Leki w grupie
„leki wspomagające mobilizację komórek macierzystych”
Leki wspomagające mobilizację komórek macierzystych to grupa preparatów stosowanych w celu zwiększenia liczby krwiotwórczych komórek macierzystych (HSC) we krwi obwodowej. Ich głównym działaniem jest stymulacja uwalniania komórek macierzystych ze szpiku kostnego do krwiobiegu, co umożliwia ich efektywne pozyskanie poprzez aferezę dla celów przeszczepowych.
Najważniejszą grupę tych leków stanowią czynniki wzrostu kolonii granulocytów (G-CSF), które stymulują proliferację i różnicowanie neutrofili oraz mobilizują komórki macierzyste. Do tej grupy należą filgrastym (Neupogen, Accofil, Grastofil, Zarzio), lenograstym (Granocyte) oraz pegfilgrastym (Neulasta, Pelmeg, Ziextenzo) – długodziałająca forma filgrastymu.
Innym ważnym lekiem jest pleryksafor (Mozobil), który jest selektywnym antagonistą receptora chemokiny CXCR4. Blokuje wiązanie komórek macierzystych do macierzy szpiku kostnego, co skutkuje ich uwolnieniem do krwiobiegu. Pleryksafor jest często stosowany w połączeniu z G-CSF u pacjentów, u których mobilizacja samym G-CSF jest niewystarczająca.
Do grupy leków wspomagających mobilizację należą również: czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów i makrofagów (GM-CSF) – sargramostym (Leukine, niedostępny w Polsce) oraz czynniki hematopoetyczne jak erytropoetyna (Eprex, Neorecormon, Binocrit).
Największą zaletą stosowania tych leków jest możliwość nieinwazyjnego pozyskania komórek macierzystych z krwi obwodowej, co stanowi alternatywę dla inwazyjnego pobierania szpiku kostnego. Ponadto, komórki macierzyste mobilizowane farmakologicznie wykazują lepszą przeżywalność po przeszczepieniu oraz szybszą odnowę hematologiczną u biorcy przeszczepu.
Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tych leków obejmują potencjalne działania niepożądane, takie jak bóle kostne, mięśniowe i stawowe (szczególnie przy G-CSF), reakcje nadwrażliwości, zaburzenia żołądkowo-jelitowe czy ryzyko pęknięcia śledziony. W przypadku pleryksaforu mogą wystąpić zawroty głowy, biegunka, nudności czy reakcje w miejscu wstrzyknięcia. Długotrwałe stosowanie może teoretycznie zwiększać ryzyko rozwoju nowotworów hematologicznych, choć dane w tym zakresie nie są jednoznaczne.
Leki wspomagające mobilizację dzielą się na dwie główne podgrupy: czynniki wzrostu kolonii (G-CSF, GM-CSF) działające poprzez stymulację proliferacji i różnicowania oraz inhibitory retencji komórek macierzystych w szpiku (pleryksafor), które blokują mechanizmy utrzymujące komórki macierzyste w szpiku kostnym. W praktyce klinicznej coraz częściej stosuje się protokoły łączone, wykorzystujące synergistyczne działanie obu podgrup, co pozwala na efektywną mobilizację nawet u pacjentów słabo odpowiadających na standardowe metody.
Lista leków w tej grupie
-
Plerixafor MSN – Roztwór do wstrzykiwań – 20 mg/ml
Preparat zawiera pleryksafor w stężeniu 20 mg/mL w postaci roztworu do wstrzykiwań. Stosuje się go w skojarzeniu z czynnikiem wzrostu kolonii granulocytów (G-CSF) w celu zwiększenia mobilizacji macierzystych komórek krwiotwórczych do krwi obwodowej. Lek jest przeznaczony dla dorosłych pacjentów z chłoniakiem lub szpiczakiem mnogim oraz dla dzieci i młodzieży z chłoniakiem lub złośliwymi guzami litymi, u których mobilizacja komórek jest niewystarczająca. Jego celem jest ułatwienie pobrania tych komórek do autologicznego przeszczepienia.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Plerixafor Zentiva – Roztwór do wstrzykiwań – 20 mg/ml
Produkt leczniczy to klarowny roztwór do wstrzykiwań zawierający pleryksafor jako substancję czynną. Stosuje się go w celu zwiększenia mobilizacji macierzystych komórek krwiotwórczych we krwi obwodowej, co umożliwia ich pobranie i autologiczne przeszczepienie. Preparat jest używany zarówno u dorosłych z chłoniakiem lub szpiczakiem mnogim, jak i u dzieci z chłoniakiem lub złośliwymi guzami litymi. W terapii łączy się go z czynnikiem wzrostu kolonii granulocytów (G-CSF), zwłaszcza gdy standardowa mobilizacja tych komórek jest niewystarczająca.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Plerixafor Biofar – Roztwór do wstrzykiwań – 20 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera pleryksafor w stężeniu 20 mg/mL, dostępny w postaci klarownego roztworu do wstrzykiwań. Stosuje się go w skojarzeniu z czynnikiem wzrostu kolonii granulocytów (G-CSF) w celu zwiększenia mobilizacji macierzystych komórek krwiotwórczych we krwi obwodowej. Lek ten jest przeznaczony dla dorosłych i dzieci z chłoniakiem lub szpiczakiem mnogim oraz złośliwymi guzami litymi, którzy wymagają autologicznego przeszczepienia komórek macierzystych. Wskazany jest zwłaszcza u pacjentów z niewystarczającą mobilizacją komórek lub gdy przewiduje się niską liczbę komórek do pobrania.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna