Wpływ hydrokortyzonu na płodność, ciążę i laktację

W praktyce klinicznej konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności przy stosowaniu hydrokortyzonu u kobiet w ciąży lub karmiących piersią. Lekarz powinien dokładnie przeanalizować stosunek potencjalnych korzyści do ryzyka u każdej pacjentki indywidualnie, biorąc pod uwagę specyfikę leku Hydrocortisonum Jelfa oraz dostępne dane kliniczne.¹

Stosowanie w czasie ciąży

Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych wykazały, że glikokortykosteroidy stosowane w wysokich dawkach mogą powodować zaburzenia w rozwoju płodu. Należy jednak zaznaczyć, że brak jest odpowiednio liczebnych, dobrze kontrolowanych badań klinicznych u ludzi, które w pełni wyjaśniałyby ten mechanizm.²

Istotnym aspektem, o którym lekarz powinien poinformować pacjentkę, jest zdolność hydrokortyzonu do przekraczania bariery łożyskowej. Związane jest z tym potencjalne ryzyko wystąpienia dwóch głównych powikłań u płodu:³

• Rozszczep podniebienia – ryzyko wystąpienia tej wady rozwojowej jest określane jako niewielkie, jednak wymaga uwzględnienia w procesie podejmowania decyzji terapeutycznej
• Zahamowanie wewnątrzmacicznego wzrostu płodu – długotrwała ekspozycja na hydrokortyzon może wpływać na prawidłowy rozwój i przyrost masy ciała płodu

Szczególnej uwagi wymagają noworodki, których matki podczas ciąży otrzymywały wysokie dawki hydrokortyzonu. Konieczna jest obserwacja w kierunku niedoczynności kory nadnerczy, ponieważ egzogenny hydrokortyzon może wpływać hamująco na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza u rozwijającego się płodu.⁴

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Hydrokortyzon przenika do mleka kobiecego i może wywierać wielokierunkowy wpływ na dziecko karmione piersią. Lekarz powinien poinformować pacjentkę o następujących potencjalnych konsekwencjach ekspozycji niemowlęcia na hydrokortyzon poprzez mleko matki:⁵

• Zmniejszenie wytwarzania endogennych glikokortykosteroidów – może prowadzić do zaburzeń funkcjonowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza u dziecka
• Zahamowanie wzrostu dziecka – długotrwała ekspozycja na hydrokortyzon może wpływać na prawidłowy rozwój somatyczny niemowlęcia
• Inne działania niepożądane – obejmujące pełne spektrum efektów ubocznych związanych z ekspozycją na glikokortykosteroidy

W przypadku konieczności stosowania dużych dawek hydrokortyzonu u kobiety karmiącej piersią, zalecane jest czasowe zaprzestanie karmienia piersią na okres przyjmowania leku. Decyzja ta powinna być zawsze podejmowana indywidualnie, po dokładnym omówieniu z pacjentką wszystkich korzyści i zagrożeń wynikających zarówno z kontynuacji, jak i z przerwania karmienia piersią.⁶

Zalecenia dla lekarzy dotyczące informowania pacjentek

Przekazując informacje pacjentce na temat wpływu hydrokortyzonu na płodność, ciążę i laktację, lekarz powinien:

1. Dokładnie omówić stosunek korzyści do ryzyka stosowania hydrokortyzonu w konkretnym przypadku klinicznym
2. Poinformować o możliwych zagrożeniach dla płodu, w szczególności o ryzyku wystąpienia rozszczepu podniebienia i zahamowania wzrostu wewnątrzmacicznego
3. Zwrócić uwagę na konieczność monitorowania noworodka w kierunku niedoczynności kory nadnerczy, jeśli matka przyjmowała znaczne dawki hydrokortyzonu w czasie ciąży
4. W przypadku kobiet karmiących piersią, omówić ryzyko przenikania leku do mleka i potencjalnych konsekwencji dla dziecka
5. Przedstawić zalecenie dotyczące czasowego zaprzestania karmienia piersią podczas przyjmowania wysokich dawek hydrokortyzonu

Dawkowanie w przypadku konieczności stosowania hydrokortyzonu u kobiet w ciąży lub karmiących piersią powinno być ustalane indywidualnie, z wykorzystaniem najniższej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy okres terapii.⁷