niedoczynność przysadki
Wskazanie

Niedoczynność przysadki (hipopituitaryzm) to stan chorobowy, w którym dochodzi do niedoboru lub braku jednego bądź kilku hormonów wytwarzanych przez przysadkę mózgową. Może występować jako niedobór częściowy (selektywny) lub całkowity (panhipopituitaryzm). Przyczynami niedoczynności przysadki mogą być guzy przysadki lub okolicy, urazy czaszki, zabiegi neurochirurgiczne, radioterapia, krwawienie do przysadki (zespół Sheehana), infekcje, procesy autoimmunologiczne lub rzadziej przyczyny genetyczne.

Objawy niedoczynności przysadki zależą od tego, które hormony są niedoborowe. Najczęściej występują: zmęczenie, osłabienie, zawroty głowy, utrata masy ciała, zmniejszenie libido, zaburzenia miesiączkowania u kobiet, impotencja u mężczyzn, nietolerancja zimna, hipoglikemia, hipotonia oraz zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej. U dzieci może prowadzić do zahamowania wzrostu i opóźnienia dojrzewania płciowego.

Leczenie niedoczynności przysadki polega na substytucji brakujących hormonów. W Polsce stosuje się m.in. takie preparaty jak: Hydrocortison WZF (hydrokortyzon) w przypadku niedoboru ACTH, Euthyrox/Letrox (lewotyroksyna) przy niedoborze TSH, Genotropin/Omnitrope/Norditropin (somatropina) w przypadku niedoboru GH, Pregnyl/Choragon (gonadotropina kosmówkowa) oraz Gonasi/Menopur (gonadotropiny) przy niedoborze gonadotropin, a także Minirin/Desmopressina WZF (desmopresyna) w przypadku niedoboru wazopresyny.

Największe trudności w leczeniu niedoczynności przysadki wiążą się z koniecznością precyzyjnego dostosowania dawek hormonów zastępczych do indywidualnych potrzeb pacjenta. Szczególnie wymagające jest leczenie wtórnej niedoczynności kory nadnerczy, gdyż zbyt niska dawka glikokortykosteroidów może prowadzić do przełomu nadnerczowego, a zbyt wysoka – do objawów zespołu Cushinga. Wyzwaniem jest również edukacja pacjenta w zakresie modyfikacji dawkowania leków w sytuacjach stresowych (np. choroba, zabieg operacyjny), a także monitorowanie skuteczności terapii, która musi być prowadzona przewlekle, najczęściej do końca życia.

Szczególne trudności może sprawiać także leczenie niedoboru gonadotropin u osób planujących posiadanie potomstwa, gdyż wymaga często złożonych schematów stymulacji hormonalnej. U pacjentów z wielohormonalną niedoczynnością przysadki wyzwaniem jest również interakcja między różnymi terapiami hormonalnymi, które mogą wzajemnie wpływać na swoją skuteczność i bezpieczeństwo.