Właściwości farmakokinetyczne
Biosteron 25 mg

Ogólna charakterystyka farmakologiczna

Dehydroepiandrosteron (DHEA) jest związkiem o charakterze lipofilowym, który po podaniu doustnym podlega złożonym procesom farmakokinetycznym. Właściwości farmakokinetyczne DHEA zostały szczegółowo zbadane zarówno na modelach zwierzęcych, jak i w badaniach klinicznych z udziałem ludzi, co pozwoliło na dokładne określenie jego losów w organizmie. Badania prowadzono na zróżnicowanych grupach wiekowych mężczyzn i kobiet, stosując szerokie spektrum dawkowania – od kilku miligramów do ponad 1 grama oraz różne drogi podania (doustną lub dożylną w postaci rozpuszczalnego w wodzie siarczanu DHEA).¹

Wchłanianie

Po podaniu doustnym dehydroepiandrosteron charakteryzuje się dobrą absorpcją z przewodu pokarmowego. Ze względu na lipofilny charakter substancji i jej słabą rozpuszczalność w wodzie, spożycie leku z pokarmem bogatym w tłuszcze znacząco zwiększa efektywność wchłaniania. Maksymalne stężenie DHEA oraz jego głównego metabolitu – siarczanu DHEA (DHEA-S) – osiągane jest w osoczu po upływie około 2-5 godzin od momentu przyjęcia leku.²

Dystrybucja

Po wchłonięciu z przewodu pokarmowego DHEA wykazuje stosunkowo słabe powinowactwo do albumin osocza – stopień wiązania z białkami wynosi zaledwie 10-20%. W konsekwencji większość substancji czynnej występuje w postaci wolnej, co predysponuje ją do szybkich przemian metabolicznych. Zupełnie odmienną charakterystykę prezentuje główny metabolit DHEA – siarczan dehydroepiandrosteronu (DHEA-S), który silnie wiąże się z albuminami osocza (w około 80-90%), co znacząco wydłuża jego okres półtrwania. Objętość dystrybucji DHEA-S została określona na około 9 litrów.³

Metabolizm

Procesy metaboliczne DHEA rozpoczynają się od szybkiego sprzęgania z kwasem siarkowym. Reakcja ta zachodzi głównie w wątrobie i jest katalizowana przez enzymy z rodziny sulfotransferaz. W wyniku tego procesu powstaje najważniejszy metabolit pośredni – siarczan dehydroepiandrosteronu (DHEA-S). Związek ten transportowany jest z krwią do licznych tkanek docelowych, do których należą między innymi:

• gruczoły piersiowe
• gruczoł krokowy
• narządy rodne
• tkanka kostna
• mięśnie szkieletowe

W tkankach docelowych DHEA-S ulega procesowi desulfatacji, w wyniku którego powstaje wolny DHEA. Następnie, pod wpływem specyficznych dla danych tkanek enzymów, DHEA przekształca się w androstendion, a dalej w testosteron. U kobiet zarówno androstendion, jak i testosteron ulegają dalszym przemianom odpowiednio do estronu i estradiolu. Powstałe w ten sposób męskie i żeńskie hormony płciowe podlegają typowym dla tych związków przemianom biochemicznym, a ich końcowe metabolity, sprzężone głównie z kwasem glukuronowym, są ostatecznie eliminowane z organizmu.⁴

Eliminacja

DHEA oraz jego metabolity są wydalane z organizmu człowieka dwoma głównymi drogami:

1. Drogą nerkową – z moczem wydalane jest około 50-70% wchłoniętej dawki DHEA w postaci nieaktywnych metabolitów
2. Drogą wątrobowo-jelitową – pozostała część dawki jest wydzielana z żółcią do jelit i usuwana wraz z kałem

Wolny, niesprzężony DHEA charakteryzuje się słabym wiązaniem z białkami osocza, co skutkuje jego szybką eliminacją z organizmu. Klirens wolnego DHEA jest bardzo wysoki i wynosi około 2000 litrów/dobę, a jego okres półtrwania jest stosunkowo krótki – zaledwie 15-40 minut. Znacznie odmienne parametry farmakokinetyczne wykazuje postać sprzężona – DHEA-S, która ze względu na silne wiązanie z albuminami osocza charakteryzuje się dłuższym okresem półtrwania, wynoszącym około 12 godzin, oraz znacznie niższym klirensem – około 13 litrów/dobę.

Istotną cechą farmakokinetyczną zarówno DHEA, jak i DHEA-S jest brak kumulacji tych związków w organizmie. Przy przewlekłym stosowaniu leku dochodzi do ustalenia się stacjonarnego stężenia hormonu we krwi.⁵

Parametry farmakokinetyczne