Specjalne ostrzeżenia
Pentaxim

Szczepionka PENTAXIM wymaga szczególnej uwagi w kontekście immunosupresji oraz stanów niedoboru odporności, które mogą obniżać jej immunogenność, co wskazuje na konieczność odroczenia szczepienia do zakończenia terapii lub wyzdrowienia, z wyjątkiem przewlekłych niedoborów, gdzie szczepienie jest nadal zalecane mimo ograniczonej odpowiedzi immunologicznej. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią zespołu Guillaina-Barrégo lub zapalenia nerwu barkowego po szczepionkach z toksoidem tężcowym oraz u osób z trombocytopenią lub zaburzeniami krzepnięcia, ze względu na ryzyko krwawienia po domięśniowym podaniu. Przeciwwskazania obejmują reakcje niepożądane po wcześniejszych szczepieniach składnikami krztuścowymi, takie jak gorączka ≥ 40°C, zapaść, długotrwały płacz czy drgawki w określonym czasie po szczepieniu. W przypadku drgawek bez gorączki wskazana jest konsultacja specjalistyczna. Szczepionka nie powinna być podawana donaczyniowo ani śródskórnie, a u bardzo niedojrzałych wcześniaków (≤ 28. tydzień ciąży) konieczne jest monitorowanie czynności oddechowej przez 48-72 godziny po szczepieniu z uwagi na ryzyko bezdechu.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania szczepionki PENTAXIM

Szczepionka PENTAXIM wymaga szczególnej uwagi lekarza zarówno przed jej podaniem, jak i po szczepieniu. Konieczne jest zachowanie określonych środków ostrożności w celu zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów oraz maksymalnej skuteczności immunizacji.1

Wpływ immunosupresji i niedoborów odporności

Leczenie immunosupresyjne lub stany związane z niedoborami odporności mogą znacząco obniżać immunogenność szczepionki PENTAXIM. W takich przypadkach zaleca się odroczenie szczepienia do momentu zakończenia terapii lub wyzdrowienia pacjenta. Niemniej jednak, u osób z przewlekłymi niedoborami odporności, w tym u pacjentów zakażonych wirusem HIV, szczepienie jest wskazane, mimo że odpowiedź immunologiczna może być ograniczona.2

Zespół Guillaina-Barrégo i zapalenie nerwu barkowego

W przypadku wystąpienia zespołu Guillaina-Barrégo lub zapalenia nerwu barkowego po wcześniejszym podaniu szczepionki zawierającej toksoid tężcowy, decyzja o podaniu PENTAXIMU powinna być podjęta po dokładnej analizie potencjalnych korzyści i możliwego ryzyka. Szczepienie jest zwykle uzasadnione u niemowląt, które nie otrzymały pełnego cyklu szczepienia (tj. otrzymały mniej niż trzy dawki).3

Technika podania szczepionki

Szczepionka PENTAXIM wymaga ścisłego przestrzegania zasad podawania:4

  • Nie wolno wstrzykiwać szczepionki donaczyniowo – należy bezwzględnie upewnić się, że igła nie znajduje się w naczyniu krwionośnym
  • Nie należy podawać szczepionki śródskórnie

Pacjenci z trombocytopenią i zaburzeniami krzepnięcia

U pacjentów z trombocytopenią lub zaburzeniami krzepnięcia należy zachować szczególną ostrożność podczas podawania szczepionki PENTAXIM, ponieważ domięśniowe podanie może spowodować krwawienie. Konieczna jest indywidualna ocena korzyści i ryzyka oraz stosowanie odpowiednich technik podania, minimalizujących ryzyko powikłań.5

Kwalifikacja do szczepienia

Przed podaniem szczepionki PENTAXIM lekarz powinien przeprowadzić dokładny wywiad medyczny, ze szczególnym uwzględnieniem wcześniejszych szczepień i ewentualnych reakcji niepożądanych po poprzednich szczepieniach. Niezbędne jest również badanie lekarskie pacjenta kwalifikowanego do szczepienia.6

Ryzyko omdleń poszczepiennych

Należy pamiętać, że omdlenie może wystąpić po lub nawet przed szczepieniem jako psychogenna reakcja na ukłucie igłą. Personel medyczny powinien wdrożyć odpowiednie procedury zapobiegające upadkom i urazom oraz znać protokoły postępowania w przypadku wystąpienia omdlenia.7

Obserwacja po wystąpieniu niepożądanych objawów poszczepiennych

Jeśli po wcześniejszym podaniu szczepionki zawierającej składnik krztuścowy wystąpiły określone objawy niepożądane, decyzja o podaniu kolejnych dawek PENTAXIMU powinna być podejmowana ze szczególną ostrożnością. Dotyczy to następujących sytuacji:8

  • Gorączka ≥ 40°C w ciągu 48 godzin od szczepienia, której nie można wyjaśnić inną przyczyną
  • Zapaść lub stan podobny do wstrząsu (zespół hipotensyjno-hiporeaktywny) w ciągu 48 godzin po szczepieniu
  • Długotrwały, nieutulony płacz trwający 3 godziny lub dłużej, występujący w ciągu 48 godzin po szczepieniu
  • Drgawki z gorączką lub bez gorączki, występujące w ciągu 3 dni po szczepieniu

Postępowanie u pacjentów z drgawkami gorączkowymi w wywiadzie

Drgawki gorączkowe w wywiadzie, niezwiązane z wcześniejszym podaniem szczepionki, nie stanowią przeciwwskazania do szczepienia PENTAXIMEM. W takich przypadkach szczególnie istotne jest monitorowanie temperatury ciała pacjenta przez 48 godzin po szczepieniu oraz regularne stosowanie leków przeciwgorączkowych przez 48 godzin po podaniu szczepionki.9

W przypadku drgawek bez gorączki w wywiadzie, niezwiązanych z wcześniejszym podaniem szczepionki, wskazana jest konsultacja ze specjalistą przed podjęciem decyzji o szczepieniu.10

Postępowanie w przypadku obrzęku kończyn dolnych

Jeśli po wcześniejszym podaniu szczepionki zawierającej Haemophilus influenzae typ b wystąpiły obrzęki kończyn dolnych, składniki szczepionki PENTAXIM (szczepionka przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis oraz szczepionka przeciw Haemophilus influenzae typ b skoniugowana) powinny być podane w dwa różne miejsca ciała i w różnych dniach.11

Postępowanie w przypadku reakcji anafilaktycznej

Podobnie jak w przypadku wszystkich szczepionek podawanych we wstrzyknięciach, podczas podawania szczepionki PENTAXIM należy zapewnić dostęp do odpowiednich leków i ścisły nadzór medyczny na wypadek wystąpienia rzadkiej reakcji anafilaktycznej. Personel medyczny powinien być przeszkolony w zakresie rozpoznawania i leczenia anafilaksji.12

Zakres ochrony immunologicznej

Należy pamiętać, że szczepionka PENTAXIM nie zapewnia ochrony przed chorobami inwazyjnymi wywołanymi przez serotypy inne niż Haemophilus influenzae typ b, ani przed zapaleniami opon mózgowo-rdzeniowych wywoływanymi przez inne drobnoustroje.13

Szczepienie wcześniaków

W przypadku bardzo niedojrzałych wcześniaków (urodzonych ≤ 28. tygodnia ciąży), szczególnie tych z niedojrzałością układu oddechowego w wywiadzie, należy wziąć pod uwagę ryzyko wystąpienia bezdechu po szczepieniu. U tych pacjentów konieczne jest monitorowanie czynności oddechowych przez 48-72 godziny po podaniu dawek szczepienia pierwotnego. Ze względu na znaczne korzyści wynikające ze szczepienia, nie należy jednak rezygnować ze szczepienia ani go odraczać w tej grupie niemowląt.14

Substancje dodatkowe o znanym działaniu

Szczepionka PENTAXIM zawiera następujące substancje, które mogą mieć znaczenie kliniczne:15

  • Fenyloalanina (12,5 mikrogramów w dawce 0,5 ml) – może być szkodliwa dla pacjentów z fenyloketonurią, rzadką chorobą genetyczną, w której fenyloalanina gromadzi się w organizmie z powodu niewłaściwego usuwania
  • Etanol (2 mg w dawce 0,5 ml) – ilość alkoholu w szczepionce jest minimalna i nie powoduje zauważalnych skutków16
  • Sód – zawartość sodu jest mniejsza niż 1 mmol na dawkę, co oznacza, że szczepionkę uznaje się za „wolną od sodu”17

Identyfikowalność produktu

Dla zapewnienia właściwej identyfikowalności biologicznych produktów leczniczych, należy czytelnie zapisać nazwę i numer serii podawanego produktu w dokumentacji medycznej pacjenta.18

Interakcje z badaniami laboratoryjnymi

Szczepionka może wpływać na wyniki niektórych badań laboratoryjnych. Szczegółowe informacje na temat potencjalnych interakcji z badaniami laboratoryjnymi znajdują się w części dotyczącej interakcji.19

Śladowe składniki szczepionki

PENTAXIM może zawierać śladowe ilości glutaraldehydu, neomycyny, streptomycyny i polimyksyny B, co należy uwzględnić u pacjentów z nadwrażliwością na te substancje.20

  1. 16.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl