szczepionek z irynotekanem lub w okresie do 6 miesięcy po zakończeniu chemioterapii wiąże się z ryzykiem potencjalnie śmiertelnego uogólnionego odczynu poszczepiennego. Dopuszczalne jest stosowanie szczepionek zawierających drobnoustroje martwe lub inaktywowane, jednak należy liczyć się z możliwością zmniejszonej odpowiedzi immunologicznej.⁴

Niezalecane stosowanie jednoczesne

Jednoczesne stosowanie następujących produktów leczniczych z irynotekanem jest niezalecane ze względu na istotne ryzyko interakcji:

• Silne induktory enzymu CYP3A4 i/lub UGT1A1 (np. ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital, fenytoina) – jednoczesne stosowanie tych leków może prowadzić do znaczącego obniżenia ekspozycji na irynotekan i jego metabolity, co skutkuje osłabieniem efektów farmakodynamicznych. W przypadku niektórych leków przeciwdrgawkowych wykazano zmniejszenie wartości AUC dla SN-38 i SN-38G nawet o 50% lub więcej. Dodatkowo, w przypadku fenytoiny należy uwzględnić ryzyko zaostrzenia drgawek związane ze zmniejszonym wchłanianiem tego leku z przewodu pokarmowego.⁵
• Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, worykonazol, posakonazol, inhibitory proteaz, klarytromycyna, erytromycyna, telitromycyna) – badania wykazały, że jednoczesne podawanie ketokonazolu z irynotekanem prowadziło do znaczącego obniżenia AUC dla metabolitu APC (o 87%) i zwiększenia AUC dla metabolitu SN-38 (o 109%). Takie zmiany w farmakokinetyce mogą zwiększać ryzyko działań niepożądanych irynotekanu.⁶
• Inhibitory UGT1A1 (np. atazanawir, ketokonazol, regorafenib) – stosowanie tych leków z irynotekanem wiąże się z ryzykiem zwiększenia układowej ekspozycji na irynotekan i jego aktywny metabolit SN-38, co może nasilać toksyczność terapii.⁷
• Inne inhibitory CYP3A4 (np. kryzotynib, idelalizyb) – jednoczesne stosowanie tych leków zwiększa ryzyko toksyczności irynotekanu poprzez hamowanie jego metabolizmu.⁸

Stosowanie z ostrożnością

Podczas jednoczesnego stosowania irynotekanu z poniższymi lekami należy zachować szczególną ostrożność:

• Agoniści witaminy K – w przypadku jednoczesnego stosowania agonistów witaminy K z irynotekanem występuje zwiększone ryzyko krwotoków i zdarzeń zakrzepowych w przebiegu choroby nowotworowej. W takiej sytuacji zaleca się częstsze monitorowanie INR (międzynarodowego współczynnika znormalizowanego).⁹

Interakcje do rozważenia

Poniższe interakcje należy uwzględnić podczas planowania terapii irynotekanem:

• Środki immunosupresyjne (np. cyklosporyna, takrolimus) – jednoczesne stosowanie tych leków z irynotekanem może prowadzić do nadmiernej immunosupresji, zwiększając ryzyko rozwoju limfoproliferacji.¹⁰
• Środki blokujące przewodnictwo nerwowo-mięśniowe – ze względu na działanie irynotekanu skierowane przeciwko cholinoesterazie, może on wpływać na czas trwania blokady nerwowo-mięśniowej wywołanej przez suksametonium lub przeciwdziałać blokadzie po niedepolaryzujących lekach zwiotczających.¹¹

Inne skojarzenia lekowe

Poniższe leki mogą być stosowane w skojarzeniu z irynotekanem z uwzględnieniem możliwej interakcji:

• 5-Fluorouracyl/kwas folinowy – badania nie wykazały istotnego wpływu tego skojarzenia na farmakokinetykę irynotekanu.¹²
• Bewacyzumab – dedykowane badania interakcji nie wykazały znaczącego wpływu bewacyzumabu na farmakokinetykę irynotekanu i jego aktywnego metabolitu SN-38. Niemniej jednak nie można wykluczyć potencjalnego wzrostu toksyczności wynikającego z właściwości farmakologicznych obu leków.¹³
• Cetuksymab – nie ma dowodów wskazujących na wzajemny wpływ cetuksymabu i irynotekanu na profil bezpieczeństwa obu leków.¹⁴

Interakcje z alkoholem

Alkohol etylowy może wchodzić w interakcje z wieloma lekami przeciwnowotworowymi, w tym z irynotekanem. Chociaż w dostępnej charakterystyce produktu leczniczego Irinotecan SUN nie ma bezpośrednich informacji na temat interakcji z alkoholem, należy uwzględnić potencjalne mechanizmy interakcji i związane z tym zagrożenia.

Spożywanie alkoholu podczas terapii irynotekanem może prowadzić do następujących konsekwencji:

• Nasilenie działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego – alkohol może drażnić błonę śluzową przewodu pokarmowego, co w połączeniu z potencjalnym działaniem drażniącym irynotekanu może nasilać objawy takie jak nudności, wymioty czy biegunka.
• Zwiększone ryzyko hepatotoksyczności – zarówno alkohol, jak i irynotekan są metabolizowane w wątrobie. Jednoczesne obciążenie wątroby tymi substancjami może zwiększać ryzyko uszkodzenia hepatocytów i rozwoju hepatotoksyczności.
• Wpływ na metabolizm leku – alkohol może wpływać na aktywność enzymów odpowiedzialnych za metabolizm irynotekanu, w tym CYP3A4, potencjalnie zmieniając stężenie leku i jego aktywnego metabolitu SN-38 w organizmie.
• Nasilenie sedacji i innych działań na OUN – alkohol może potęgować działania niepożądane irynotekanu na ośrodkowy układ nerwowy, takie jak zmęczenie czy senność.

Ze względu na powyższe zagrożenia, zaleca się całkowitą abstynencję od alkoholu podczas terapii irynotekanem oraz przez kilka dni po jej zakończeniu. Pacjenci powinni być dokładnie poinformowani o potencjalnych konsekwencjach spożywania alkoholu podczas leczenia.

Tabela interakcji

Powyższa tabela przedstawia najważniejsze interakcje irynotekanu z innymi produktami leczniczymi oraz substancjami, wraz z opisem mechanizmu interakcji, poziomem istotności klinicznej oraz zalecanym postępowaniem. Należy pamiętać, że lista ta nie jest wyczerpująca, a w przypadku wątpliwości dotyczących konkretnego skojarzenia leków zaleca się konsultację z farmakologiem klinicznym.