Vitaminum B12-SF
Roztwór do wstrzykiwań, 1000 mcg/ml
Preparat zawiera 1000 mikrogramów cyjanokobalaminy, czyli witaminy B12, w postaci roztworu do wstrzykiwań. Stosuje się go w leczeniu niedoborów witaminy B12, których nie można uzupełnić dietą, w tym w przypadku niedokrwistości Addisona-Biermera oraz innych niedokrwistości megaloblastycznych. Wskazaniem do podania są również stany związane z brakiem czynnika wewnętrznego, problemy z wchłanianiem witaminy oraz niektóre choroby przewodu pokarmowego. Lek pomaga w uzupełnieniu deficytów wynikających m.in. z wegetarianizmu, resekcji żołądka czy chorób jelit.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania
- brak czynnika Castle’a na skutek resekcji żołądka
- celiakia
- choroba Leśniowskiego-Crohna
- niedobór witaminy B12
- niedokrwistość megaloblastyczna z niedoboru witaminy B12
- niedokrwistość złośliwa Addisona-Biermera
- przewlekłe atroficzne zapalenie błony śluzowej żołądka
- resekcja jelita krętego
- ścisły wegetarianizm
- sprue tropikalna
- zahamowanie wydzielania czynnika Castle’a
- zarażenie bruzdogłowcem szerokim
- zespół ślepej pętli
- zespół złego wchłaniania
-
Dawkowanie i sposób podawania
Preparat Vitaminum B12-SF zawiera cyjanokobalaminę w stężeniu 1000 μg/ml w formie roztworu do wstrzykiwań, przeznaczonego do podawania pozajelitowego (domięśniowo lub podskórnie). W początkowym etapie leczenia zaleca się podawanie 1000 μg (1 ampułka) dwa razy w tygodniu przez pierwsze tygodnie po diagnozie. U pacjentów z zaburzeniami wchłaniania witaminy B12 w jelicie dawka wynosi 1000 μg raz w miesiącu, a terapia jest zwykle kontynuowana dożywotnio. W trakcie testu Schillinga stosuje się jednorazowe podanie 1000 μg domięśniowo. Nie ma konieczności modyfikacji dawkowania u pacjentów z niewydolnością nerek, wątroby ani u osób w podeszłym wieku. Ze względu na brak danych klinicznych dawkowanie u dzieci i młodzieży nie zostało ustalone.
Przed podaniem należy upewnić się, że roztwór jest przejrzysty i nie zawiera cząstek. Preparat zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na ampułkę, co jest istotne dla pacjentów na diecie niskosodowej. Standardowa droga podania to domięśniowa, choć dopuszczalne jest również podskórne wstrzyknięcie. Czas terapii jest nieograniczony przy dobrej tolerancji leku, a w przypadku zaburzeń wchłaniania witaminy B12 leczenie jest zwykle przewlekłe. Schemat dawkowania przedstawiono w tabeli: 1000 μg dwa razy w tygodniu na początku, 1000 μg raz w miesiącu przy zaburzeniach wchłaniania oraz jednorazowo 1000 μg podczas testu Schillinga.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Dawkowanie i sposób podawania – Vitaminum B12-SF 1000 mcg/ml
cyjanokobalamina, dieta niskosodowa, droga podania leku, podanie domięśniowe, podanie podskórne, podanie pozajelitowe, preparat witaminy B12, roztwór do wstrzykiwań, test Schillinga, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie wchłaniania, zaburzenie wchłaniania witaminy B12, znakowana witamina B12 -
Działania niepożądane
Preparat Vitaminum B12-SF w postaci cyjanokobalaminy (1000 µg/ml, roztwór do wstrzykiwań) jest generalnie dobrze tolerowany, jednak może wywoływać działania niepożądane o różnym nasileniu. Najpoważniejsze z nich to bardzo rzadkie (<1/10 000) reakcje anafilaktyczne lub anafilaktoidalne, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej. Inne działania niepożądane obejmują zaburzenia skórne, takie jak trądzik, wyprysk i pokrzywka, również o częstości bardzo rzadkiej (<1/10 000). Zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, takie jak niestrawność, nudności, wymioty oraz łagodna przemijająca biegunka, występują z częstością nieznaną i mają zazwyczaj charakter przejściowy. W miejscu podania mogą pojawić się objawy miejscowe, takie jak pieczenie, swędzenie, zaczerwienienie, hipertermia oraz mrowienie, które zwykle ustępują samoistnie.
Wszystkie działania niepożądane związane z Vitaminum B12-SF mają przeważnie łagodny przebieg i ustępują po przerwaniu terapii lub modyfikacji dawkowania. Kluczowe jest monitorowanie pacjentów pod kątem objawów nadwrażliwości, zwłaszcza reakcji anafilaktycznych, które stanowią potencjalne zagrożenie życia. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane do odpowiednich organów nadzoru farmakologicznego, co umożliwia ciągłą ocenę stosunku korzyści do ryzyka terapii. Kontakt do zgłaszania działań niepożądanych w Polsce to Urząd Rejestracji i Produktów Leczniczych (tel. +48 22 49 21 301, e-mail: [email protected]).
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Działania niepożądane – Vitaminum B12-SF 1000 mcg/ml
biegunka przemijająca, cyjanokobalamina, niestrawność, nudności, parestezje, pieczenie miejsca podania, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, reakcja miejscowa, reakcja pokrzywkowa, świąd miejsca podania, trądzik, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wyprysk, zaburzenie immunologiczne, zaburzenie skórne, zaburzenie żołądkowo-jelitowe -
Profil bezpieczeństwa leku
Vitaminum B12-SF jest bezpieczny do stosowania u seniorów oraz pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby, bez konieczności modyfikacji dawki. Produkt nie wpływa negatywnie na zdolność prowadzenia pojazdów ani obsługi maszyn. W przypadku kobiet karmiących piersią zaleca się ostrożność ze względu na przenikanie witaminy B12 do mleka ludzkiego oraz brak szczegółowych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w tym okresie. Zalecane dzienne spożycie witaminy B12 wynosi 4 mikrogramy, natomiast preparat zawiera dawki znacznie wyższe, co wymaga uwagi klinicznej.
Brak jest danych dotyczących interakcji preparatu Vitaminum B12-SF z alkoholem, co wskazuje na konieczność zachowania ostrożności przy jednoczesnym spożywaniu alkoholu. Ogólnie, preparat wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w większości grup pacjentów, jednak w przypadku kobiet karmiących piersią należy rozważyć potencjalne ryzyko związane z wysokimi dawkami witaminy B12 przenikającymi do mleka matki. W pozostałych sytuacjach klinicznych preparat może być stosowany bez dodatkowych środków ostrożności.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Profil bezpieczeństwa leku – Vitaminum B12-SF 1000 mcg/ml
-
Przeciwwskazania
Lek Vitaminum B12-SF w postaci roztworu do wstrzykiwań zawiera 1000 mikrogramów/ml cyjanokobalaminy i jest wskazany do suplementacji witaminy B12. Podstawowym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na substancję czynną (cyjanokobalaminę) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wchodzącą w skład preparatu. W składzie preparatu znajduje się również sód – mniej niż 1 mmol (23 mg) na ampułkę, co może mieć znaczenie u pacjentów z restrykcyjnymi ograniczeniami sodu, choć nie stanowi bezwzględnego przeciwwskazania do terapii. W przypadku stwierdzenia reakcji alergicznych na cyjanokobalaminę lub składniki pomocnicze należy odstąpić od podawania Vitaminum B12-SF i rozważyć alternatywne formy suplementacji witaminy B12. W sytuacjach, gdy suplementacja jest niezbędna mimo nadwrażliwości, wskazana jest konsultacja z alergologiem w celu rozważenia desensytyzacji lub zastosowania innych form witaminy B12. Preparat jest dostępny jako przezroczysty, czerwony roztwór do wstrzykiwań, co ułatwia identyfikację i podanie.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przeciwwskazania – Vitaminum B12-SF 1000 mcg/ml
-
Przedawkowanie
Vitaminum B12-SF to preparat zawierający cyjanokobalaminę w stężeniu 1000 mikrogramów/ml, dostępny w formie roztworu do wstrzykiwań. Produkt charakteryzuje się szerokim zakresem terapeutycznym oraz wysokim profilem bezpieczeństwa, co potwierdza brak udokumentowanych przypadków zatrucia lub objawów przedawkowania w literaturze medycznej i dokumentacji produktu. Witamina B12, ze względu na swoją fizjologiczną rolę i niską toksyczność, może być stosowana nawet w dawkach znacznie przekraczających zalecane, bez ryzyka wystąpienia toksyczności. Preparat jest przeznaczony do podania parenteralnego i cechuje się dużą różnicą między dawką terapeutyczną a potencjalnie toksyczną.
Pomimo braku raportów o toksyczności, w przypadku podania dawki wyższej niż zalecana, zaleca się standardowe monitorowanie funkcji życiowych pacjenta w warunkach klinicznych. Nie jest konieczne stosowanie specyficznego antidotum, a postępowanie opiera się na standardowych procedurach obserwacyjnych. W praktyce klinicznej należy jednak przestrzegać zaleceń dawkowania określonych w charakterystyce produktu, aby zapewnić bezpieczeństwo terapii, mimo szerokiego marginesu bezpieczeństwa witaminy B12 zawartej w Vitaminum B12-SF.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przedawkowanie – Vitaminum B12-SF 1000 mcg/ml
-
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania cyjanokobalaminy w preparacie Vitaminum B12-SF (1000 µg/ml, roztwór do wstrzykiwań) są ograniczone, jednak przegląd literatury naukowej nie wskazuje na istotne ryzyko toksyczności. Brak jest dowodów na działanie mutagenne, genotoksyczne oraz rakotwórcze tej formy witaminy B12. Ponadto, nie zaobserwowano negatywnego wpływu na procesy rozrodcze, w tym płodność, rozwój zarodka i płodu, przebieg ciąży oraz rozwój pourodzeniowy, co potwierdza niskie ryzyko działań niepożądanych w tych obszarach.
Mimo ograniczonej liczby szczegółowych badań przedklinicznych dotyczących długoterminowego stosowania wysokich dawek cyjanokobalaminy, wieloletnie doświadczenie kliniczne nie wykazuje istotnych zagrożeń dla bezpieczeństwa pacjentów przy stosowaniu Vitaminum B12-SF zgodnie z zaleceniami. Brak jest również danych wskazujących na toksyczność narządową czy niekorzystne interakcje z innymi substancjami biologicznie czynnymi, co podkreśla korzystny profil bezpieczeństwa tego preparatu w praktyce medycznej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Vitaminum B12-SF 1000 mcg/ml
cyjanokobalamina, działanie mutagenne, interakcja międzylekowa, mutagenność, płodność, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, proces reprodukcyjny, przebieg ciąży, roztwór do wstrzykiwań, rozwój płodu, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodka, toksyczność, toksyczność narządowa, toksyczność reprodukcyjna, Vitaminum B12-SF, właściwości kancerogenne, wpływ na rozrodczość -
Skład i postać leku
Produkt leczniczy Vitaminum B12-SF to roztwór do wstrzykiwań zawierający 1000 mikrogramów/ml cyjanokobalaminy, będącej formą witaminy B12. Każda ampułka o pojemności 1 ml zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu, co jest istotne przy stosowaniu u pacjentów na diecie niskosodowej. Roztwór jest izotoniczny dzięki obecności chlorku sodu, a pH jest regulowane kwasem solnym. Produkt ma postać przezroczystego, czerwonego płynu i jest dostępny w ampułkach z oranżowego szkła typu I z punktem przełamywania, pakowanych po 5 lub 10 sztuk. Przed podaniem należy upewnić się, że roztwór jest klarowny i nie zawiera cząstek stałych.
Vitaminum B12-SF wymaga przechowywania w warunkach zapobiegających zamrożeniu, co mogłoby wpłynąć na stabilność i właściwości fizykochemiczne preparatu. Okres ważności wynosi 5 lat od daty produkcji przy zachowaniu odpowiednich warunków. Ze względu na niestabilność witaminy B12 w obecności innych substancji, nie zaleca się mieszania tego produktu z innymi lekami w jednej strzykawce lub roztworze do infuzji. Po zakończeniu terapii lub po upływie terminu ważności niewykorzystane resztki należy utylizować zgodnie z lokalnymi przepisami dotyczącymi odpadów medycznych, aby zapewnić bezpieczeństwo środowiskowe i zgodność z procedurami utylizacji produktów leczniczych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Skład i postać leku – Vitaminum B12-SF 1000 mcg/ml
-
Specjalne ostrzeżenia
Produkt leczniczy Vitaminum B12-SF zawierający cyjanokobalaminę w dawce 1000 µg/ml w formie roztworu do wstrzykiwań wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z chorobą Addisona-Biermera, gdzie konieczne jest dożywotnie podawanie witaminy B12 w schemacie comiesięcznych iniekcji. Należy monitorować ryzyko poważnych reakcji alergicznych, w tym wstrząsu anafilaktycznego, a także potencjalnych powikłań hematologicznych i elektrolitowych, takich jak hipokaliemia, która może prowadzić do zatrzymania krążenia. W trakcie terapii istotne jest wykonywanie badań kontrolnych stężenia witaminy B12, kwasu foliowego, hematokrytu oraz liczby retykulocytów, szczególnie między 5. a 7. dniem leczenia, a także regularne monitorowanie parametrów hematologicznych co 3-6 miesięcy.
W terapii należy uwzględnić możliwe przyczyny osłabionej odpowiedzi na leczenie, takie jak zakażenia, mocznica, niedobór żelaza oraz kwasu foliowego, które wymagają kompleksowego podejścia terapeutycznego. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobą Lebera ze względu na ryzyko przyspieszonego zaniku nerwu wzrokowego pod wpływem cyjanokobalaminy. Ze względu na ryzyko hipokaliemii zaleca się ścisłe monitorowanie stężenia potasu w surowicy przez pierwsze 48 godzin terapii. Preparat zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na ampułkę, co pozwala na jego bezpieczne stosowanie u pacjentów na diecie niskosodowej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Specjalne ostrzeżenia – Vitaminum B12-SF
awitaminoza B12, choroba Addisona-Biermera, choroba Lebera, cyjanokobalamina, czerwienica prawdziwa, dieta niskosodowa, erytropoeza megaloblastyczna, hematokryt, hipokaliemia, kwas foliowy, mocznica, nadpłytkowość, niedobór kwasu foliowego, niedobór żelaza, niedokrwistość złośliwa, retykulocyt, witamina B12, wstrząs anafilaktyczny, zakażenie, zanik nerwu wzrokowego, zatrzymanie krążenia -
Właściwości farmakodynamiczne
Vitaminum B12-SF zawiera cyjanokobalaminę w stężeniu 1000 μg/ml, podawaną parenteralnie, klasyfikowaną w terapii niedokrwistości (ATC: B03BA01). Witamina B12 pełni kluczową rolę w metabolizmie komórkowym, będąc składnikiem enzymu izomerazy metylomalonylo-CoA, niezbędnym do przemiany kwasu propionowego w bursztynowy, co wpływa na cykl Krebsa i metabolizm energetyczny. Cyjanokobalamina współdziała z kwasem foliowym w procesach transmetylacji, istotnych dla syntezy neuroprzekaźników i regulacji ekspresji genów. Wpływa na syntezę kwasów nukleinowych, co jest kluczowe dla hematopoezy i zapobiegania niedokrwistości megaloblastycznej oraz prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego. Preparaty witaminy B12, w tym cyjanokobalamina i hydroksykobalamina, są prekursorami aktywnych form metylokobalaminy i 5-adenozylokobalaminy.
Wchłanianie witaminy B12 odbywa się w jelicie cienkim dzięki kompleksowi z czynnikiem wewnętrznym, a dzienne zapotrzebowanie wynosi około 1 μg. Niedobór witaminy B12, przy stężeniu w osoczu <200 pg/ml, prowadzi do niedokrwistości megaloblastycznej z makrocytozą (podwyższone MCV i MCH) oraz zmianami w obrazie erytrocytów (poikilocytoza, anizocytoza). Objawy neurologiczne obejmują polineuropatię, uszkodzenia dróg korowo-rdzeniowych oraz zaburzenia psychiczne, wynikające z demielinizacji i akumulacji toksycznych metabolitów. Wczesne symptomy niedoboru to przewlekłe zmęczenie, bladość, parestezje, ataksja i osłabienie mięśniowe, które rozwijają się powoli i mogą utrudniać szybką diagnostykę i leczenie.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Właściwości farmakodynamiczne – Vitaminum B12-SF 1000 mcg/ml
5-adenozylokobalamina, anizocytoza, ataksja, cyjanokobalamina, cykl Krebsa, czynnik wewnętrzny, droga korowo-rdzeniowa, fosfolipid, hematopoeza, hydroksykobalamina, izomeraza metylomalonylo-CoA, jelito kręte, kwas bursztynowy, kwas foliowy, kwas nukleinowy, kwas propionowy, makrocytoza, megaloblast, metylokobalamina, niedokrwistość, niedokrwistość megaloblastyczna, parestezja, poikilocytoza, polineuropatia, spastyczność, średnia objętość krwinki -
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Preparat Vitaminum B12-SF zawiera 1000 mikrogramów/ml cyjanokobalaminy i jest stosowany w terapii niedoborów witaminy B12. W okresie ciąży i laktacji zalecane dzienne spożycie witaminy B12 wynosi 4 mikrogramy, jednak stosowanie wyższych dawek w dawkach terapeutycznych nie wykazuje negatywnego wpływu na płód. Witamina B12 przenika do mleka matki, co jest korzystne dla karmionego dziecka, zapewniając mu odpowiedni poziom tego składnika odżywczego. Brak jest szczegółowych danych dotyczących wpływu preparatu na płodność, jednak prawidłowy poziom witaminy B12 jest istotny dla utrzymania optymalnego stanu zdrowia pacjentki i może pośrednio wpływać na funkcje rozrodcze.
Ze względu na wysokie stężenie cyjanokobalaminy w preparacie (1000 mikrogramów/ml), dawkowanie musi być indywidualnie dostosowane przez lekarza, uwzględniając wskazania kliniczne i bezpieczeństwo terapii. Lekarz powinien poinformować pacjentkę o zalecanym dziennym spożyciu witaminy B12 w ciąży i laktacji (4 mikrogramy), braku dowodów na szkodliwość wyższych dawek dla płodu oraz o przenikaniu witaminy do mleka matki. Przestrzeganie zaleconego dawkowania jest kluczowe dla zapewnienia skuteczności i bezpieczeństwa terapii w tych szczególnych okresach życia kobiety.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Vitaminum B12-SF 1000 mcg/ml
-
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Produkt leczniczy Vitaminum B12-SF, zawierający cyjanokobalaminę w dawce 1000 mikrogramów/ml w postaci roztworu do wstrzykiwań, nie wykazuje wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych ani obsługiwania maszyn. Jest to istotna informacja kliniczna, ponieważ pacjenci stosujący ten preparat nie muszą być obciążeni dodatkowymi ograniczeniami dotyczącymi mobilności czy wykonywania pracy wymagającej pełnej sprawności psychofizycznej. Lekarze mogą przepisywać Vitaminum B12-SF bez konieczności ostrzegania o potencjalnych zaburzeniach funkcji psychomotorycznych, co ułatwia prowadzenie terapii i zmniejsza obawy pacjentów.
Pomimo braku wpływu cyjanokobalaminy na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, lekarz powinien uwzględnić ogólny stan kliniczny pacjenta oraz możliwe interakcje z innymi lekami. Szczególną uwagę należy zwrócić na osoby z chorobami podstawowymi, takimi jak zaburzenia neurologiczne czy wzrokowe, które same mogą upośledzać zdolność do prowadzenia pojazdów. Ponadto, zgodnie z wymogami prawnymi, lekarz ma obowiązek poinformować pacjenta o braku negatywnego wpływu preparatu na funkcje psychomotoryczne, co stanowi element świadomej zgody na leczenie i wspiera właściwe decyzje dotyczące codziennego funkcjonowania podczas terapii.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Vitaminum B12-SF 1000 mcg/ml
-
Wskazania do stosowania
Vitaminum B12-SF to roztwór do wstrzykiwań zawierający 1000 mikrogramów/ml cyjanokobalaminy, stosowany w leczeniu niedoboru witaminy B12, zwłaszcza gdy nie można go skorygować dietą. Preparat jest wskazany w niedokrwistościach megaloblastycznych, w tym w niedokrwistości złośliwej Addisona-Biermera, gdzie dochodzi do zaniku błony śluzowej żołądka i braku czynnika wewnętrznego niezbędnego do wchłaniania witaminy B12. Ponadto, lek jest stosowany u pacjentów z niedoborami wynikającymi z wegetarianizmu, zaburzeń wchłaniania (np. po resekcji jelita krętego, celiakii, chorobie Leśniowskiego-Crohna) oraz w stanach, gdzie witamina B12 jest konkurencyjnie wykorzystywana przez bakterie jelitowe lub pasożyty, jak bruzdogłowiec szeroki. Preparat umożliwia bezpośrednie dostarczenie witaminy B12 do organizmu, omijając przewód pokarmowy, co jest kluczowe w tych przypadkach.
Vitaminum B12-SF jest podawany wyłącznie przez wykwalifikowany personel medyczny, po potwierdzeniu niedoboru witaminy B12 i ocenie stanu klinicznego pacjenta. Preparat w postaci przezroczystego, czerwonego roztworu zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na ampułkę, co jest istotne u pacjentów na diecie niskosodowej. Stosowanie leku wymaga ścisłego przestrzegania wskazań i dawkowania dostosowanego do etiologii niedoboru oraz stanu klinicznego. Vitaminum B12-SF jest także wykorzystywany w teście Schillinga do diagnostyki zaburzeń wchłaniania witaminy B12, co pozwala na precyzyjne ustalenie przyczyny niedoboru i optymalizację terapii.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wskazania do stosowania – Vitaminum B12-SF 1000 mcg/ml
bruzdogłowiec szeroki, celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, cyjanokobalamina, czynnik Castle’a, czynnik wewnętrzny, dysfagia, jelito kręte, megaloblast, niedobór witaminy B12, niedokrwistość megaloblastyczna, niedokrwistość złośliwa Addisona-Biermera, resekcja żołądka, sprue tropikalna, szpik kostny, test Schillinga, wegetarianizm, zaburzenie wchłaniania, zanik błony śluzowej żołądka, zespół ślepej pętli