Leki w grupie
„leki hematologiczne”
Leki hematologiczne to szeroka grupa farmaceutyków stosowanych w leczeniu chorób i zaburzeń dotyczących krwi oraz układu krwiotwórczego. Działają one na różne elementy krwi (krwinki czerwone, krwinki białe, płytki krwi) oraz na procesy krzepnięcia, co pozwala na leczenie anemii, zaburzeń krzepnięcia, chorób nowotworowych krwi i innych schorzeń hematologicznych.
Wśród leków hematologicznych można wyróżnić kilka istotnych podgrup: leki przeciwkrwotoczne (hemostatyki), leki przeciwzakrzepowe (antykoagulanty), leki trombolityczne, leki przeciwanemiczne, czynniki wzrostu krwinek oraz leki immunomodulujące stosowane w hematoonkologii. Każda z tych podgrup ma specyficzne wskazania i mechanizmy działania.
Do najważniejszych leków przeciwkrwotocznych należą: kwas traneksamowy (Exacyl, Cyclokapron), etamsylat (Cyclonamine) oraz desmopresynę (Minirin). Leki przeciwzakrzepowe to m.in. heparyna niefrakcjonowana, heparyny drobnocząsteczkowe (enoksaparyna – Clexane, dalteparyna – Fragmin), antagoniści witaminy K (warfaryna – Warfin, acenokumarol – Sintrom), nowe doustne antykoagulanty (dabigatran – Pradaxa, rywaroksaban – Xarelto, apiksaban – Eliquis).
Leki przeciwanemiczne obejmują preparaty żelaza (np. żelazo(III) – Ferinject, Venofer), witaminę B12 (cyjanokobalamina – Vitamin B12), kwas foliowy (Folacid) oraz leki stymulujące erytropoezę (epoetyna alfa – Eprex, darbepoetyna alfa – Aranesp). W leczeniu hematoonkologicznym stosuje się leki immunomodulujące, takie jak talidomid (Thalidomide), lenalidomid (Revlimid) czy pomalidomid (Imnovid).
Największą zaletą leków hematologicznych jest możliwość celowanego oddziaływania na konkretne procesy patofizjologiczne w obrębie układu krwiotwórczego i krzepnięcia. Nowoczesne terapie hematologiczne pozwalają na znaczne przedłużenie życia pacjentów z chorobami nowotworowymi krwi, skuteczne zapobieganie powikłaniom zakrzepowo-zatorowym oraz leczenie niedokrwistości różnego pochodzenia.
Stosowanie leków hematologicznych wiąże się jednak z określonymi ryzykami. Antykoagulanty mogą powodować krwawienia, w tym krwawienia zagrażające życiu. Leki immunomodulujące stosowane w hematoonkologii mogą powodować mielosupresję (zahamowanie czynności szpiku), zwiększać ryzyko infekcji i zdarzeń zakrzepowo-zatorowych. Preparaty stymulujące erytropoezę mogą zwiększać ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych i progresji niektórych nowotworów.
Ważną podgrupą leków hematologicznych są czynniki wzrostu komórek krwi, takie jak czynniki stymulujące tworzenie kolonii granulocytów (G-CSF: filgrastym – Neupogen, pegfilgrastym – Neulasta) stosowane głównie w celu przyspieszenia regeneracji szpiku po chemioterapii oraz czynniki wzrostu megakariocytów i płytek krwi (romiplostym – Nplate, eltrombopag – Revolade) używane w leczeniu małopłytkowości immunologicznej.
Lista leków w tej grupie
-
Acidum folicum Hasco – Tabletki – 5 mg
Preparat zawiera 5 mg uwodnionego kwasu foliowego oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Stosowany jest profilaktycznie i leczniczo w przypadku niedoboru kwasu foliowego, między innymi przy niedokrwistości megaloblastycznej oraz zaburzeniach wchłaniania jelitowego. Wskazany jest także u osób z niedożywieniem, alkoholizmem czy u pacjentów przyjmujących niektóre leki przeciwdrgawkowe, antybakteryjne lub doustne środki antykoncepcyjne. Ponadto stosuje się go we wtórnej profilaktyce wad cewy nerwowej u kobiet planujących ciążę i w jej początkowym okresie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Vitaminum B12-SF – Roztwór do wstrzykiwań – 1000 mcg/ml
Preparat zawiera 1000 mikrogramów cyjanokobalaminy, czyli witaminy B12, w postaci roztworu do wstrzykiwań. Stosuje się go w leczeniu niedoborów witaminy B12, których nie można uzupełnić dietą, w tym w przypadku niedokrwistości Addisona-Biermera oraz innych niedokrwistości megaloblastycznych. Wskazaniem do podania są również stany związane z brakiem czynnika wewnętrznego, problemy z wchłanianiem witaminy oraz niektóre choroby przewodu pokarmowego. Lek pomaga w uzupełnieniu deficytów wynikających m.in. z wegetarianizmu, resekcji żołądka czy chorób jelit.
Wskazania do stosowania- brak czynnika Castle’a na skutek resekcji żołądka
- celiakia
- choroba Leśniowskiego-Crohna
- niedobór witaminy B12
- niedokrwistość megaloblastyczna z niedoboru witaminy B12
- niedokrwistość złośliwa Addisona-Biermera
- przewlekłe atroficzne zapalenie błony śluzowej żołądka
- resekcja jelita krętego
- ścisły wegetarianizm
- sprue tropikalna
- zahamowanie wydzielania czynnika Castle’a
- zarażenie bruzdogłowcem szerokim
- zespół ślepej pętli
- zespół złego wchłaniania
Substancja czynnaKategoria leku -
Plerixafor MSN – Roztwór do wstrzykiwań – 20 mg/ml
Preparat zawiera pleryksafor w stężeniu 20 mg/mL w postaci roztworu do wstrzykiwań. Stosuje się go w skojarzeniu z czynnikiem wzrostu kolonii granulocytów (G-CSF) w celu zwiększenia mobilizacji macierzystych komórek krwiotwórczych do krwi obwodowej. Lek jest przeznaczony dla dorosłych pacjentów z chłoniakiem lub szpiczakiem mnogim oraz dla dzieci i młodzieży z chłoniakiem lub złośliwymi guzami litymi, u których mobilizacja komórek jest niewystarczająca. Jego celem jest ułatwienie pobrania tych komórek do autologicznego przeszczepienia.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Ferinject – Roztwór do wstrzykiwań / do infuzji – 50 mg Fe3+/ml
Lek zawiera karboksymaltozę żelazową, odpowiadającą 50 mg żelaza na 1 ml dyspersji do wstrzykiwań lub infuzji. Stosowany jest w leczeniu niedoborów żelaza, szczególnie gdy doustne preparaty żelaza są nieskuteczne lub nie mogą być zastosowane. Wskazany jest również w sytuacjach, gdy istnieje potrzeba szybkiego uzupełnienia żelaza. Diagnoza niedoboru powinna być potwierdzona badaniami laboratoryjnymi.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Plerixafor Zentiva – Roztwór do wstrzykiwań – 20 mg/ml
Produkt leczniczy to klarowny roztwór do wstrzykiwań zawierający pleryksafor jako substancję czynną. Stosuje się go w celu zwiększenia mobilizacji macierzystych komórek krwiotwórczych we krwi obwodowej, co umożliwia ich pobranie i autologiczne przeszczepienie. Preparat jest używany zarówno u dorosłych z chłoniakiem lub szpiczakiem mnogim, jak i u dzieci z chłoniakiem lub złośliwymi guzami litymi. W terapii łączy się go z czynnikiem wzrostu kolonii granulocytów (G-CSF), zwłaszcza gdy standardowa mobilizacja tych komórek jest niewystarczająca.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Ortofosforan sodu, Na2H32PO4, do wstrzykiwań – Roztwór do wstrzykiwań – Natrii phosphatis (32^P) solutio iniectabilis 37-370 MBq/ml
Preparat zawiera ortofosforan sodu, Na₂H³²PO₄, w postaci roztworu do wstrzykiwań. Jest to radiofarmaceutyk stosowany w terapii chorób hematologicznych, takich jak czerwienica prawdziwa, polytrombocytemia prawdziwa oraz leukemia. Może być również używany do łagodzenia bólu spowodowanego przerzutami nowotworowymi do kości. Ze względu na toksyczność dla szpiku kostnego, jego stosowanie zaleca się przede wszystkim, gdy inne metody leczenia zawiodły.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Energamma – Tabletki drażowane – 1000 mcg
Produkt zawiera 1000 mikrogramów cyjanokobalaminy, czyli witaminy B12, oraz pomocniczo laktozę jednowodną i sacharozę. Jest dostępny w formie tabletek drażowanych o okrągłym kształcie. Stosuje się go w leczeniu niedoborów witaminy B12 spowodowanych problemami z układem pokarmowym, w tym po resekcji żołądka oraz w przypadku niedokrwistości złośliwej. Produkt przeznaczony jest dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 roku życia.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Folacid – Tabletki – 15 mg
Produkt zawiera 15 mg kwasu foliowego jako substancję czynną oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w formie żółtych, obustronnie wypukłych tabletek. Stosuje się go w leczeniu niedokrwistości megaloblastycznej. Lek wspomaga uzupełnianie niedoboru kwasu foliowego w organizmie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Eltrombopag Glenmark – Tabletki powlekane – 25 mg
Produkt leczniczy zawiera eltrombopag z olaminą w dawkach 25 mg lub 50 mg jako substancję czynną oraz izomalt jako substancję pomocniczą. Stosuje się go u dorosłych oraz dzieci powyżej 1 roku życia z pierwotną małopłytkowością immunologiczną, zwłaszcza gdy inne metody leczenia okazały się nieskuteczne. Lek jest również przeznaczony dla dorosłych pacjentów z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu C, u których małopłytkowość utrudnia lub uniemożliwia zastosowanie terapii interferonem. Tabletki powlekane mają formę okrągłych, kolorowych tabletek o określonym symbolu i wielkości.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Plerixafor Biofar – Roztwór do wstrzykiwań – 20 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera pleryksafor w stężeniu 20 mg/mL, dostępny w postaci klarownego roztworu do wstrzykiwań. Stosuje się go w skojarzeniu z czynnikiem wzrostu kolonii granulocytów (G-CSF) w celu zwiększenia mobilizacji macierzystych komórek krwiotwórczych we krwi obwodowej. Lek ten jest przeznaczony dla dorosłych i dzieci z chłoniakiem lub szpiczakiem mnogim oraz złośliwymi guzami litymi, którzy wymagają autologicznego przeszczepienia komórek macierzystych. Wskazany jest zwłaszcza u pacjentów z niewystarczającą mobilizacją komórek lub gdy przewiduje się niską liczbę komórek do pobrania.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Folacid – Tabletki – 5 mg
Preparat zawiera 5 mg kwasu foliowego oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Stosowany jest w profilaktyce i leczeniu niedoboru kwasu foliowego, zwłaszcza w przypadku niedokrwistości megaloblastycznej. Zaleca się także jego przyjmowanie w planowanej ciąży u kobiet, które urodziły dziecko z wadą genetyczną cewy nerwowej. Tabletki mają jasnożółty kolor i okrągły kształt.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Vitaminum B12 WZF – Roztwór do wstrzykiwań – 500 mcg/ml
Produkt zawiera cyjanokobalaminę, czyli witaminę B12, w postaci roztworu do wstrzykiwań. Stosuje się go w leczeniu niedokrwistości złośliwej oraz innych rodzajów niedokrwistości wynikających z niedoboru witaminy B12. Wskazany jest także w przypadku niedoborów związanych z dietą wegetariańską, problemami z wchłanianiem czy chorobami przewodu pokarmowego. Pomaga również w diagnostyce testu Schillinga oceniającego wchłanianie witaminy B12.
Wskazania do stosowania- brak czynnika Castle’a na skutek resekcji żołądka
- celiakia
- choroba Leśniowskiego-Crohna
- niedobór witaminy B12
- niedokrwistość megaloblastyczna z niedoboru witaminy B12
- niedokrwistość złośliwa Addisona-Biermera
- przewlekłe atroficzne zapalenie błony śluzowej żołądka
- resekcja jelita krętego
- ścisły wegetarianizm
- sprue tropikalna
- test Schillinga
- zahamowanie wydzielania czynnika Castle’a
- zarażenie bruzdogłowcem szerokim
- zespół ślepej pętli
- zespół złego wchłaniania
Substancja czynna -
Eltrombopag Glenmark – Tabletki powlekane – 50 mg
Produkt leczniczy zawiera eltrombopag w postaci eltrombopagu z olaminą, dostępny w dawkach 25 mg i 50 mg. Tabletki powlekane oprócz substancji czynnej zawierają izomalt, który pełni funkcję substancji pomocniczej. Lek stosuje się u dorosłych oraz dzieci z pierwotną małopłytkowością immunologiczną, gdy inne metody leczenia okazały się nieskuteczne. Ponadto jest wskazany u dorosłych pacjentów z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu C w celu leczenia małopłytkowości, utrudniającej terapię interferonem.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna