wydatkowanie energii
Wydatkowanie energii, określane również jako całkowity wydatek energetyczny (Total Energy Expenditure, TEE), to łączna ilość energii zużywana przez organizm w ciągu doby. Składa się z trzech głównych komponentów: podstawowej przemiany materii (PPM), termicznego efektu pożywienia (TEP) oraz aktywności fizycznej.
Podstawowa przemiana materii stanowi największą część wydatkowanej energii (60-75%) i obejmuje procesy niezbędne do podtrzymania funkcji życiowych w spoczynku, takie jak praca serca, oddychanie czy utrzymanie temperatury ciała. PPM jest determinowana głównie przez beztłuszczową masę ciała, wiek, płeć i uwarunkowania genetyczne.
Termiczny efekt pożywienia odpowiada za około 10% całkowitego wydatku energetycznego i związany jest z energią zużywaną na trawienie, wchłanianie i metabolizm składników odżywczych. Najwyższy TEP wywołują białka (20-30% ich wartości energetycznej), następnie węglowodany (5-10%), a najniższy tłuszcze (0-3%).
Aktywność fizyczna jest najbardziej zmiennym komponentem wydatkowania energii, stanowiącym od 15% (u osób prowadzących siedzący tryb życia) do 30% lub więcej (u osób aktywnych fizycznie). W praktyce klinicznej ocena wydatkowania energii ma kluczowe znaczenie w leczeniu otyłości, planowaniu żywienia klinicznego oraz w medycynie sportowej.