Leki w grupie
„leki przeciwanemiczne”
Leki przeciwanemiczne to grupa preparatów stosowanych w leczeniu niedokrwistości (anemii) różnego pochodzenia. Ich działanie polega na uzupełnianiu niedoborów substancji niezbędnych do prawidłowej produkcji czerwonych krwinek lub stymulacji erytropoezy. Mechanizm działania zależy od rodzaju leku i przyczyny niedokrwistości.
W zależności od etiologii anemii, leki przeciwanemiczne można podzielić na kilka głównych podgrup: preparaty żelaza, preparaty witaminy B12 i kwasu foliowego, erytropoetyny oraz inne środki stymulujące erytropoezę.
Preparaty żelaza stosowane są w niedokrwistości z niedoboru żelaza. Najpopularniejsze substancje czynne to siarczan żelaza (II), fumaran żelaza (II) czy glukonian żelaza (II). Na polskim rynku dostępne są preparaty takie jak Hemofer, Ferrum Lek, Tardyferon, Ferovit czy Sorbifer Durules. Zaletą tych leków jest skuteczne uzupełnianie niedoborów żelaza i stosunkowo niski koszt. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi są dolegliwości żołądkowo-jelitowe (nudności, zaparcia, biegunki), ciemne zabarwienie stolca oraz możliwość wywoływania reakcji alergicznych.
Preparaty witaminy B12 (cyjanokobalamina, hydroksykobalamina) stosowane są w niedokrwistości Addisona-Biermera i innych anemii megaloblastycznych. Popularne preparaty to Cyanocobalamin WZF czy Hydroxocobalamin. Kwas foliowy (Acidum Folicum) jest natomiast niezbędny w profilaktyce i leczeniu niedokrwistości megaloblastycznej z niedoboru folianów. Zaletą tych preparatów jest wysoka skuteczność przy minimalnych działaniach niepożądanych. Należy jednak pamiętać, że niewłaściwe stosowanie (np. kwasu foliowego bez kontroli poziomu witaminy B12) może maskować objawy neurologiczne niedokrwistości złośliwej.
Erytropoetyny (epoetyna alfa, epoetyna beta, darbepoetyna alfa) to rekombinowane ludzkie hormony stymulujące erytropoezę, stosowane głównie w niedokrwistości towarzyszącej przewlekłej chorobie nerek. Preparaty dostępne w Polsce to m.in. Eprex, NeoRecormon, Aranesp. Zaletą tych leków jest możliwość skutecznego leczenia anemii bez konieczności transfuzji krwi. Najpoważniejsze zagrożenia to nadciśnienie tętnicze, powikłania zakrzepowo-zatorowe oraz teoretyczne ryzyko stymulacji wzrostu nowotworów.
Do nowszych leków przeciwanemicznych zalicza się inhibitory hydroksylazy prolilowej czynnika indukowanego hipoksją (HIF-PHI), takie jak roksadustat (Evrenzo). Działają one poprzez stabilizację czynnika HIF i zwiększenie endogennej produkcji erytropoetyny. Zaletą jest możliwość podawania doustnego, jednak wymagają ścisłego monitorowania ze względu na potencjalne działania niepożądane.
Przy stosowaniu leków przeciwanemicznych kluczowe znaczenie ma ustalenie przyczyny niedokrwistości przed rozpoczęciem leczenia, ponieważ niewłaściwie dobrana terapia może być nieskuteczna lub nawet szkodliwa. Regularny monitoring parametrów morfologicznych oraz metabolizmu żelaza pozwala na optymalizację leczenia i minimalizację działań niepożądanych.
Lista leków w tej grupie
-
Monover – Roztwór do wstrzykiwań lub infuzji – 100 mg Fe3+/ml
Produkt leczniczy zawiera żelazo w postaci derizomaltozy żelazowej, dostępne w roztworze do wstrzykiwań i infuzji. Stosuje się go w leczeniu niedoboru żelaza, szczególnie gdy doustne preparaty żelaza są nieskuteczne lub niemożliwe do zastosowania. Wskazaniem do terapii jest także potrzeba szybkiego dostarczenia żelaza organizmowi. Diagnoza niedoboru powinna być potwierdzona badaniami laboratoryjnymi.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Ferinject – Roztwór do wstrzykiwań / do infuzji – 50 mg Fe3+/ml
Lek zawiera karboksymaltozę żelazową, odpowiadającą 50 mg żelaza na 1 ml dyspersji do wstrzykiwań lub infuzji. Stosowany jest w leczeniu niedoborów żelaza, szczególnie gdy doustne preparaty żelaza są nieskuteczne lub nie mogą być zastosowane. Wskazany jest również w sytuacjach, gdy istnieje potrzeba szybkiego uzupełnienia żelaza. Diagnoza niedoboru powinna być potwierdzona badaniami laboratoryjnymi.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Sorbifer Durules – Tabletki o przedłużonym uwalnianiu – 100 mg Fe(II) + 60 mg
Produkt leczniczy zawiera 100 mg żelaza(II) w postaci żelaza(II) siarczanu oraz 60 mg kwasu askorbinowego, co wspomaga wchłanianie żelaza. Tabletki o przedłużonym uwalnianiu ułatwiają stopniowe dostarczanie składników do organizmu. Lek stosuje się w leczeniu niedokrwistości z niedoboru żelaza oraz utajonego niedoboru żelaza. Ponadto jest wskazany do profilaktyki niedoboru żelaza w okresie ciąży.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Feroplex – Roztwór doustny – 40 mg Fe3+/15 ml
Produkt leczniczy zawiera 40 mg jonów żelaza (III) w postaci żelaza proteinianobursztynianu w roztworze doustnym. W skład leku wchodzą również sorbitol, glikol propylenowy oraz parabeny jako substancje pomocnicze. Preparat stosuje się w leczeniu niedoboru żelaza oraz niedokrwistości z niedoboru żelaza u dorosłych, kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz u dzieci powyżej 1 roku życia. Jest szczególnie wskazany w przypadkach przewlekłej utraty krwi.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Ferrum-Lek – Roztwór do wstrzykiwań – 50 mg Fe3+/ml
Preparat zawiera żelazo w postaci kompleksu wodorotlenku żelaza(III) z dekstranem, dostępny jako roztwór do wstrzykiwań. Stosuje się go w celu szybkiego uzupełnienia niedoboru żelaza, zwłaszcza po utracie krwi, w chorobach zapalnych jelit oraz przy nietolerancji lub niewystarczającej skuteczności preparatów doustnych. Lek jest przeznaczony dla pacjentów z potwierdzonym niedoborem żelaza na podstawie badań laboratoryjnych. Przed rozpoczęciem leczenia zaleca się dokładne ustalenie wskazań oraz, w razie potrzeby, dodatkową diagnostykę wchłaniania żelaza.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Tardyferon-Fol – Tabletki powlekane o zmodyfikowanym uwalnianiu – 80 mg Fe2+ + 0,35 mg
Lek zawiera 80 mg jonów żelaza(II) w postaci siarczanu żelaza oraz 0,35 mg kwasu foliowego. Tabletki mają zmodyfikowane uwalnianie i są stosowane przede wszystkim u kobiet w ciąży. Produkt jest przeznaczony do zapobiegania oraz leczenia niedoborów żelaza i kwasu foliowego. Dzięki temu wspomaga zdrowy przebieg ciąży i prawidłowy rozwój płodu.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Venofer – Roztwór do wstrzykiwań i infuzji – 20 mg Fe 3+/ml
Produkt leczniczy zawiera jon żelaza(III) w postaci kompleksu wodorotlenku żelaza z sacharozą oraz substancje pomocnicze, w tym sód. Jest dostępny jako roztwór do wstrzykiwań i infuzji o ciemnobrązowej barwie. Stosuje się go w leczeniu niedoboru żelaza, szczególnie gdy konieczne jest szybkie uzupełnienie zapasów żelaza w organizmie. Lek przeznaczony jest także dla pacjentów, którzy nie tolerują doustnych preparatów żelaza lub gdy ich stosowanie jest nieskuteczne.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Vitaminum B12 WZF – Roztwór do wstrzykiwań – 100 mcg/ml
Preparat zawiera cyjanokobalaminę, czyli witaminę B12, w postaci roztworu do wstrzykiwań. Stosuje się go przede wszystkim w leczeniu niedokrwistości złośliwej Addisona-Biermera oraz innych niedokrwistości megaloblastycznych wynikających z niedoboru witaminy B12. Wskazany jest również przy niedoborach spowodowanych wyłączeniem produktów zwierzęcych z diety, zaburzeniami wchłaniania oraz chorobami przewodu pokarmowego. Lek wspomaga uzupełnienie deficytu witaminy B12 w różnych stanach patologicznych związanych z jej niedoborem.
Wskazania do stosowania- brak czynnika Castle’a po resekcji żołądka
- celiakia
- choroba Leśniowskiego-Crohna
- niedobór witaminy B12
- niedokrwistość megaloblastyczna z niedoboru witaminy B12
- niedokrwistość złośliwa Addisona-Biermera
- przewlekłe atroficzne zapalenie błony śluzowej żołądka
- ścisły wegetarianizm
- sprue tropikalna
- zahamowanie wydzielania czynnika Castle’a
- zarażenie bruzdogłowcem szerokim
- zespół ślepej pętli
- zespół złego wchłaniania po resekcji jelita krętego
Substancja czynnaKategoria leku