Przedawkowanie
Fervex ból i gorączka baby 150 mg

Przedawkowanie leku Efferalgan 150 mg (czopki doodbytnicze)

Przedawkowanie paracetamolu, substancji czynnej zawartej w leku Efferalgan 150 mg w postaci czopków doodbytniczych, stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia, mogące prowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia wątroby, a nawet zgonu. Ryzyko to wynika z hepatotoksycznego działania metabolitów paracetamolu, które w nadmiernych ilościach powstają po przyjęciu dawek przekraczających zdolności detoksykacyjne organizmu.¹

Grupy ryzyka ciężkiego zatrucia

Szczególnie narażeni na zwiększone ryzyko uszkodzenia wątroby w przypadku przedawkowania paracetamolu są:²

• Pacjenci w wieku podeszłym
• Małe dzieci
• Pacjenci długotrwale niedożywieni
• Osoby z chorobą alkoholową
• Pacjenci z uprzednio istniejącymi chorobami wątroby
• Osoby przyjmujące leki indukujące enzymy wątrobowe

W wymienionych grupach ryzyko przedawkowania może prowadzić do skutków śmiertelnych, nawet przy mniejszych dawkach niż standardowo uznawane za toksyczne.³

Objawy kliniczne przedawkowania

Symptomatologia zatrucia paracetamolem ma charakter dwufazowy, z początkowymi objawami niespecyficznymi, które mogą mylnie sugerować poprawę stanu pacjenta, po których następuje rozwój objawów uszkodzenia wątroby.⁴

Wczesne objawy (pojawiające się w ciągu kilku do kilkunastu godzin):

• Nudności
• Wymioty
• Jadłowstręt (anoreksja)
• Bladość powłok skórnych
• Nadmierna potliwość
• Senność
• Ogólne osłabienie

Powyższe objawy mogą ustąpić następnego dnia, co może być mylnie interpretowane jako poprawa stanu klinicznego. W rzeczywistości w tym czasie może już rozwijać się uszkodzenie wątroby, które objawia się:⁵

• Rozpieraniem w nadbrzuszu
• Powrotem nudności
• Żółtaczką

W przypadku przyjęcia toksycznych dawek paracetamolu (≥7,5 g u dorosłych lub ≥140 mg/kg mc. u dzieci) rozwija się cytolityczne zapalenie wątroby, które może prowadzić do pełnej i nieodwracalnej martwicy hepatocytów. Stan ten objawia się:⁶

• Niewydolnością wątroby
• Kwasicą metaboliczną (pochodzącą z kwasu mlekowego lub kwasu piroglutaminowego)
• Encefalopatią wątrobową, która może prowadzić do śpiączki lub śmierci

Zmiany biochemiczne w przebiegu zatrucia

W badaniach laboratoryjnych w ciągu 12-48 godzin po przedawkowaniu obserwuje się:⁷

• Zwiększoną aktywność enzymów wątrobowych:
  • Transaminazy asparaginianowej (AspAT)
  • Transaminazy alaninowej (AlAT)
• Zwiększoną aktywność dehydrogenazy mleczanowej (LDH)
• Podwyższone stężenie bilirubiny
• Obniżone stężenie protrombiny

Kliniczne objawy uszkodzenia wątroby pojawiają się zazwyczaj po 1-2 dniach od przedawkowania, z maksymalnym nasileniem występującym po 3-4 dniach.⁸

Postępowanie przy przedawkowaniu

Zatrucie paracetamolem wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Postępowanie obejmuje:⁹

1. Natychmiastową hospitalizację – każdy przypadek podejrzenia przedawkowania paracetamolu wymaga pilnego przyjęcia do szpitala
2. Oznaczenie stężenia paracetamolu we krwi – pobranie próbki krwi optymalnie 4 godziny po przyjęciu leku
3. Dekontaminację przewodu pokarmowego – szybkie usunięcie przyjętego leku przez płukanie żołądka (w przypadku przyjęcia doustnego)
4. Podanie antidotum – standardowym leczeniem jest jak najszybsze podanie N-acetylocysteiny (dożylnie lub doustnie), najlepiej w ciągu pierwszych 8 godzin po zatruciu. Antidotum może wykazywać pewien stopień ochronny nawet do 16 godzin po przedawkowaniu.¹⁰
5. Leczenie objawowe ukierunkowane na stabilizację funkcji życiowych
6. Monitorowanie funkcji wątroby – próby wątrobowe należy wykonać na początku leczenia i powtarzać co 24 godziny¹¹

W większości prawidłowo leczonych przypadków, poziomy transaminaz wracają do normy po 1-2 tygodniach, z pełnym przywróceniem funkcji wątroby. Jednak w ciężkich przypadkach zatrucia, gdy dochodzi do masywnej martwicy hepatocytów, może być konieczne przeprowadzenie przeszczepu wątroby jako procedury ratującej życie.¹²

Potencjalne działania niepożądane występujące w przedawkowaniu

Poza bezpośrednim uszkodzeniem wątroby, przedawkowanie paracetamolu może prowadzić do szeregu działań niepożądanych dotyczących różnych układów i narządów.¹³

W powyższej tabeli przedstawiono spektrum możliwych działań niepożądanych występujących przy przedawkowaniu paracetamolu, z uwzględnieniem terminologii zalecanej przez MedDRA (Medical Dictionary for Regulatory Activities).¹⁴