Leki w grupie
„leki do stosowania miejscowego w jamie ustnej”

Leki do stosowania miejscowego w jamie ustnej to preparaty przeznaczone do bezpośredniej aplikacji na błonę śluzową jamy ustnej w celu uzyskania efektu miejscowego. Działają poprzez bezpośredni kontakt z tkankami jamy ustnej, co pozwala na szybkie osiągnięcie stężenia terapeutycznego w miejscu aplikacji przy jednoczesnym minimalizowaniu działań ogólnoustrojowych.

Do głównych grup leków stosowanych miejscowo w jamie ustnej należą: leki przeciwzapalne i przeciwbólowe (benzydamina – Tantum Verde, Hascosept), antyseptyki (chlorheksydyna – Corsodyl, Eludril; oktenidyna – Octenisept), leki przeciwgrzybicze (nystatyna – Nystatyna zawiesina; mikonazol – Daktarin żel), środki znieczulające miejscowo (lidokaina – Lignocainum hydrochloricum żel; benzokaina – Dentosept A), leki przeciwwirusowe (acyklowir – Zovirax krem) oraz preparaty wspomagające gojenie (kwas hialuronowy – Gengigel).

Najczęściej stosowanymi postaciami leków miejscowych do jamy ustnej są: płukanki, aerozole, żele, maści, pasty, zawiesiny, tabletki do ssania oraz płyny do pędzlowania. Wśród najpopularniejszych preparatów w Polsce znajdują się: Tantum Verde (benzydamina), Corsodyl (chlorheksydyna), Dentosept (kompozycja ziołowa), Aphtin (chlorek cetylopirydyniowy), Metronidazol żel (metronidazol) oraz Solcoseryl pasta (frakcja niskocząsteczkowa z krwi cieląt).

Największą zaletą miejscowej aplikacji leków w jamie ustnej jest szybkie działanie terapeutyczne przy minimalizacji efektów ogólnoustrojowych. Dodatkowo, miejscowa aplikacja pozwala na precyzyjne dostarczenie substancji aktywnej do zmienionego chorobowo miejsca oraz eliminuje konieczność metabolizowania leku w wątrobie (efekt pierwszego przejścia), co zwiększa jego biodostępność w miejscu aplikacji.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tych leków obejmują ryzyko reakcji alergicznych, możliwość zaburzenia naturalnej flory bakteryjnej jamy ustnej (szczególnie przy długotrwałym stosowaniu antyseptyków), ryzyko przebarwień zębów (np. przy stosowaniu chlorheksydyny) oraz możliwość maskowania poważniejszych schorzeń wymagających systemowego leczenia. W przypadku niektórych preparatów (np. zawierających alkohol) możliwe jest również wystąpienie miejscowego podrażnienia.

Leki do stosowania miejscowego w jamie ustnej można podzielić na kilka podgrup: leki przeciwzapalne i przeciwbólowe (stosowane w stanach zapalnych błony śluzowej i bólu), antyseptyki (do eliminacji drobnoustrojów), preparaty przeciwgrzybicze (w leczeniu kandydozy jamy ustnej), środki miejscowo znieczulające (stosowane doraźnie w bólu), preparaty przeciwwirusowe (głównie w leczeniu opryszczki wargowej) oraz preparaty osłaniające i regenerujące (stosowane wspomagająco w stanach zapalnych i owrzodzeniach).

Lista leków w tej grupie

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl