Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Capecitabinum Glenmark 150 mg

Wpływ kapecytabiny na płodność, ciążę i laktację

Kapecytabina (Capecitabinum Glenmark) należy do grupy leków przeciwnowotworowych z klasy fluoropirymidyn, wobec czego wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet ciężarnych oraz karmiących piersią. Stosowanie leku u tych grup pacjentek wiąże się z ryzykiem wystąpienia poważnych działań niepożądanych, dlatego konieczne jest przekazanie pacjentkom dokładnych informacji na temat potencjalnych zagrożeń oraz zaleceń dotyczących antykoncepcji.¹

Kobiety w okresie rozrodczym

Podczas prowadzenia terapii kapecytabiną u kobiet w wieku rozrodczym należy bezwzględnie zalecić stosowanie skutecznych metod zapobiegania ciąży. Pacjentki powinny być poinformowane o konieczności kontynuowania antykoncepcji przez 6 miesięcy po przyjęciu ostatniej dawki leku, co związane jest z potencjalnym długotrwałym działaniem kapecytabiny i jej metabolitów.²

Antykoncepcja u mężczyzn

Wyniki badań toksyczności genetycznej wskazują, że kapecytabina może mieć wpływ nie tylko na komórki jajowe kobiet, ale również na plemniki mężczyzn. Z tego powodu mężczyźni, których partnerki są w wieku rozrodczym, również powinni stosować skuteczne metody antykoncepcji podczas leczenia kapecytabiną oraz przez co najmniej 3 miesiące po przyjęciu ostatniej dawki leku.³

Stosowanie kapecytabiny w okresie ciąży

Kapecytabina jest przeciwwskazana do stosowania w okresie ciąży. Chociaż nie prowadzono formalnych badań klinicznych z udziałem kobiet ciężarnych, na podstawie dostępnych danych z badań przedklinicznych można założyć, że kapecytabina podawana w czasie ciąży może powodować poważne uszkodzenia płodu.⁴

W badaniach nad toksycznym wpływem kapecytabiny na rozrodczość u zwierząt wykazano, że lek ten może powodować wady rozwojowe u płodu oraz obumieranie zarodka. Działania te przypisuje się pochodnym fluoropirymidynowym, do których należy kapecytabina.⁵

W przypadku nieplanowanej ciąży w trakcie leczenia kapecytabiną, pacjentka musi zostać niezwłocznie poinformowana o potencjalnym zagrożeniu dla rozwijającego się płodu. Należy rozważyć przerwanie terapii i skonsultować się z zespołem specjalistów, w tym z ginekologiem-położnikiem oraz onkologiem, w celu ustalenia dalszego postępowania.⁶

Karmienie piersią

Nie ma wystarczających danych na temat przenikania kapecytabiny i jej metabolitów do mleka kobiecego. Nie przeprowadzono badań oceniających wpływ kapecytabiny na wytwarzanie mleka oraz jej obecność w mleku kobiecym. Jednak badania na modelach zwierzęcych wykazały, że u samic myszy w okresie laktacji wykryto znaczące ilości kapecytabiny i jej metabolitów w mleku.⁷

Ze względu na potencjalny szkodliwy wpływ kapecytabiny na niemowlęta karmione piersią, którego mechanizm i zakres nie są w pełni poznane, zaleca się przerwanie karmienia piersią w czasie leczenia kapecytabiną oraz dodatkowo przez okres co najmniej 2 tygodni po przyjęciu ostatniej dawki leku.⁸

Wpływ na płodność

Aktualnie brak jest wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpośredniego wpływu kapecytabiny na płodność u ludzi. Trzeba jednak podkreślić, że w kluczowych badaniach klinicznych nad kapecytabiną uczestniczyły kobiety w wieku rozrodczym oraz mężczyźni tylko pod warunkiem wyrażenia zgody na stosowanie zalecanych metod antykoncepcji w trakcie badania oraz przez określony czas po jego zakończeniu.⁹

Badania przedkliniczne na modelach zwierzęcych wykazały, że kapecytabina może mieć negatywny wpływ na parametry płodności, co sugeruje potencjalne ryzyko zaburzeń płodności również u ludzi. Biorąc pod uwagę te dane oraz dostępne informacje na temat innych leków z grupy pochodnych fluoropirymidynowych, należy poinformować pacjentów o możliwym ryzyku zaburzeń płodności w trakcie i po zakończeniu leczenia kapecytabiną.¹⁰

Zalecenia dla lekarzy prowadzących pacjentki w wieku rozrodczym

Lekarz przepisujący kapecytabinę kobietom w wieku rozrodczym, planującym ciążę lub karmiącym piersią, powinien uwzględnić następujące zalecenia:

• Przed rozpoczęciem leczenia wykonać test ciążowy u kobiet w wieku rozrodczym
• Dokładnie poinformować pacjentkę o ryzyku związanym ze stosowaniem kapecytabiny w ciąży oraz konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji¹¹
• Wyjaśnić konieczność kontynuowania antykoncepcji przez 6 miesięcy po zakończeniu leczenia¹²
• Poinformować pacjentkę o natychmiastowym kontakcie z lekarzem w przypadku podejrzenia ciąży podczas leczenia¹³
• Zalecić przerwanie karmienia piersią podczas leczenia oraz przez co najmniej 2 tygodnie po zakończeniu terapii¹⁴
• Doradzić partnerom pacjentek stosowanie skutecznej antykoncepcji podczas leczenia i przez 3 miesiące po jego zakończeniu¹⁵

Tabelaryczne zestawienie zaleceń dotyczących antykoncepcji

Należy podkreślić, że informowanie pacjentów o potencjalnych zagrożeniach związanych ze stosowaniem kapecytabiny w kontekście płodności, ciąży i karmienia piersią jest kluczowym elementem opieki medycznej i powinno być dokładnie udokumentowane w historii choroby pacjenta.¹⁶