płynny wyciąg
Płynny wyciąg (Extractum fluidum) to postać leku galenowego o konsystencji płynnej, otrzymywana z surowców roślinnych poprzez ekstrakcję przy użyciu odpowiedniego rozpuszczalnika. W przeciwieństwie do nalewek, płynne wyciągi charakteryzują się większą zawartością substancji czynnych, gdyż zazwyczaj stosunek surowca do gotowego produktu wynosi 1:1, co oznacza, że 1 ml wyciągu zawiera substancje wyekstrahowane z 1 g surowca.
Proces otrzymywania płynnych wyciągów obejmuje macerację, perkolację lub inne metody ekstrakcji, a jako rozpuszczalniki stosuje się najczęściej etanol o różnym stężeniu, wodę lub mieszaniny etanolowo-wodne. Po ekstrakcji następuje zagęszczanie w celu uzyskania pożądanego stężenia substancji czynnych. Płynne wyciągi są zazwyczaj ciemno zabarwione i mają charakterystyczny zapach i smak, wynikający z obecności związków zawartych w surowcu roślinnym.
W praktyce klinicznej płynne wyciągi są stosowane zarówno w recepturze aptecznej, jak i w preparatach przemysłowych. Mogą być podawane doustnie po rozcieńczeniu wodą lub innym płynem, a także stosowane zewnętrznie. Zaletą tej postaci leku jest względna trwałość oraz dokładność dawkowania. Należy jednak pamiętać, że płynne wyciągi zawierające etanol mogą wykazywać interakcje z innymi lekami oraz wywoływać działania niepożądane u osób z przeciwwskazaniami do przyjmowania alkoholu.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Aperisan 20%
Preparat Aperisan 20% żel do stosowania w jamie ustnej zawiera jako substancję czynną płynny wyciąg z liści szałwii lekarskiej (Salvia officinalis L.) w stężeniu 200 mg/g, sporządzony w proporcji 1:1 z etanolem 70% V/V. Analiza dostępnych danych klinicznych nie wykazała specyficznych działań niepożądanych bezpośrednio związanych z wyciągiem z szałwii. Dokumentacja produktu wskazuje, że działania niepożądane są nieznane, jednak zaleca się zachowanie czujności farmakoterapeutycznej i kontakt z lekarzem w przypadku wystąpienia niepożądanych efektów.
działanie niepożądane leku, etanol 70%, glikol propylenowy, leczenie objawowe, monitorowanie bezpieczeństwa farmakoterapii, nadwrażliwość na składnik leku, płynny wyciąg, podrażnienie błony śluzowej, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, uszkodzenie tkanki, wyciąg z szałwii lekarskiej, żel do jamy ustnej, związek przyczynowo-skutkowy - Leksykon leków
Skład i postać leku – Pectosol –
PECTOSOL to koncentrat do sporządzania roztworu doustnego, zawierający 90 g płynnego wyciągu (1:3) z mieszaniny ziół w proporcjach: tymianek (Thymus vulgaris L. lub Thymus zygis L., herba) 18 części, porost islandzki (Cetraria islandica, thallus) 7 części, hyzop (Hyssopus officinalis L., herba) 3 części oraz korzeń mydlnicy (Saponaria officinalis L., radix) 2 części. Ekstrahentem jest etanol 70% (V/V), a zawartość etanolu w produkcie końcowym wynosi 57-63% (V/V). Substancją pomocniczą jest glicerol. Preparat ma brunatno-oliwkową barwę, jest przezroczystym płynem o charakterystycznym zapachu i smaku, a dopuszczalne jest pojawienie się niewielkiego osadu podczas przechowywania, co nie wpływa na jakość produktu.
- Leksykon substancji czynnych
Ziele hyzopu – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Ziele hyzopu (Hyssopus officinalis L., herba) jest składnikiem koncentratu do sporządzania roztworu doustnego Pectosol, zawierającego wyciąg (1:3) z ziela hyzopu, tymianku, porostu islandzkiego oraz korzenia mydlnicy w proporcjach 18/7/3/2, ekstraktowanym w 70% etanolu, co skutkuje zawartością etanolu w produkcie na poziomie 57-63% (V/V). W odniesieniu do bezpieczeństwa stosowania, brak jest wystarczających danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo ziele hyzopu w okresie ciąży i laktacji. W charakterystyce produktu wyraźnie zaznaczono przeciwwskazania do stosowania w tych okresach ze względu na potencjalne ryzyko dla rozwoju płodu oraz brak informacji o przenikaniu składników do mleka matki. Ponadto, brak jest danych dotyczących wpływu ziele hyzopu na płodność u ludzi, co wymaga zachowania ostrożności u pacjentów planujących ciążę.
bezpieczeństwo stosowania, charakterystyka produktu leczniczego, ciąża, ekstrakcja substancji, etanol, funkcje rozrodcze, karmienie piersią, koncentrat doustny, korzeń mydlnicy, laktacja, mleko matki, Pectosol, płodność, płynny wyciąg, porost islandzki, profil bezpieczeństwa, przeciwwskazania, przenikanie składników aktywnych, rozwój płodu, ziele hyzopu, ziele tymianku - Leksykon substancji czynnych
Liść bluszczu – Przeciwwskazania stosowania
Liść bluszczu (Hedera helix L., folium) jest składnikiem aktywnym preparatów stosowanych w terapii schorzeń dróg oddechowych, np. w syropie Bronchipret TE, gdzie występuje jako płynny wyciąg (1:1) w stężeniu 1,68 g/100 ml, ekstraktowany etanolem 70% (V/V). Główne przeciwwskazania do stosowania preparatów zawierających wyciąg z liścia bluszczu obejmują nadwrażliwość na substancje czynne, w tym wyciąg z tymianku (Thymus vulgaris L. i/lub Thymus zygis L.) obecny w Bronchipret TE. Należy również uwzględnić ryzyko reakcji krzyżowych z roślinami z rodziny Araliaceae oraz z alergenami brzozy, bylicy pospolitej i selera, które mogą wywoływać nadwrażliwość u pacjentów predysponowanych.
bluszcz pospolity, brzoza, bylica pospolita, choroba wątroby, dziedziczna nietolerancja fruktozy, etanol, liść bluszczu, maltitol ciekły, nadwrażliwość na rośliny, nadwrażliwość na substancję czynną, padaczka, płynny wyciąg, reakcja krzyżowa, rośliny araliowate, schorzenia dróg oddechowych, seler, substancja pomocnicza, syrop Bronchipret, uszkodzenie mózgu, uzależnienie alkoholowe, wyciąg z bluszczu, wyciąg z tymianku - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z liści szałwii lekarskiej – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Wyciąg z liści szałwii lekarskiej (Salviae folii extractum fluidum) stosowany jest miejscowo w jamie ustnej, m.in. w preparacie Aperisan, który zawiera 200 mg/g (20%) płynnego ekstraktu otrzymanego z użyciem 70% etanolu jako ekstrahentu. Maksymalna zawartość etanolu w produkcie wynosi 10,5% (m/m), a pojedyncza dawka dostarcza mniej niż 100 mg etanolu. Ze względu na brak wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u pacjentów pediatrycznych, preparaty te nie są zalecane dla dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia bez konsultacji lekarskiej. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, osób z historią uzależnienia od alkoholu oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią, ze względu na obecność etanolu i ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa w tych grupach.
Aperisan, choroba wątroby, ciąża, działanie niepożądane, ekstrahent, etanol, karmienie piersią, pacjent pediatryczny, płynny wyciąg, postać farmaceutyczna, reakcja nadwrażliwości, uzależnienie od alkoholu, wyciąg z liści szałwii, wyciąg z liści szałwii lekarskiej, zaburzenie czynności wątroby, żel do stosowania w jamie ustnej - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pectosol –
Produkt leczniczy PECTOSOL, będący koncentratem do sporządzania roztworu doustnego, zawiera płynny wyciąg z ziela tymianku, porostu islandzkiego, ziela hyzopu oraz korzenia mydlnicy w proporcjach 18:7:3:2, z 90 g wyciągu (1:3) na 100 g produktu, ekstraktowany przy użyciu 70% etanolu. Końcowa zawartość etanolu w preparacie wynosi 57-63% (V/V). W dokumentacji produktu brak jest danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania, w tym badań toksyczności, genotoksyczności, kancerogenności czy wpływu na reprodukcję, co wymaga ostrożności w ocenie ryzyka terapeutycznego. Decyzje kliniczne powinny opierać się na dostępnych danych klinicznych, doświadczeniu z poszczególnymi składnikami oraz tradycyjnym zastosowaniu ziół.
charakterystyka produktu leczniczego, choroba wątroby, dane przedkliniczne, ekstrahent, etanol 70%, genotoksyczność, interakcja z alkoholem, koncentrat do roztworu doustnego, korzeń mydlnicy, płynny wyciąg, porost islandzki, potencjał kancerogenny, produkt leczniczy, toksyczność, wpływ na reprodukcję, wyciąg z ziela tymianku, zawartość etanolu, ziele hyzopu - Leksykon substancji czynnych
Korzeń mydlnicy – Wskazania do stosowania
Korzeń mydlnicy (Saponaria officinalis L., radix) jest składnikiem aktywnym preparatu Pectosol, tradycyjnego produktu leczniczego roślinnego w postaci koncentratu do sporządzania roztworu doustnego. W preparacie występuje w proporcji 2 części na 30 części mieszanki ziołowej, która zawiera także ziele tymianku (18 części), porost islandzki (7 części) oraz ziele hyzopu (3 części). Wyciąg z korzenia mydlnicy, pozyskiwany przy użyciu 70% etanolu, zawiera saponiny odpowiedzialne za działanie wykrztuśne i ułatwiające odkrztuszanie zalegającej wydzieliny z górnych dróg oddechowych. Produkt zawiera 57-63% (V/V) etanolu, co należy uwzględnić przy jego stosowaniu u pacjentów z przeciwwskazaniami do alkoholu.
działanie antyseptyczne, działanie osłaniające, działanie przeciwzapalne, działanie wykrztuśne, infekcja górnych dróg oddechowych, kaszel produktywny, kaszel z odkrztuszaniem, koncentrat do sporządzania roztworu doustnego, korzeń mydlnicy, oczyszczanie dróg oddechowych, płynny wyciąg, porost islandzki, saponina, stan zapalny gardła, stan zapalny górnych dróg oddechowych, stan zapalny krtani, stan zapalny oskrzeli, utrudnione odkrztuszanie, ziele hyzopu, ziele tymianku - Leksykon substancji czynnych
Liść bluszczu – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Ekstrakt z liścia bluszczu (Hedera helix L.) stosowany w preparacie Bronchipret TE wykazuje niski profil toksyczności ostrej, co potwierdzają badania na szczurach, gdzie podawano 15-krotnie skoncentrowany roztwór w dawce do 10 g/kg masy ciała bez obserwacji śmiertelności, objawów intoksykacji czy zmian patologicznych. W testach mutagenności, w tym teście Amesa, badaniu na komórkach chłoniaka myszy oraz mikrojąderkowym teście in vivo, nie wykazano potencjału mutagennego ekstraktu, co jest istotne dla bezpieczeństwa długoterminowego stosowania. Brak jest jednak danych dotyczących toksyczności po powtarzanym podawaniu, co wskazuje na potrzebę dalszych badań w tym zakresie.
Bronchipret TE, efekt teratogenny, intoksykacja, komórki chłoniaka myszy, LD50, liść bluszczu, mutacja powrotna, płynny wyciąg, potencjał karcinogenny, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, profil toksyczności, syrop Bronchipret, test Amesa, test in vitro, test in vivo, test mikrojąderkowy, toksyczność ostra, toksyczność podostra, toksyczność podprzewlekła, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna - Leksykon substancji czynnych
Owoc kolendry – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Preparaty lecznicze zawierające owoc kolendry (Coriandri fructus), takie jak Digestonic, wymagają szczególnej ostrożności w stosowaniu. Produkt ten nie jest wskazany dla dzieci poniżej 12 roku życia ze względu na potencjalne ryzyko zdrowotne. Digestonic zawiera wysoką zawartość etanolu (60-68% V/V), co przekłada się na około 2,7 g alkoholu w jednorazowej dawce 5 ml, co odpowiada spożyciu 68 ml piwa lub 28 ml wina. Z tego powodu preparat jest przeciwwskazany u osób z alkoholizmem, kobiet ciężarnych i karmiących piersią, pacjentów z chorobami wątroby oraz osób cierpiących na padaczkę, ze względu na ryzyko zaostrzenia objawów, działanie teratogenne alkoholu oraz obniżenie progu drgawkowego. Owoc kolendry w Digestonic występuje jako jeden z siedmiu składników ziołowych, w stężeniu 1,46 części wyciągu (1:5) na 1 ml preparatu.
alkoholizm, biegunka, choroba wątroby, Coriandri fructus, Digestonic, działanie przeczyszczające, działanie teratogenne, etanol, korzeń rzewienia, kwiat rumianku, liść mięty pieprzowej, napad padaczkowy, owoc kolendry, owoc kopru włoskiego, owoc róży, padaczka, płynny wyciąg, próg drgawkowy, reina, ziele dziurawca, związek antranoidowy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Pectosol –
PECTOSOL jest tradycyjnym produktem leczniczym roślinnym w formie koncentratu do sporządzania roztworu doustnego, wskazanym do wspomagającego leczenia stanów zapalnych górnych dróg oddechowych, takich jak zapalenie gardła, krtani, błony śluzowej nosa i zatok oraz migdałków podniebiennych. Preparat zawiera wyciągi z ziela tymianku (Thymus vulgaris L. lub Thymus zygis L.), porostu islandzkiego (Cetraria islandica), ziela hyzopu (Hyssopus officinalis L.) oraz korzenia mydlnicy (Saponaria officinalis L.) w proporcjach 18:7:3:2, ekstraktowane 70% etanolem, co skutkuje zawartością alkoholu w produkcie gotowym na poziomie 57-63% (V/V). Lek jest również zalecany w przypadku utrudnionego odkrztuszania wydzieliny w przebiegu kaszlu produktywnego, przewlekłego zapalenia oskrzeli oraz w okresie rekonwalescencji po infekcjach dróg oddechowych.
choroba wątroby, epilepsja, etanol, fitoterapia, infekcja dróg oddechowych, kaszel produktywny, koncentrat do roztworu doustnego, korzeń mydlnicy, monitorowanie pacjenta, płynny wyciąg, porost islandzki, przewlekłe zapalenie oskrzeli, rekonwalescencja, stan zapalny górnych dróg oddechowych, terapia skojarzona, uszkodzenie mózgu, utrudnione odkrztuszanie, zalegająca wydzielina, zapalenie błony śluzowej nosa i zatok, zapalenie gardła, zapalenie krtani, zapalenie migdałków, zawartość alkoholu w leku, ziele hyzopu, ziele tymianku