brak czynnika Castle’a na skutek resekcji żołądka
Wskazanie

Brak czynnika Castle’a na skutek resekcji żołądka to stan, w którym po usunięciu części lub całości żołądka dochodzi do niedoboru czynnika wewnętrznego (zwanego też czynnikiem Castle’a), co prowadzi do zaburzeń wchłaniania witaminy B12 i rozwoju niedokrwistości złośliwej (anemii Addisona-Biermera). Czynnik wewnętrzny jest glikoproteiną wydzielaną przez komórki okładzinowe żołądka, która umożliwia wchłanianie witaminy B12 w jelicie cienkim.

Resekcja żołądka, szczególnie całkowita (gastrektomia) lub obejmująca część proksymalną (gdzie znajduje się najwięcej komórek okładzinowych), prowadzi do zmniejszenia lub całkowitego zaniku produkcji czynnika wewnętrznego. Objawy niedoboru witaminy B12 mogą pojawić się dopiero po 2-5 latach od operacji, gdy wyczerpią się zapasy witaminy zgromadzone w wątrobie. Typowe symptomy obejmują zmęczenie, bladość powłok skórnych, zaburzenia neurologiczne (parestezje, zaburzenia czucia, osłabienie siły mięśniowej), zaburzenia psychiczne oraz glossitis (zapalenie języka).

W leczeniu stosuje się suplementację witaminy B12, najczęściej w formie iniekcji domięśniowych, ze względu na brak możliwości wchłaniania jej z przewodu pokarmowego. W Polsce dostępne są preparaty takie jak Vitaminum B12 WZF (cyjanokobalamina), Cyanocobalamin WZF czy Hydroxocobalamin Sopharma (hydroksykobalamina). Początkowo stosuje się dawki nasycające (np. 1000 μg codziennie przez tydzień, następnie raz w tygodniu przez miesiąc), a później dawki podtrzymujące (np. 1000 μg co 1-3 miesiące) przez całe życie pacjenta.

Największą trudnością w leczeniu pacjentów po resekcji żołądka z brakiem czynnika Castle’a jest konieczność regularnego, dożywotniego podawania witaminy B12 oraz monitorowanie skuteczności leczenia. Pacjenci często nie przestrzegają zaleceń dotyczących regularnych iniekcji, co prowadzi do nawrotu objawów niedoboru. Dodatkowo, po resekcji żołądka mogą występować inne zaburzenia wchłaniania (np. żelaza, wapnia, kwasu foliowego), które wymagają dodatkowej suplementacji i monitorowania. Ważnym elementem opieki nad takimi pacjentami jest również regularna kontrola morfologii krwi oraz stężenia witaminy B12 w surowicy, aby odpowiednio dostosować dawkowanie i zapobiec powikłaniom neurologicznym, które mogą być nieodwracalne.