Działania niepożądane
Clexane 4000 j.m. (40 mg)/0,4 ml

Działania niepożądane leku Clexane

Produkt leczniczy Clexane (substancja czynna: enoksaparyna sodowa) był oceniany w rozległych badaniach klinicznych obejmujących ponad 15 000 pacjentów z różnymi wskazaniami terapeutycznymi. Profil bezpieczeństwa leku został szczegółowo określony w oparciu o dane z tych badań oraz informacje pozyskane w okresie porejestracyjnym¹.

Ogólny profil bezpieczeństwa

W badaniach klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki, małopłytkowość i trombocytoza. Poważne krwotoki obserwowano u nie więcej niż 4,2% pacjentów pooperacyjnych. Profil bezpieczeństwa enoksaparyny w przedłużonym leczeniu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową jest podobny do profilu obserwowanego w standardowym leczeniu ZŻG i ZP².

W okresie porejestracyjnym zgłaszano również przypadki ostrej uogólnionej osutki krostkowej (AGEP) w związku z leczeniem enoksaparyną³.

Czynniki ryzyka krwawień

Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwotok może wystąpić, jeśli obecne są następujące czynniki ryzyka:

• zmiany organiczne powodujące krwawienie
• procedury inwazyjne
• jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę⁴

Poważne krwotoki

U pacjentów chirurgicznych powikłania krwotoczne uznawano za poważne w dwóch przypadkach:

1. jeśli krwotok spowodował istotne zdarzenie kliniczne
2. jeśli towarzyszył mu spadek poziomu hemoglobiny o ≥2 g/dl lub konieczne było przetoczenie 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych⁵

Należy podkreślić, że krwotoki zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe zawsze uznawano za poważne⁶.

Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania

Poniżej przedstawiono działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych oraz zgłoszone po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu. Częstość występowania definiuje się następująco: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (<1/10 000); częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)⁷.

* Działania niepożądane zgłoszone w okresie po zarejestrowaniu produktu leczniczego⁸.

Szczegółowy opis wybranych działań niepożądanych

Krwotoki

Powikłania krwotoczne stanowią najczęstszą i potencjalnie najpoważniejszą grupę działań niepożądanych związanych ze stosowaniem enoksaparyny. Duże krwotoki obserwowano u nie więcej niż 4,2% pacjentów po zabiegach chirurgicznych. Niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem⁹.

Ryzyko powikłań krwotocznych wzrasta w obecności określonych czynników ryzyka:

• organiczne zmiany powodujące skłonność do krwawień
• inwazyjne procedury diagnostyczne lub terapeutyczne
• jednoczesne stosowanie innych leków wpływających na krzepnięcie krwi¹⁰

Małopłytkowość immunologiczna

Szczególną uwagę należy zwrócić na małopłytkowość immunoalergiczną z zakrzepicą, która może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zawał narządu lub niedokrwienie kończyny. Jest to rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu powikłanie, wymagające natychmiastowego rozpoznania i odpowiedniego postępowania terapeutycznego¹¹.

Zaburzenia wątroby

Bardzo często obserwuje się zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (głównie aminotransferaz >3 razy powyżej górnej granicy normy). Jest to zwykle przejściowe i bezobjawowe zjawisko, niewymagające przerwania leczenia. Rzadziej mogą wystąpić poważniejsze zaburzenia funkcji wątroby, w tym cholestatyczne uszkodzenie wątroby^{3 razy powyżej górnej granicy normy) […] Rzadko: Cholestatyczne uszkodzenie wątroby*”>12}.

Reakcje skórne

W miejscu wstrzyknięcia enoksaparyny mogą wystąpić różnorodne reakcje miejscowe, w tym:

• krwiak
• ból
• obrzęk
• stan zapalny
• guzki zapalne¹³

Rzadko może pojawić się martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia. Zjawisko to zwykle poprzedza wystąpienie plamicy lub plam rumieniowych, z naciekami i towarzyszącą bolesnością. W przypadku zaobserwowania takich objawów należy przerwać podawanie enoksaparyny¹⁴.

Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP) jest ciężką reakcją skórną o nieznanej częstości występowania, wymagającą natychmiastowego zaprzestania podawania leku i odpowiedniego leczenia¹⁵.

Osteoporoza

U pacjentów poddawanych długotrwałemu leczeniu (powyżej 3 miesięcy) enoksaparyną może w rzadkich przypadkach rozwinąć się osteoporoza. Ryzyko to powinno być brane pod uwagę szczególnie u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka rozwoju osteoporozy¹⁶.

Powikłania neurologiczne

Rzadko, ale bardzo poważnym powikłaniem jest krwiak okołordzeniowy (lub krwiak w kanale kręgowym). Może on prowadzić do różnego stopnia deficytów neurologicznych, włącznie z długotrwałym lub trwałym porażeniem. Jest to szczególnie istotne u pacjentów poddawanych zabiegom w obrębie kręgosłupa lub otrzymujących jednocześnie inne leki wpływające na hemostazę¹⁷.

Zaburzenia elektrolitowe

U pacjentów leczonych enoksaparyną rzadko może wystąpić hiperkaliemia. Ryzyko to zwiększa się u pacjentów z niewydolnością nerek, cukrzycą oraz stosujących jednocześnie leki mogące powodować zwiększenie stężenia potasu w surowicy¹⁸.