Leki w grupie
„leki stosowane w niedokrwistości”

Leki stosowane w niedokrwistości to preparaty wykorzystywane do leczenia anemii, czyli stanu charakteryzującego się zmniejszeniem liczby krwinek czerwonych lub obniżonym stężeniem hemoglobiny we krwi. Działanie tych leków zależy od przyczyny niedokrwistości i może obejmować uzupełnianie niedoborów składników odżywczych niezbędnych do produkcji erytrocytów, stymulację wytwarzania czerwonych krwinek w szpiku kostnym lub bezpośrednie dostarczanie krwinek poprzez transfuzję.

Najważniejszą grupą leków stosowanych w niedokrwistości są preparaty żelaza, które wykorzystuje się w leczeniu niedokrwistości z niedoboru żelaza (niedokrwistość mikrocytarna). Do substancji czynnych należą: siarczan żelaza (II), fumaran żelaza (II), glukonian żelaza (II). Polskie nazwy handlowe obejmują: Hemofer, Ferrum Lek, Tardyferon, Sorbifer Durules, Ferrетum. Preparaty żelaza są dostępne w formie doustnej oraz dożylnej (kompleks żelaza z sacharozą – Venofer, karboksymaltoza żelazowa – Ferinject).

W niedokrwistości megaloblastycznej stosuje się preparaty witaminy B12 (cyjanokobalamina, hydroksykobalamina) oraz kwasu foliowego. Nazwy handlowe to m.in.: Vitaferro, Folacid, Acodin B12. W ciężkich przypadkach witamina B12 podawana jest domięśniowo lub dożylnie, a kwas foliowy doustnie.

Czynniki stymulujące erytropoezę (ESA) to rekombinowane białka stymulujące produkcję erytrocytów w szpiku kostnym. Główne substancje to epoetyna alfa (Eprex, Binocrit), epoetyna beta (NeoRecormon), darbepoetyna alfa (Aranesp) oraz metoksypolietylenoglikol epoetyna beta (Mircera). Są stosowane głównie w niedokrwistości związanej z przewlekłą chorobą nerek, chemioterapią przeciwnowotworową oraz u pacjentów z HIV.

W niedokrwistości aplastycznej i niektórych niedokrwistościach hemolitycznych stosuje się leki immunosupresyjne, takie jak cyklosporyna A (Sandimmun, Cyclaid), globulina antytymocytowa (ATG), takrolimus (Advagraf, Prograf) oraz kortykosteroidy (prednizon, metyloprednizolon).

Największą zaletą stosowania leków przeciwanemicznych jest możliwość przyczynowego leczenia niedokrwistości poprzez uzupełnianie niedoborów lub stymulację produkcji krwinek czerwonych, co prowadzi do zmniejszenia objawów takich jak zmęczenie, osłabienie, duszność i zawroty głowy. Właściwe leczenie niedokrwistości poprawia jakość życia pacjentów i zmniejsza ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych związanych z przewlekłą anemią.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków przeciwanemicznych obejmują działania niepożądane specyficzne dla poszczególnych grup. Preparaty żelaza mogą powodować dolegliwości żołądkowo-jelitowe, zaparcia, przebarwienia zębów i śluzówek. Czynniki stymulujące erytropoezę zwiększają ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych, nadciśnienia tętniczego oraz mogą potencjalnie stymulować wzrost nowotworów. Leki immunosupresyjne zwiększają ryzyko infekcji oraz mogą powodować nefrotoksyczność i hepatotoksyczność.

W zależności od etiologii niedokrwistości, leki stosowane w jej leczeniu można podzielić na kilka podgrup: preparaty substytucyjne (żelazo, witamina B12, kwas foliowy), czynniki stymulujące erytropoezę (ESA), leki immunosupresyjne, kortykosteroidy oraz preparaty krwi i jej składników (koncentrat krwinek czerwonych). W szczególnych przypadkach, jak niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, stosuje się hydroksymocznik (Hydroxycarbamid) oraz nowe leki jak wokseletor (Oxbryta), który poprawia zdolność hemoglobiny do przenoszenia tlenu.