zahamowanie wydzielania czynnika Castle’a
Wskazanie

Zahamowanie wydzielania czynnika Castle’a (inaczej czynnika wewnętrznego) jest stanem patologicznym, który prowadzi do zaburzeń wchłaniania witaminy B12, co skutkuje niedokrwistością megaloblastyczną (niedokrwistością z niedoboru witaminy B12). Czynnik wewnętrzny to glikoproteina wytwarzana przez komórki okładzinowe żołądka, niezbędna do prawidłowego wchłaniania witaminy B12 w jelicie krętym.

Główną przyczyną zahamowania wydzielania czynnika Castle’a jest zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka typu A (autoimmunologiczne), które prowadzi do zniszczenia komórek okładzinowych. Inne przyczyny to całkowite usunięcie żołądka (gastrektomia), usunięcie części żołądka zawierającej komórki wydzielające czynnik wewnętrzny, czy wrodzone zaburzenia wydzielania czynnika Castle’a. Niekiedy przyczyną są przeciwciała przeciwko czynnikowi wewnętrznemu, które uniemożliwiają jego wiązanie z witaminą B12.

Leczenie polega głównie na suplementacji witaminy B12, omijając konieczność wchłaniania jej przy udziale czynnika Castle’a. W Polsce stosuje się preparaty takie jak Vitacon (cyjanokobalamina w ampułkach do wstrzykiwań), Vitamin B12 WZF (cyjanokobalamina), Milgamma N (preparat złożony zawierający witaminę B12), czy Neurolipon-MIP forte. W początkowej fazie leczenia witaminę B12 podaje się domięśniowo (zwykle 1000 μg codziennie przez tydzień, następnie 1000 μg raz w tygodniu przez miesiąc, a później 1000 μg co miesiąc do końca życia).

Największe trudności w leczeniu pacjentów z zahamowaniem wydzielania czynnika Castle’a to konieczność przewlekłej, często dożywotniej suplementacji witaminy B12, ryzyko nieodwracalnych powikłań neurologicznych przy zbyt późnym rozpoznaniu oraz trudności diagnostyczne związane z różnicowaniem przyczyn niedoboru witaminy B12. Dodatkowo, pacjenci często wymagają monitorowania innych parametrów, takich jak poziom żelaza, kwasu foliowego i homocysteiny. U niektórych pacjentów może również współistnieć niedoczynność tarczycy lub niedoczynność nadnerczy w ramach zespołu autoimmunologicznego, co komplikuje leczenie.