Właściwości farmakokinetyczne leku Zoxin-med

Szampon leczniczy Zoxin-med, zawierający ketokonazol w stężeniu 20 mg/ml, charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego skuteczność terapeutyczną w miejscu aplikacji przy minimalnym wpływie ogólnoustrojowym. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis procesów farmakokinetycznych tego produktu leczniczego z uwzględnieniem wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania substancji czynnej.¹

Wchłanianie ketokonazolu

Badania kliniczne przeprowadzone na grupie 39 pacjentów stosujących szampon z 1% ketokonazolem 4-10 razy tygodniowo przez okres 6 miesięcy oraz na grupie 33 pacjentów używających szamponu 2-3 razy tygodniowo przez 3-26 miesięcy wykazały brak obecności ketokonazolu we krwi badanych osób. Świadczy to o minimalnym wchłanianiu substancji czynnej do krwiobiegu po zastosowaniu zewnętrznym.²

Dodatkowe badania, w których analizowano próbki naskórka i włosów głowy po 72 godzinach od aplikacji szamponu, nie wykazały obecności ketokonazolu w naskórku (przy czułości metody detekcji wynoszącej 2 ng/ml). Natomiast we włosach stwierdzono wysokie stężenie ketokonazolu, które utrzymywało się nawet po 40 godzinach od umycia włosów szamponem. Wskazuje to na zatrzymywanie się substancji czynnej w strukturze włosa przy jednoczesnym braku przenikania do głębszych warstw skóry i krwiobiegu.³

Należy podkreślić, że wchłanianie ketokonazolu przez skórę po miejscowym zastosowaniu jest minimalne. Dla porównania, dostępność biologiczna ketokonazolu po podaniu doustnym w postaci tabletek lub zawiesiny wynosi 75%. Ketokonazol w formie szamponu praktycznie nie wchłania się do krwiobiegu, co znacząco ogranicza ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych.⁴

Dystrybucja ketokonazolu

W przypadku wchłonięcia się niewielkich ilości ketokonazolu do krwiobiegu, substancja ta podlega szerokiej dystrybucji w organizmie. Najwyższe stężenia wchłoniętego ketokonazolu wykrywano w wątrobie, płucach, nerkach, szpiku kostnym i mięśniu sercowym.⁵

Około 15% dawki ketokonazolu wiąże się z erytrocytami. Ketokonazol dobrze penetruje do płynu w zmienionym zapalnie stawie, a także do śliny, żółci, moczu, mleka kobiecego, łoju skórnego (sebum), woszczyny usznej, ścięgien, skóry, tkanek miękkich oraz jąder. Natomiast słabo przenika przez barierę krew-mózg, w związku z czym jedynie nieistotne ilości leku docierają do ośrodkowego układu nerwowego.⁶

W ludzkiej krwi aż 83,7% ketokonazolu wiąże się z białkami surowicy, głównie z albuminami. Okres półtrwania dystrybucji ketokonazolu wynosi od 1,5 do 20 godzin.⁷

Metabolizm ketokonazolu

Ketokonazol podlega procesowi metabolizmu w wątrobie, gdzie jest przekształcany przez enzymy CYP3A4 do nieaktywnych farmakologicznie pochodnych. Ten szlak metaboliczny ma kluczowe znaczenie dla eliminacji substancji czynnej z organizmu w przypadku jej wchłonięcia.⁸

Wydalanie ketokonazolu

Wydalanie ketokonazolu odbywa się dwoma głównymi drogami. Przez nerki wydalane jest 13% ketokonazolu, z czego jedynie 2-4% w postaci niezmienionej. Pozostała część wchłoniętego ketokonazolu jest wydalana z żółcią.⁹

Okres półtrwania eliminacji ketokonazolu wynosi od 2 do 12 godzin u pacjentów z prawidłową funkcją układu immunologicznego. Warto zaznaczyć, że u pacjentów z obniżoną odpornością immunologiczną okres półtrwania eliminacji ulega skróceniu do około 1 godziny, natomiast u pacjentów z czynną chorobą nowotworową wydłuża się do 11,6 godziny.¹⁰

Charakterystyka farmakokinetyczna w ujęciu klinicznym

Podsumowując, ketokonazol w postaci szamponu leczniczego Zoxin-med (20 mg/ml) charakteryzuje się minimalnym wchłanianiem przez skórę po zastosowaniu miejscowym. Zatrzymuje się głównie we włosach, gdzie utrzymuje się przez długi czas po aplikacji, nie przenikając do krwiobiegu. To właściwość korzystna z punktu widzenia bezpieczeństwa stosowania, gdyż minimalizuje ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych przy jednoczesnym zachowaniu skuteczności miejscowej. W przypadku niewielkiego wchłonięcia, ketokonazol podlega dystrybucji w organizmie, metabolizmowi wątrobowemu przez enzymy CYP3A4 oraz wydalaniu przez nerki i z żółcią.¹¹