Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku ACTISEPT MED

Przedkliniczne dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania preparatu ACTISEPT MED, zawierającego kombinację oktenidyny dichlorowodorku (0,10 g/100 g) oraz fenoksyetanolu (2,00 g/100 g) w postaci roztworu na skórę, opierają się na kompleksowych badaniach toksykologicznych przeprowadzonych na różnych gatunkach zwierząt laboratoryjnych, obejmujących ocenę toksyczności ostrej, przewlekłej, wpływu na reprodukcję, potencjału rakotwórczego oraz mutagennego.¹

Toksyczność po podaniu jednorazowym i wielokrotnym

W badaniach toksyczności ostrej po jednorazowym podaniu doustnym preparatu u szczurów ustalono dawkę śmiertelną LD₅₀ wynoszącą 45-50 mL/kg masy ciała. W przypadku podania dootrzewnowego (i.p.) wartość LD₅₀ była niższa i wynosiła 10-12 mL/kg. Warto zaznaczyć, że dawka 0,45 mL/kg podana dootrzewnowo była tolerowana przez zwierzęta bez wystąpienia jakichkolwiek objawów niepożądanych.²

W odniesieniu do samej oktenidyny dichlorowodorku, w badaniu przeprowadzonym na szczurach ustalono wartość LD₅₀ przy jednorazowym podaniu doustnym na poziomie 800 mg/kg, natomiast przy jednorazowym podaniu dożylnym (i.v.) wartość ta wynosiła 10 mg/kg.³

Badania toksyczności przewlekłej wykazały, że wielokrotne naniesienie preparatu na rany u zwierząt nie powodowało negatywnych objawów. Zastosowanie miejscowe oktenidyny dichlorowodorku w obrębie błon śluzowych jamy ustnej u psów przez okres 4 tygodni również nie wywoływało żadnych reakcji toksycznych.⁴

Zarówno u szczurów, jak i u psów, po zastosowaniu doustnym przez okres od 2 do 6 tygodni dawki 650 mg/kg oktenidyny dichlorowodorku, stwierdzono jedynie poszerzenie jelita wskutek tworzenia się gazów, co jest zjawiskiem typowym dla substancji antybakteryjnych.⁵

W badaniach nad toksycznością po podaniach wielokrotnych zaobserwowano podwyższoną śmiertelność przy dawkach od 2 mg/kg oktenidyny dichlorowodorku u myszy i psów oraz 8 mg/kg u szczurów. Zjawisko to powiązano z zapalnymi i krwotocznymi uszkodzeniami w obrębie płuc, chociaż dokładna przyczyna tych zmian pozostaje niejasna.⁶

Toksyczny wpływ na rozrodczość i rozwój potomstwa

W badaniu teratogenności przeprowadzonym na królikach, którym podawano skórnie preparat w dawce 300 mg/kg przez okres 13 dni, nie stwierdzono żadnych objawów niepożądanych ani u samic, ani u płodów.⁷

Doświadczenia przeprowadzone na ciężarnych szczurach i królikach nie wykazały właściwości embriotoksycznych ani teratogennych zarówno dla oktenidyny dichlorowodorku, jak i dla fenoksyetanolu.⁸

Wielopokoleniowe badanie przeprowadzone na szczurach nie wykazało negatywnego wpływu oktenidyny dichlorowodorku na rozrodczość zwierząt.⁹

Rakotwórczość

W dwuletnim badaniu właściwości rakotwórczych oktenidyny dichlorowodorku przeprowadzonym na szczurach stwierdzono podwyższoną liczbę rozsianych komórek nowotworowych trzustki. Podwyższony wskaźnik komórek nowotworowych łączy się prawdopodobnie z wtórnymi zjawiskami wywoływanymi przez antybakteryjną aktywność oktenidyny dichlorowodorku.¹⁰

Natomiast w przypadku badań na myszach prowadzonych przez okres 18 miesięcy nie stwierdzono żadnej aktywności rakotwórczej, zarówno miejscowej (związanej z miejscem zastosowania produktu), jak i ogólnoustrojowej. Nie zarejestrowano także objawów zatrucia związanego z ewentualną resorpcją zwrotną substancji czynnej.¹¹

Mutagenność

Potencjał mutagenny substancji czynnych produktu został zbadany w szeregu testów in vitro i in vivo. W żadnym z przeprowadzonych badań nie stwierdzono właściwości mutagennych. Testy obejmowały:¹²

• Test Amesa (badanie mutagenności bakteryjnej)
• Test na obecność komórek chłoniakowych przeprowadzony na myszach
• Test oceniający aberracje chromosomowe
• Test mikrojądrowy (ocena zaburzeń genetycznych)

Tolerancja miejscowa

Bezpieczeństwo miejscowego stosowania preparatu potwierdzono w szeregu badań dermatologicznych. W teście Bühlera nie stwierdzono właściwości uczulających oktenidyny dichlorowodorku, podobnie nie wykazano działań fotoalergizujących tej substancji czynnej.¹³

Produkt stosowany na skórę nie wywoływał efektów pierwotnie drażniących ani uczulających. Jedynie po zakropleniu do worka spojówkowego oka królika zarejestrowano lekkie podrażnienia.¹⁴