Leki w grupie
„leki antyseptyczne”

Leki antyseptyczne to grupa preparatów o działaniu przeciwdrobnoustrojowym, które są stosowane miejscowo na skórę, błony śluzowe lub rany w celu eliminacji lub zahamowania rozwoju mikroorganizmów. Działają przez denaturację białek, uszkadzanie błon komórkowych lub inaktywację enzymów bakteryjnych, co prowadzi do zniszczenia patogenów.

Do najważniejszych substancji antyseptycznych należą: jodopowidon (Braunol, Betadine), chlorheksydyna (Hibiscrub, Chlorhexidin), oktenidyna (Octenisept), nadtlenek wodoru (Perhydrol), alkohol etylowy i izopropylowy (preparaty do dezynfekcji skóry), triclosan (składnik mydeł antybakteryjnych), sole srebra (Argosulfan), kwas borowy oraz związki czwartorzędowe amoniowe (benzalkonium).

Leki antyseptyczne można podzielić na podgrupy w zależności od budowy chemicznej i mechanizmu działania: alkohole (etanol, izopropanol), związki chloru (podchloryn sodu), jodofory (jodopowidon), biguanidy (chlorheksydyna), czwartorzędowe związki amoniowe (benzalkonium), fenole i ich pochodne (triclosan), związki nadtlenowe (nadtlenek wodoru) oraz związki metali ciężkich (preparaty srebra).

Główną zaletą leków antyseptycznych jest ich szerokie spektrum działania obejmujące bakterie, wirusy, grzyby i pierwotniaki. Charakteryzują się szybkim działaniem, stosunkowo niską toksycznością ogólnoustrojową przy aplikacji miejscowej oraz niskim potencjałem wywoływania oporności drobnoustrojów w porównaniu do antybiotyków. Są również relatywnie tanie i łatwo dostępne.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków antyseptycznych obejmują miejscowe reakcje alergiczne i podrażnienia, możliwość cytotoksyczności wobec komórek gospodarza (zwłaszcza przy stosowaniu na otwarte rany), ryzyko wchłaniania systemowego przy aplikacji na dużą powierzchnię lub długotrwałym stosowaniu, oraz potencjalne interakcje z innymi preparatami miejscowymi. Niektóre antyseptyki (np. związki jodu) mogą być przeciwwskazane u pacjentów z chorobami tarczycy lub kobiet w ciąży.

Lista leków w tej grupie

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl