aftoza przewlekła
Wskazanie

Aftoza przewlekła (nawracające aftowe zapalenie jamy ustnej, RAS – recurrent aphthous stomatitis) to przewlekła choroba błony śluzowej jamy ustnej charakteryzująca się nawracającymi, bolesnymi owrzodzeniami. Schorzenie może występować w trzech postaciach: małych aft (80-85% przypadków), dużych aft (10-15%) oraz aft opryszczkowatych (5-10%). Dokładna etiologia nie jest w pełni poznana, ale pod uwagę bierze się czynniki genetyczne, immunologiczne, mikrobiologiczne, hematologiczne, alergiczne oraz psychogenne.

W leczeniu aftozy przewlekłej stosuje się głównie leki miejscowe o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym. Wśród polskich preparatów wykorzystuje się: Aphtin, Dentosept A, Solcoseryl pasta dentystyczna, Tantum Verde (benzydamina), Kamistad (lidokaina z rumiankiem). W przypadkach ciężkich można zastosować preparaty zawierające glikokortykosteroidy miejscowe jak Elugel, Elugel-G (chlorheksydyna z hydrokortyzonem) czy Aphthasol. W terapii ogólnoustrojowej ciężkiej aftozy stosuje się kortykosteroidy (Encorton, Metypred), kolchicynę (Colchicum Dispert), dapson (Dapsone), talidomid (Thalidomide Celgene) oraz leki immunosupresyjne (cyklosporyna – Sandimmun Neoral).

Największym wyzwaniem w leczeniu aftozy przewlekłej jest jej nawrotowy charakter i trudności w identyfikacji czynników wywołujących. Pacjenci często doświadczają znacznego bólu, który utrudnia przyjmowanie pokarmów i płynów, co może prowadzić do odwodnienia i niedożywienia. Ponadto, przewlekły charakter choroby wpływa negatywnie na jakość życia pacjentów. Terapia wymaga indywidualnego podejścia i często łączenia różnych metod leczenia. Istotne jest również, że niektóre leki stosowane w ciężkich przypadkach (np. talidomid, dapson) mają poważne działania niepożądane, co ogranicza ich długotrwałe stosowanie.

W postępowaniu terapeutycznym kluczowe jest również zidentyfikowanie i wyeliminowanie potencjalnych czynników wyzwalających, takich jak stres, urazy mechaniczne, niedobory witamin (szczególnie B12, kwasu foliowego, żelaza) oraz dostosowanie diety z eliminacją potencjalnych alergenów. W niektórych przypadkach pomocne mogą być również probiotyki (np. Acidolac, Dicoflor, Lactoral) wspomagające utrzymanie prawidłowej flory bakteryjnej jamy ustnej.