Leki w grupie
„agoniści receptora trombopoetyny”

Agoniści receptora trombopoetyny (TPO-RA) to grupa leków stymulujących wytwarzanie płytek krwi poprzez aktywację receptora dla trombopoetyny, który znajduje się na powierzchni megakariocytów i ich prekursorów. Leki te naśladują działanie endogennej trombopoetyny – hormonu regulującego produkcję płytek krwi w organizmie. Po związaniu z receptorem TPO-RA inicjują kaskadę sygnałową JAK-STAT, prowadzącą do proliferacji i różnicowania megakariocytów, a w konsekwencji do zwiększenia liczby płytek krwi w krążeniu.

Główne substancje czynne z grupy agonistów receptora trombopoetyny dostępne w Polsce to: romiplostym (Nplate), eltrombopag (Revolade), awatromboag (Doptelet) i lusutrombopag (Mulpleo). Różnią się one budową chemiczną, drogą podania oraz szczegółami farmakokinetyki. Romiplostym jest białkiem fuzyjnym podawanym podskórnie, natomiast eltrombopag, awatromboag i lusutrombopag to małocząsteczkowe związki podawane doustnie.

Leki z grupy TPO-RA są stosowane głównie w leczeniu pierwotnej małopłytkowości immunologicznej (ITP) opornej na standardowe metody leczenia, małopłytkowości związanej z przewlekłą chorobą wątroby przed planowanymi procedurami inwazyjnymi, a także w leczeniu małopłytkowości związanej z niedokrwistością aplastyczną. Najnowsze dwa leki z tej grupy – awatromboag i lusutrombopag – są dedykowane szczególnie pacjentom z małopłytkowością w przebiegu przewlekłej choroby wątroby.

Największą zaletą agonistów receptora trombopoetyny jest ich wysoka skuteczność w zwiększaniu liczby płytek krwi u pacjentów, u których inne metody leczenia zawiodły. Leki te wykazują korzystny profil bezpieczeństwa w porównaniu do długotrwałej terapii kortykosteroidami czy immunosupresji. TPO-RA pozwalają na uniknięcie splenektomii u części pacjentów z ITP, a także umożliwiają przeprowadzenie niezbędnych zabiegów inwazyjnych u pacjentów z małopłytkowością w przebiegu chorób wątroby.

Wśród głównych zagrożeń związanych ze stosowaniem agonistów receptora trombopoetyny wymienia się ryzyko zakrzepicy żylnej i tętniczej, szczególnie przy nadmiernym wzroście liczby płytek krwi. Obserwowano również przypadki włóknienia szpiku kostnego przy długotrwałym stosowaniu, zwłaszcza romiplostymu. Eltrombopag może powodować hepatotoksyczność i wymaga regularnego monitorowania funkcji wątroby. U niektórych pacjentów po odstawieniu leku może wystąpić tzw. efekt z odbicia – gwałtowny spadek liczby płytek krwi poniżej wartości wyjściowych.

Biorąc pod uwagę budowę chemiczną i mechanizm działania, agoniści receptora trombopoetyny dzielą się na dwie podgrupy: peptydowe (romiplostym) oraz niepeptydowe, małocząsteczkowe (eltrombopag, awatromboag, lusutrombopag). Romiplostym wiąże się z receptorem TPO w tym samym miejscu co endogenna trombopoetyna, natomiast małocząsteczkowe TPO-RA oddziałują z receptorem w innym miejscu, aktywując podobne szlaki sygnałowe. Ta różnica przekłada się na nieco odmienny profil działań niepożądanych i interakcji lekowych.