Interakcje leku
Depakine Chrono 500 333 mg + 145 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Walproinian sodu (Depakine Chrono) może wchodzić w interakcje z wieloma grupami leków, zarówno wpływając na ich metabolizm, jak i podlegając ich wpływowi. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące tych interakcji, które należy uwzględnić podczas planowania terapii pacjentów.¹

Wpływ walproinianu na inne leki

Walproinian sodu może istotnie modyfikować działanie wielu substancji leczniczych, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej przy terapii skojarzonej. Poniżej przedstawiono najważniejsze interakcje.

Leki psychotropowe

Neuroleptyki, inhibitory MAO, leki przeciwdepresyjne oraz benzodiazepiny – walproinian może nasilać działanie tych substancji, co wymaga modyfikacji dawek w zależności od stanu klinicznego pacjenta.²

Lit – walproinian nie wpływa na stężenie litu w surowicy.³

Interakcje z lekami przeciwpadaczkowymi

Fenobarbital – walproinian zwiększa stężenie fenobarbitalu w osoczu poprzez hamowanie jego metabolizmu wątrobowego, co może prowadzić do nasilonej sedacji, szczególnie w populacji pediatrycznej. Konieczne jest dokładne monitorowanie kliniczne pacjentów podczas pierwszych 15 dni leczenia skojarzonego. W przypadku wystąpienia objawów sedacji należy niezwłocznie zredukować dawkę fenobarbitalu oraz rozważyć oznaczenie jego stężenia w osoczu.⁴

Prymidon – walproinian stosowany jednocześnie z prymidonem zwiększa jego stężenie w osoczu, co nasila działania niepożądane, szczególnie sedację. Efekt ten zazwyczaj słabnie podczas długotrwałej terapii. Zaleca się obserwację kliniczną i ewentualną korektę dawkowania prymidonu, zwłaszcza na początku leczenia skojarzonego.⁵

Fenytoina – pochodne kwasu walproinowego powodują zmniejszenie całkowitego stężenia fenytoiny w osoczu, jednocześnie zwiększając frakcję wolnej fenytoiny wskutek wypierania jej z połączeń z białkami oraz zmniejszenia metabolizmu wątrobowego. Może to prowadzić do objawów przedawkowania fenytoiny. Zaleca się ścisłą obserwację kliniczną oraz zwrócenie szczególnej uwagi na poziom frakcji wolnej podczas oznaczania stężenia fenytoiny w osoczu.⁶

Karbamazepina – opisywano przypadki toksycznego działania podczas jednoczesnego stosowania walproinianu sodu i karbamazepiny, ponieważ walproinian może nasilać toksyczne działanie karbamazepiny. Zaleca się ścisłą obserwację kliniczną pacjenta, zwłaszcza na początku leczenia skojarzonego, oraz odpowiednie dostosowanie dawek w razie konieczności.⁷

Lamotrygina – walproinian sodu zmniejsza metabolizm lamotryginy i wydłuża jej okres półtrwania niemal dwukrotnie, prowadząc do zwiększenia toksyczności lamotryginy. Istnieje znaczące ryzyko wystąpienia ciężkiej wysypki. Podczas jednoczesnego stosowania lamotryginy i kwasu walproinowego rekomenduje się ścisłą obserwację kliniczną pacjenta oraz odpowiednie dostosowanie dawek, ze szczególnym uwzględnieniem redukcji dawki lamotryginy.⁸

Felbamat – kwas walproinowy może zmniejszać średni czas eliminacji felbamatu do 16%.⁹

Rufinamid – kwas walproinowy może prowadzić do zwiększenia stężenia rufinamidu w osoczu. Wzrost ten jest zależny od stężenia kwasu walproinowego. Szczególną ostrożność należy zachować w populacji pediatrycznej, gdzie efekt ten jest wyraźniejszy.¹⁰

Interakcje z innymi grupami leków

Zydowudyna – walproinian może powodować zwiększenie stężenia zydowudyny w osoczu, co może nasilać jej działania toksyczne.¹¹

Olanzapina – kwas walproinowy może zmniejszać stężenie olanzapiny w osoczu.¹²

Propofol – kwas walproinowy może prowadzić do zwiększenia stężenia propofolu we krwi. Podczas jednoczesnego stosowania propofolu i kwasu walproinowego należy rozważyć zmniejszenie dawki propofolu.¹³

Nimodypina – jednoczesne przyjmowanie nimodypiny z kwasem walproinowym może zwiększać biodostępność nimodypiny o około 50%. W przypadku znacznego obniżenia ciśnienia tętniczego należy rozważyć zmniejszenie dawki nimodypiny.¹⁴

Wpływ innych leków na walproinian

Leki przeciwpadaczkowe indukujące enzymy – leki takie jak fenytoina, fenobarbital i karbamazepina zmniejszają stężenie kwasu walproinowego w osoczu. W przypadku terapii skojarzonej dawki powinny być dostosowane do stężenia leków w osoczu.¹⁵

Felbamat – jednoczesne stosowanie felbamatu z walproinianem zmniejsza średni czas eliminacji kwasu walproinowego od 22% do 50%, co skutkuje zwiększeniem stężenia kwasu walproinowego we krwi. Zaleca się monitorowanie dawki walproinianu.¹⁶

Fenytoina, fenobarbital – stężenie metabolitów kwasu walproinowego może być zwiększone podczas jednoczesnego stosowania z fenytoiną lub fenobarbitalem. Pacjenci leczeni tymi kombinacjami leków powinni być uważnie obserwowani pod kątem wystąpienia hiperamonemii.¹⁷

Meflochina – lek ten przyspiesza metabolizm kwasu walproinowego i obniża próg drgawkowy. Podczas jednoczesnej terapii walproinianem i meflochiną może dojść do zwiększenia częstości napadów padaczkowych. Jednoczesne stosowanie walproinianu z meflochiną jest przeciwwskazane.¹⁸

Leki silnie wiążące się z białkami krwi – w przypadku jednoczesnego stosowania walproinianu i leków silnie wiążących się z białkami (np. kwas acetylosalicylowy), może dochodzić do zwiększenia stężenia wolnego walproinianu w osoczu.¹⁹

Środki przeciwzakrzepowe zależne od witaminy K – należy dokładnie monitorować czas protrombinowy w razie jednoczesnego stosowania walproinianu i tych środków.²⁰

Cymetydyna, erytromycyna – w przypadku jednoczesnego stosowania z cymetydyną lub erytromycyną, stężenie kwasu walproinowego w osoczu może wzrosnąć w wyniku hamowania metabolizmu wątrobowego.²¹

Antybiotyki typu karbapenemu – antybiotyki z tej grupy mogą powodować znaczące zmniejszenie stężenia kwasu walproinowego we krwi (nawet o 60-100% w ciągu dwóch dni), co może prowadzić do wystąpienia drgawek. W przypadku konieczności zastosowania tych antybiotyków, należy monitorować stężenie kwasu walproinowego we krwi.²²

Ryfampicyna – może zmniejszać stężenie kwasu walproinowego we krwi i prowadzić do braku skuteczności klinicznej walproinianu. W razie jednoczesnego stosowania walproinianu z ryfampicyną może być konieczne dostosowanie dawki walproinianu.²³

Inhibitory proteazy – inhibitory proteazy takie jak lopinawir i rytonawir, stosowane jednocześnie z walproinianem, zmniejszają stężenie walproinianu w osoczu.²⁴

Cholestyramina – stosowana jednocześnie może prowadzić do zmniejszenia stężenia walproinianu w osoczu.²⁵

Metamizol – jednoczesne stosowanie metamizolu może powodować zmniejszenie stężenia walproinianu w osoczu, co potencjalnie zmniejsza skuteczność kliniczną walproinianu. Lekarz powinien uważnie obserwować odpowiedź kliniczną (kontrola napadów drgawkowych lub samopoczucia) i w razie konieczności rozważyć monitorowanie stężenia walproinianu w osoczu.²⁶

Metotreksat – w niektórych przypadkach opisywano znaczące zmniejszenie stężenia walproinianu w osoczu po podaniu metotreksatu, z towarzyszącym wystąpieniem drgawek. Lekarz powinien monitorować odpowiedź kliniczną (kontrola napadów drgawkowych lub kontrola nastroju) i w razie konieczności rozważyć monitorowanie stężenia walproinianu w osoczu.²⁷

Inne istotne interakcje

Salicylany – należy unikać jednoczesnego stosowania salicylanów u dzieci poniżej 3 lat z powodu ryzyka toksycznego działania na wątrobę.²⁸

Ryzyko uszkodzenia wątroby – jednoczesne stosowanie walproinianu i kilku leków przeciwpadaczkowych zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby, szczególnie u małych dzieci. Jednoczesne stosowanie kanabidiolu zwiększa aktywność aminotransferaz. W badaniach klinicznych u pacjentów w każdym wieku jednocześnie stosujących kanabidiol w dawkach od 10 do 25 mg/kg mc. oraz walproinian, u 19% pacjentów odnotowano ponad 3-krotny wzrost aktywności AIAT w stosunku do górnej granicy normy. Należy wprowadzić odpowiednie monitorowanie czynności wątroby w przypadku jednoczesnego stosowania walproinianu z innymi lekami przeciwpadaczkowymi o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym, takimi jak kanabidiol. W przypadku istotnych nieprawidłowości parametrów wątrobowych należy rozważyć zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia.²⁹

Leki skoniugowane z piwalanem – należy unikać jednoczesnego podawania walproinianu i leków skoniugowanych z piwalanem (takich jak cefditoren piwoksylu, adefowir dipiwoksylu, piwmecylinam i piwampicylina) ze względu na zwiększone ryzyko niedoboru karnityny. Pacjentów, u których nie można uniknąć jednoczesnego stosowania, należy uważnie obserwować pod kątem wystąpienia objawów podmiotowych i przedmiotowych hipokarnitynemii.³⁰

Encefalopatia i hiperamonemia – występowanie encefalopatii i/lub hiperamonemii było związane z jednoczesnym stosowaniem walproinianu i topiramatu lub acetazolamidu. Pacjenci leczeni jednocześnie tymi lekami powinni być uważnie obserwowani pod kątem wystąpienia objawów encefalopatii spowodowanej hiperamonemią.³¹

Kwetiapina – jednoczesne stosowanie walproinianu i kwetiapiny może zwiększyć ryzyko wystąpienia neutropenii/leukopenii.³²

Produkty lecznicze zawierające estrogen – estrogeny są induktorami izoform enzymu UDP-glukuronylotransferazy (UGT) uczestniczącego w procesie glukuronidacji walproinianu. Mogą zwiększać klirens walproinianu, co może prowadzić do zmniejszenia stężenia walproinianu w osoczu i potencjalnie zmniejszyć skuteczność walproinianu. Należy rozważyć kontrolowanie stężenia walproinianu w osoczu.³³

Interakcje z alkoholem

Walproinian sodu i alkohol mogą wzajemnie potęgować swoje działanie na ośrodkowy układ nerwowy. Jednoczesne spożywanie alkoholu i przyjmowanie walproinianu sodu może prowadzić do nasilenia działania sedatywnego, zwiększonego upośledzenia funkcji psychomotorycznych oraz pogłębienia depresji ośrodkowego układu nerwowego.

Alkohol może również wpływać na metabolizm walproinianu w wątrobie, potencjalnie zmieniając jego stężenie we krwi, co może prowadzić do zmniejszenia skuteczności terapeutycznej lub nasilenia działań niepożądanych. Dodatkowo, zarówno walproinian jak i alkohol mogą wykazywać hepatotoksyczność, a ich jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby.

Ze względu na powyższe interakcje, pacjenci przyjmujący walproinian sodu powinni całkowicie unikać spożywania alkoholu lub znacząco je ograniczyć, zgodnie z zaleceniem lekarza prowadzącego.

Tabela interakcji walproinianu sodu