aftowe owrzodzenie jamy ustnej
Wskazanie

Aftowe owrzodzenie jamy ustnej, nazywane również zapaleniem jamy ustnej z owrzodzeniami, to powszechne schorzenie charakteryzujące się bolesnymi, płytkimi owrzodzeniami (aftami) na błonie śluzowej jamy ustnej. Owrzodzenia te najczęściej pojawiają się na wewnętrznej stronie warg, policzkach, języku, podniebieniu miękkim oraz w okolicy migdałków. Zwykle są małe (2-10 mm), okrągłe lub owalne, z szarobiałym środkiem i czerwonym obrzeżem.

Etiologia aftowego owrzodzenia jamy ustnej nie jest do końca poznana, ale czynniki predysponujące obejmują predyspozycje genetyczne, zaburzenia immunologiczne, niedobory witaminowe (szczególnie witaminy B12, kwasu foliowego, żelaza), stres, urazy mechaniczne błony śluzowej, alergię pokarmową oraz choroby autoimmunologiczne. Afty mogą też występować jako objaw chorób ogólnoustrojowych, takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna czy celiakia.

W leczeniu aftowego owrzodzenia jamy ustnej stosuje się preparaty miejscowe o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i przyspieszającym gojenie. Na polskim rynku dostępne są: Aphtin, Dentinox Gel N, Dentosept A, Kamistad, Kenalog w Orabaza, Solcoseryl pasta dentystyczna. W przypadkach cięższych wykorzystuje się steroidy miejscowe (Elugel, Dicortineff), a w terapii ogólnoustrojowej – doustne kortykosteroidy (Encorton, Metypred), leki immunosupresyjne (Imuran) czy kolchicynę (Colchicum-Dispert).

Największym wyzwaniem w leczeniu aftowego owrzodzenia jamy ustnej jest zapobieganie nawrotom, które są bardzo częste. Trudności terapeutyczne wynikają również z niejasnej etiologii schorzenia oraz konieczności indywidualizacji leczenia. Pacjenci cierpiący na nawracające afty wymagają diagnostyki w kierunku chorób ogólnoustrojowych oraz niedoborów witaminowych. Istotne jest też eliminowanie czynników wywołujących, takich jak stres czy określone pokarmy. Długotrwałe i nawracające zmiany aftowe znacząco wpływają na jakość życia pacjentów, powodując ból podczas mówienia, jedzenia i picia, co może prowadzić do zaburzeń odżywiania i psychologicznych konsekwencji.