Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Olanzapine Lekam

Stosowanie olanzapiny wymaga szczególnej uwagi i monitorowania pacjentów, ponieważ poprawa stanu klinicznego może nastąpić dopiero po wielu dniach lub kilku tygodniach leczenia. W tym okresie konieczne jest dokładne monitorowanie stanu pacjenta.¹

Przeciwwskazania u pacjentów z otępieniem

Olanzapina nie jest zalecana w leczeniu pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem. Badania kliniczne kontrolowane placebo wykazały dwukrotny wzrost częstości zgonów u pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) leczonych olanzapiną (3,5%) w porównaniu z grupą otrzymującą placebo (1,5%).²

Czynniki ryzyka zwiększające śmiertelność w tej populacji obejmują:^{Choroba Parkinsona}

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych często obserwowano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy, występujące częściej niż w grupie placebo, a olanzapina nie była bardziej skuteczna w leczeniu objawów psychotycznych niż placebo.⁵

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (ZZN)

ZZN to stan potencjalnego zagrożenia życia związany z przyjmowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Kliniczne objawy ZZN obejmują:⁶

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia tętniczego, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)
• zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej
• mioglobinurię (rabdomioliza)
• ostrą niewydolność nerek

W przypadku wystąpienia objawów ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie bez innych objawów ZZN, należy natychmiast odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę.⁷

Hiperglikemia i cukrzyca

Podczas terapii olanzapiną niezbyt często zgłaszano występowanie hiperglikemii i/lub rozwój czy nasilenie cukrzycy, czasem z kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym przypadki śmiertelne. W niektórych przypadkach odnotowano uprzednie zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym.⁸

Zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego zgodnie z wytycznymi dotyczącymi stosowania leków przeciwpsychotycznych:⁹

• kontrolowanie stężenia glukozy we krwi na początku terapii
• ponowna kontrola po 12 tygodniach leczenia
• następnie kontrola co roku

Pacjentów leczonych olanzapiną należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii (nadmierne pragnienie, wielomocz, nadmierne łaknienie, osłabienie). Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka rozwoju cukrzycy wymagają regularnej kontroli stężenia glukozy.¹⁰

Masę ciała należy regularnie monitorować:¹¹

• na początku terapii
• po 4 tygodniach
• po 8 tygodniach
• po 12 tygodniach
• następnie co kwartał

Zmiany stężenia lipidów

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w stężeniu lipidów. Zmiany w stężeniu lipidów należy leczyć zgodnie ze wskazaniami klinicznymi, szczególnie u pacjentów z dyslipidemią oraz u pacjentów z czynnikami ryzyka rozwoju zaburzeń lipidowych.¹²

U pacjentów leczonych olanzapiną należy regularnie monitorować stężenie lipidów zgodnie z wytycznymi:¹³

• na początku terapii
• po 12 tygodniach leczenia
• następnie co 5 lat

Działanie przeciwcholinergiczne

Mimo że wykazano aktywność przeciwcholinergiczną olanzapiny in vitro, doświadczenia z badań klinicznych ujawniły małą częstość występowania związanych z nią objawów. Jednak ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne, należy zachować ostrożność przy stosowaniu olanzapiny u pacjentów z:¹⁴

• przerostem gruczołu krokowego
• niedrożnością porażenną jelit
• podobnymi schorzeniami

Czynność wątroby

Często obserwowano przejściowe, bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT, AspAT), zwłaszcza w początkowym etapie leczenia. Należy zachować ostrożność i wykonać badania kontrolne u pacjentów:¹⁵

• ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• z objawami podmiotowymi i przedmiotowymi zaburzeniami czynności wątroby
• z uprzednio stwierdzonymi schorzeniami związanymi z ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

W przypadku stwierdzenia zapalenia wątroby (wątrobowo-komórkowego, cholestatycznego uszkodzenia wątroby lub mieszanej postaci uszkodzenia wątroby) należy przerwać leczenie olanzapiną.¹⁶

Neutropenia

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów:¹⁷

• z małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych z jakiejkolwiek przyczyny
• przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię
• z zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku w wywiadzie
• z zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym chorobą współistniejącą, radioterapią lub chemioterapią
• z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

U pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem często zgłaszano neutropenię.¹⁸

Przerwanie leczenia

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) w przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak:¹⁹

• poty
• bezsenność
• drżenie
• lęk
• nudności lub wymioty

Odstęp QT

W badaniach klinicznych, wydłużenie odstępu QT o znaczeniu klinicznym (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [msec]) u osób leczonych olanzapiną występowało niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), przy czym nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania zdarzeń niepożądanych ze strony serca w porównaniu z placebo.²⁰

Należy zachować ostrożność przepisując olanzapinę w skojarzeniu z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT, zwłaszcza u pacjentów:²¹

• w podeszłym wieku
• z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• z zastoinową niewydolnością serca
• z przerostem mięśnia sercowego
• z hipokaliemią lub hipomagnezemią

Choroba zakrzepowo-zatorowa

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) zgłaszano przejściowe występowanie żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Chociaż związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy tą chorobą a leczeniem olanzapiną nie został ustalony, warto zwrócić uwagę, że u pacjentów ze schizofrenią często występują czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, takie jak np. unieruchomienie pacjentów, co wymaga podjęcia odpowiednich działań prewencyjnych.²²

Ogólna czynność OUN

Ponieważ olanzapina działa przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność stosując ją w skojarzeniu z innymi lekami działającymi ośrodkowo oraz z alkoholem. Ze względu na antagonizm olanzapiny wobec dopaminy wykazany in vitro, lek może wykazywać działanie antagonistyczne wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy.²³

Napady drgawek

Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub narażonych na czynniki mogące obniżać próg drgawkowy. U pacjentów leczonych olanzapiną niezbyt często zgłaszano napady drgawek, przy czym w większości tych przypadków w wywiadzie stwierdzano napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia.²⁴

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających rok lub krócej, dyskinezy związane z leczeniem występowały ze statystycznie istotnie mniejszą częstością u pacjentów leczonych olanzapiną. Jednak ryzyko późnych dyskinez wzrasta wraz z czasem trwania leczenia. Dlatego jeżeli u pacjenta otrzymującego olanzapinę wystąpią objawy podmiotowe lub przedmiotowe późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Objawy te mogą się przejściowo nasilić lub nawet wystąpić dopiero po odstawieniu leku.²⁵

Niedociśnienie ortostatyczne

W badaniach klinicznych dotyczących stosowania olanzapiny u pacjentów w podeszłym wieku obserwowano niezbyt częste przypadki niedociśnienia ortostatycznego. U pacjentów powyżej 65. roku życia zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego.²⁶

Nagła śmierć sercowa

Po wprowadzeniu olanzapiny do lecznictwa odnotowano przypadki nagłej śmierci sercowej u pacjentów przyjmujących ten lek. W retrospektywnym badaniu kohortowym ryzyko domniemanej nagłej śmierci sercowej u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie wyższe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. Ryzyko to podczas stosowania olanzapiny było porównywalne do ryzyka występującego podczas stosowania innych atypowych leków przeciwpsychotycznych ujętych w analizie zbiorczej.²⁷

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. Badania przeprowadzone z udziałem pacjentów w wieku 13-17 lat wykazały różne reakcje niepożądane, w tym wzrost masy ciała, zmiany parametrów metabolicznych oraz zwiększenie stężenia prolaktyny.²⁸

Substancje pomocnicze

Produkt leczniczy Olanzapine Lekam w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej zawiera aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny i może być szkodliwy dla pacjentów chorych na fenyloketonurię.²⁹

Pacjenci, którzy nie mogą przyjmować mannitolu, powinni wiedzieć, że produkt leczniczy Olanzapine Lekam w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej zawiera mannitol.³⁰