brak czynnika Castle’a po resekcji żołądka
Wskazanie

Brak czynnika Castle’a (czynnika wewnętrznego) po resekcji żołądka jest istotnym powikłaniem zabiegu chirurgicznego, które prowadzi do zaburzeń wchłaniania witaminy B12. Czynnik wewnętrzny produkowany jest przez komórki okładzinowe błony śluzowej żołądka i jest niezbędny do wchłaniania witaminy B12 w jelicie krętym. Po częściowej lub całkowitej resekcji żołądka (gastrektomii) dochodzi do zmniejszenia lub całkowitego zaniku produkcji tego czynnika.

Niedobór witaminy B12 rozwija się zwykle powoli, gdyż wątroba posiada zapasy tej witaminy wystarczające na 2-5 lat. Klinicznie objawia się niedokrwistością megaloblastyczną, zaburzeniami neurologicznymi (parestezje, ataksja, zaburzenia czucia), zmianami psychicznymi oraz osłabieniem. U pacjentów po resekcji żołądka konieczne jest regularne monitorowanie poziomu witaminy B12 oraz wczesne wdrożenie suplementacji.

W leczeniu stosuje się preparaty witaminy B12 (cyjanokobalaminy). Na polskim rynku dostępne są takie produkty jak: Vitaminum B12 WZF, Betolvex, Milgamma N. Ze względu na brak możliwości wchłaniania witaminy B12 z przewodu pokarmowego, preferowane są formy pozajelitowe. Początkowo stosuje się leczenie nasycające – iniekcje domięśniowe cyjanokobalaminy w dawce 1000 μg co drugi dzień przez 1-2 tygodnie, a następnie leczenie podtrzymujące – 1000 μg co 1-3 miesiące do końca życia.

Największą trudnością w leczeniu pacjentów z brakiem czynnika Castle’a po resekcji żołądka jest konieczność systematycznego, długotrwałego podawania witaminy B12, co wymaga regularnych wizyt w placówkach ochrony zdrowia lub nauki samodzielnego wykonywania iniekcji. Istotny jest również fakt, że niedobór witaminy B12 może być maskowany przez jednoczesne przyjmowanie kwasu foliowego, co opóźnia rozpoznanie niedoboru i prowadzi do progresji objawów neurologicznych mimo braku objawów hematologicznych. Dlatego kompleksowa opieka nad pacjentem po resekcji żołądka powinna uwzględniać regularne badania kontrolne i edukację na temat konieczności dożywotniej suplementacji.