Leki zawierające w składzie
metylu parahydroksybenzoesan

Metylu parahydroksybenzoesan (metyloparaben) to organiczny związek chemiczny powszechnie stosowany jako konserwant w produktach farmaceutycznych, kosmetycznych i spożywczych. Działa on poprzez hamowanie wzrostu i rozwoju bakterii i grzybów, co zapobiega degradacji mikrobiologicznej leków i innych preparatów. Mechanizm działania polega na zakłócaniu metabolizmu komórkowego mikroorganizmów oraz zaburzaniu funkcji błony komórkowej patogenów.

Substancja ta jest składnikiem wielu preparatów farmaceutycznych, szczególnie tych w postaci maści, kremów, zawiesin i roztworów. W Polsce występuje w takich lekach jak: Diprosalic (maść i roztwór), Pimafucort (krem i maść), Laticort (maść), Afloderm (krem i maść), Bedicort G (krem) oraz w wielu preparatach złożonych stosowanych w dermatologii i okulistyce.

Największą zaletą metylu parahydroksybenzoesanu jest jego szeroki zakres działania przeciwbakteryjnego i przeciwgrzybiczego przy jednoczesnej niskiej toksyczności dla organizmu człowieka. Jest skuteczny w niskich stężeniach (zwykle 0,1-0,2%), zachowuje aktywność w szerokim zakresie pH i wykazuje dobrą rozpuszczalność w preparatach na bazie wody. Ponadto charakteryzuje się stabilnością chemiczną, co zapewnia długi okres przydatności leków go zawierających.

Mimo powszechnego stosowania, metylu parahydroksybenzoesan może wywoływać działania niepożądane. Najczęstszym problemem są reakcje alergiczne, zwłaszcza kontaktowe zapalenie skóry przy stosowaniu preparatów miejscowych. W rzadkich przypadkach może dochodzić do reakcji nadwrażliwości typu natychmiastowego. Kontrowersje budzi potencjalne działanie jako słabego modulatora hormonalnego (tzw. działanie estrogenopodobne), choć badania kliniczne nie potwierdziły jednoznacznie znaczącego wpływu na zaburzenia hormonalne u ludzi przy stosowaniu w stężeniach występujących w lekach.