leukemia
Wskazanie

Leukemia, znana również jako białaczka, to grupa nowotworów układu krwiotwórczego, charakteryzująca się niekontrolowanym rozrostem i akumulacją niedojrzałych komórek krwi w szpiku kostnym. Wyróżniamy cztery główne typy białaczek: ostrą białaczkę limfoblastyczną (ALL), ostrą białaczkę szpikową (AML), przewlekłą białaczkę limfocytową (CLL) oraz przewlekłą białaczkę szpikową (CML). Klasyfikacja opiera się na tempie progresji choroby (ostra czy przewlekła) oraz rodzaju komórek, z których wywodzi się nowotwór.

Leczenie białaczki zależy od jej typu, stadium zaawansowania, wieku pacjenta i ogólnego stanu zdrowia. W Polsce stosuje się różnorodne leki przeciwnowotworowe. W leczeniu AML często stosuje się cytarabinę (Alexan, Cytosar) w połączeniu z antracyklinami jak daunorubicyna (Cerubidine) czy idarubicyna (Zavedos). W terapii ALL wykorzystuje się m.in. winkrystynę (Vincristin-Richter), asparaginazę (Oncaspar), metotreksat (Methotrexat-Ebewe) oraz deksametazon (Dexamethasone). W przypadku CML standardem jest imatynib (Glivec, Imakrebin) oraz leki drugiej linii jak nilotynib (Tasigna) czy dazatynib (Sprycel). Natomiast w CLL stosuje się m.in. fludarabinę (Fludara), cyklofosfamid (Endoxan), rytuksymab (MabThera) oraz ibrutynib (Imbruvica).

Współczesne podejście do leczenia białaczek obejmuje również transplantację szpiku kostnego, immunoterapię z użyciem przeciwciał monoklonalnych oraz terapię komórkami CAR-T. W polskich ośrodkach hematologicznych dostępne są także nowoczesne metody leczenia, w tym wenetoklaks (Venclyxto) stosowany w terapii CLL czy midostauryna (Rydapt) w leczeniu AML z mutacją FLT3.

Największe trudności w leczeniu białaczek obejmują oporność na chemioterapię, nawroty choroby oraz powikłania związane z leczeniem. Pacjenci często doświadczają ciężkiej immunosupresji, co zwiększa ryzyko infekcji zagrażających życiu. Szczególnie problematyczne są przypadki białaczek z niekorzystnymi aberracjami cytogenetycznymi czy opornych na standardowe leczenie. Wyzwaniem pozostaje również toksyczność leczenia, zwłaszcza u pacjentów starszych czy z chorobami współistniejącymi, oraz dostępność dawców do transplantacji szpiku dla pacjentów wymagających tej procedury. Indywidualizacja terapii i właściwe leczenie wspomagające są kluczowe dla poprawy rokowania pacjentów z białaczką.