pęknięcie skóry
Wskazanie

Pęknięcie skóry (fissura cutis) to ubytek naskórka i skóry właściwej, który objawia się jako liniowe przerwanie ciągłości tkanek. Występuje najczęściej w miejscach narażonych na powtarzające się ruchy, tarcie lub w obszarach o zmniejszonej elastyczności skóry. Pęknięcia skóry mogą pojawiać się w różnych lokalizacjach, w tym na dłoniach, stopach (szczególnie na piętach), kącikach ust (zajady), okolicy odbytu (szczeliny odbytu) oraz w fałdach skórnych.

Przyczyny pęknięć skóry są różnorodne i obejmują: suchość skóry, ekspozycję na czynniki atmosferyczne (zimno, wiatr), częsty kontakt z wodą i detergentami, niedobory witamin (zwłaszcza A, E, B), choroby skóry (np. wyprysk, łuszczyca, liszaj płaski), infekcje grzybicze oraz choroby ogólnoustrojowe (np. cukrzyca, niedoczynność tarczycy).

W leczeniu pęknięć skóry stosuje się preparaty nawilżające i natłuszczające, które przywracają barierę hydrolipidową. Na polskim rynku dostępne są m.in.: Lipikar Baume AP+, Emolium, Cetaphil, Bioderma Atoderm, Linum Emolient, Dermopanten. W przypadku pęknięć głębszych lub zakażonych można zastosować maści antybiotykowe (np. Bactroban, Fucidin) lub środki przeciwgrzybicze (Clotrimazolum GSK, Canesten). Przy nasilonym stanie zapalnym pomocne są preparaty zawierające kortykosteroidy (np. Laticort, Cutivate, Elocom), często w połączeniu z antybiotykami (Triderm, Pimafucort).

Największą trudnością w leczeniu pęknięć skóry jest zapewnienie odpowiednich warunków do gojenia przy jednoczesnym utrzymaniu normalnej aktywności życiowej pacjenta. Pęknięcia w miejscach narażonych na ciągły ruch i tarcie (np. dłonie, pięty) goją się trudniej i wymagają systematycznej pielęgnacji. Dodatkowym wyzwaniem jest identyfikacja i eliminacja czynników wywołujących, zwłaszcza gdy pęknięcia są objawem choroby ogólnoustrojowej. Pacjenci często przerywają leczenie po pierwszej poprawie, co prowadzi do nawrotów. Istotnym problemem jest również ryzyko wtórnego zakażenia bakteryjnego lub grzybiczego, które wymaga szybkiej interwencji farmakologicznej.

Profilaktyka pęknięć skóry obejmuje regularne nawilżanie i natłuszczanie skóry, unikanie nadmiernego mycia detergentami, stosowanie rękawic ochronnych przy pracach domowych oraz odpowiednie obuwie chroniące przed pęknięciami pięt. W przypadku pęknięć nawracających wskazana jest diagnostyka w kierunku chorób ogólnoustrojowych oraz konsultacja dermatologiczna.