Leki w grupie
„leki stosowane w niedokrwistościach”

Leki stosowane w niedokrwistościach to grupa preparatów farmaceutycznych wykorzystywanych w leczeniu anemii o różnej etiologii. Niedokrwistość (anemia) to stan, w którym dochodzi do obniżenia stężenia hemoglobiny lub liczby erytrocytów poniżej wartości referencyjnych dla danej płci i wieku. Leczenie farmakologiczne anemii zależy od jej przyczyny i typu.

Główne podgrupy leków stosowanych w niedokrwistościach obejmują: preparaty żelaza (stosowane w niedokrwistości z niedoboru żelaza), preparaty witaminy B12 i kwasu foliowego (stosowane w niedokrwistościach megaloblastycznych), czynniki stymulujące erytropoezę (stosowane w niedokrwistościach związanych z niewydolnością nerek lub chemioterapią) oraz leki immunosupresyjne (stosowane w niedokrwistościach o podłożu immunologicznym).

Preparaty żelaza dostępne są w postaci doustnej i pozajelitowej. Do najczęściej stosowanych substancji czynnych należą: siarczan żelaza (II), fumaran żelaza (II), glukonian żelaza (II) oraz kompleks wodorotlenku żelaza (III) z polimaltozą. Przykładowe preparaty dostępne w Polsce to: Hemofer (fumaran żelaza), Ferrum Lek (kompleks żelaza z polimaltozą), Tardyferon (siarczan żelaza), Feroplex (glukonian żelaza) oraz Venofer i Ferric (preparaty żelaza do podawania dożylnego).

Witamina B12 (cyjanokobalamina, hydroksykobalamina) oraz kwas foliowy są niezbędne do prawidłowej erytropoezy. W leczeniu niedokrwistości megaloblastycznej stosuje się preparaty jak Vitacon (cyjanokobalamina), Hydroxo B12 (hydroksykobalamina) oraz Acifolicum, Folacid (kwas foliowy).

Czynniki stymulujące erytropoezę (ESA) są rekombinowanymi białkami naśladującymi działanie endogennej erytropoetyny. Do tej grupy należą: epoetyna alfa (Eprex, Binocrit), epoetyna beta (NeoRecormon), darbepoetyna alfa (Aranesp) oraz metoksypolietylenoglikol epoetyna beta (Mircera). Stosowane są głównie w leczeniu niedokrwistości związanej z przewlekłą chorobą nerek oraz w anemii wywołanej chemioterapią.

Największą zaletą stosowania leków w niedokrwistościach jest możliwość przyczynowego leczenia anemii, co prowadzi do poprawy jakości życia pacjentów, zmniejszenia objawów zmęczenia, duszności, zawrotów głowy oraz zapobiegania powikłaniom długotrwałej niedokrwistości, takim jak niewydolność serca czy zaburzenia funkcji poznawczych.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków przeciwanemicznych obejmują: w przypadku preparatów żelaza – zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaparcia, przebarwienia zębów, a przy podaniu dożylnym – reakcje alergiczne i anafilaktyczne; w przypadku ESA – zwiększone ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych, nadciśnienia tętniczego oraz potencjalnej stymulacji wzrostu nowotworów. Przedawkowanie żelaza może prowadzić do hemosyderozy i uszkodzenia narządów wewnętrznych, szczególnie wątroby.

W leczeniu rzadszych typów niedokrwistości stosuje się również inne leki, takie jak: androgeny (w anemii aplastycznej), immunoglobuliny i glikokortykosteroidy (w niedokrwistościach autoimmunologicznych) oraz deferoksamina i deferypron (w leczeniu niedokrwistości z przeciążenia żelazem, np. w talasemii).