Wskazania do stosowania
Sunitynib

Wskazania do stosowania sunitynibu – wprowadzenie

Sunitynib jest substancją czynną należącą do grupy inhibitorów kinaz tyrozynowych, stosowaną w leczeniu różnych typów nowotworów. Na rynku farmaceutycznym występuje w postaci kapsułek twardych pod różnymi nazwami handlowymi (Asikreba, Klertis, Subinit, Suganet, Sunitinib Bluefish, Sunitinib G.L. Pharma, Sunitinib Glenmark, Sunitinib Krka, Sunitinib Medical Valley, Sunitinib MSN, Sunitinib Synthon, Sunitinib Teva, Sunitinib Vipharm, Sunitinib Zentiva, Sunitynib Adamed), w różnych dawkach (12,5 mg, 25 mg, 37,5 mg, 50 mg). Pomimo różnic w nazwach i postaci farmaceutycznej, wszystkie preparaty zawierające sunitynib posiadają te same wskazania do stosowania.¹

Nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego (GIST)

Nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego (ang. Gastrointestinal Stromal Tumour, GIST) stanowią pierwsze z głównych wskazań do zastosowania sunitynibu. Preparat ten jest zalecany w leczeniu pacjentów z GIST, które spełniają łącznie dwa kryteria: są nieoperacyjne i/lub występują z przerzutami, oraz nastąpiło niepowodzenie wcześniejszego leczenia imatynibem. Niepowodzenie to może być spowodowane opornością guza na imatynib lub nietolerancją tego leku przez pacjenta.²

Warto podkreślić, że sunitynib w tym wskazaniu stosuje się wyłącznie u pacjentów dorosłych, po wcześniejszej terapii imatynibem, która nie przyniosła oczekiwanych rezultatów. Jest to zatem lek drugiej linii w leczeniu zaawansowanych postaci GIST.³

Rak nerkowokomórkowy z przerzutami (MRCC)

Drugie główne wskazanie do stosowania sunitynibu dotyczy raka nerkowokomórkowego (ang. Metastatic Renal Cell Carcinoma, MRCC). Sunitynib jest zalecany w leczeniu zaawansowanego raka nerkowokomórkowego i/lub raka nerkowokomórkowego z przerzutami u dorosłych pacjentów.⁴

W przeciwieństwie do wskazania w GIST, w przypadku raka nerkowokomórkowego sunitynib może być stosowany jako lek pierwszej linii – nie jest wymagane wcześniejsze niepowodzenie leczenia innym preparatem. Preparat jest używany zarówno w zaawansowanym stadium choroby (gdy nowotwór jest już w stadium miejscowego zaawansowania), jak i w przypadku występowania przerzutów.⁵

Nowotwory neuroendokrynne trzustki (pNET)

Trzecim głównym wskazaniem do stosowania sunitynibu są nowotwory neuroendokrynne trzustki (ang. Pancreatic Neuroendocrine Tumours, pNET). Sunitynib jest zalecany w leczeniu wysoko zróżnicowanych nowotworów neuroendokrynnych trzustki, które spełniają dwa kryteria: są nieoperacyjne lub występują z przerzutami, oraz doszło do progresji choroby.⁶

Podobnie jak w przypadku pozostałych wskazań, sunitynib w leczeniu pNET stosuje się wyłącznie u dorosłych pacjentów. Warto podkreślić, że wskazanie to dotyczy tylko wysoko zróżnicowanych nowotworów neuroendokrynnych trzustki, a nie wszystkich typów nowotworów trzustki. Dodatkowo, istotnym kryterium jest progresja choroby, co oznacza, że nowotwór postępuje mimo wcześniejszego leczenia.⁷

Szczegółowe kryteria kwalifikacji pacjentów

Kryteria kwalifikacji do leczenia GIST

Przy kwalifikacji pacjentów z nowotworami podścieliskowymi przewodu pokarmowego (GIST) do leczenia sunitynibem, należy dokładnie ocenić czy spełnione są oba kluczowe kryteria:

• Nowotwór GIST musi być nieoperacyjny i/lub z obecnymi przerzutami – oznacza to, że nie można go usunąć chirurgicznie lub oprócz guza pierwotnego występują przerzuty w innych narządach⁸
• Musi wystąpić niepowodzenie wcześniejszego leczenia imatynibem, które może wynikać z dwóch przyczyn:
  • Oporność na imatynib – nowotwór nie reaguje na leczenie imatynibem lub przestał reagować w trakcie terapii
  • Nietolerancja imatynibu – pacjent doświadcza poważnych działań niepożądanych uniemożliwiających kontynuację leczenia⁹

Kryteria kwalifikacji do leczenia MRCC

W przypadku raka nerkowokomórkowego, kryteria kwalifikacji do leczenia sunitynibem obejmują:

• Zaawansowany (miejscowo) rak nerkowokomórkowy – gdy nowotwór naciekł okoliczne tkanki i narządy, ale bez przerzutów odległych¹⁰
• Rak nerkowokomórkowy z przerzutami – gdy nowotwór rozprzestrzenił się do innych narządów¹¹

Warto podkreślić, że w przeciwieństwie do GIST, w przypadku MRCC sunitynib może być stosowany jako lek pierwszej linii, bez konieczności wcześniejszego niepowodzenia leczenia innym lekiem.¹²

Kryteria kwalifikacji do leczenia pNET

Przy kwalifikacji pacjentów z nowotworami neuroendokrynnymi trzustki do leczenia sunitynibem, należy uwzględnić następujące kryteria:

• Nowotwór musi być wysoko zróżnicowany – dotyczy to określonego typu nowotworów neuroendokrynnych trzustki o niskim stopniu złośliwości histologicznej¹³
• Nowotwór musi być nieoperacyjny lub występować z przerzutami – oznacza to, że nie ma możliwości chirurgicznego usunięcia guza lub choroba rozprzestrzeniła się poza trzustkę¹⁴
• Musi wystąpić progresja choroby – oznacza to, że nowotwór powiększa się lub rozprzestrzenia mimo dotychczasowego leczenia¹⁵

Praktyczne aspekty stosowania sunitynibu w określonych wskazaniach

Leczenie GIST sunitynibem

Sunitynib w leczeniu nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego jest lekiem drugiej linii, stosowanym po niepowodzeniu terapii imatynibem. Niepowodzenie leczenia imatynibem może objawiać się na dwa sposoby:

• Pierwotna oporność – brak odpowiedzi na leczenie imatynibem od początku terapii
• Wtórna oporność – początkowa odpowiedź na leczenie, a następnie progresja choroby mimo kontynuacji terapii imatynibem
• Nietolerancja – wystąpienie nasilonych działań niepożądanych uniemożliwiających kontynuację leczenia imatynibem¹⁶

W praktyce klinicznej, przed włączeniem sunitynibu należy dokładnie udokumentować niepowodzenie terapii imatynibem, najlepiej poprzez badania obrazowe wykazujące progresję choroby lub szczegółową dokumentację poważnych działań niepożądanych.¹⁷

Leczenie MRCC sunitynibem

W przypadku raka nerkowokomórkowego, sunitynib może być stosowany jako lek pierwszego wyboru u pacjentów z zaawansowaną chorobą. Przed włączeniem leczenia należy:

• Ocenić zaawansowanie choroby poprzez badania obrazowe (CT, MRI)
• Określić stan sprawności pacjenta (skala Karnofsky’ego lub ECOG)
• Przeprowadzić badania laboratoryjne oceniające funkcję nerek, wątroby oraz układ krwiotwórczy¹⁸

Zaawansowany rak nerkowokomórkowy definiuje się jako stadium III lub IV według klasyfikacji TNM, gdzie nowotwór naciekł tkanki okołonerkowe, naczynia lub węzły chłonne, lub wystąpiły przerzuty odległe. Sunitynib jest szczególnie skuteczny w leczeniu raka jasnokomórkowego, który stanowi najczęstszy podtyp histologiczny RCC.¹⁹

Leczenie pNET sunitynibem

W przypadku nowotworów neuroendokrynnych trzustki, przed włączeniem sunitynibu należy upewnić się, że spełnione są wszystkie kryteria:

• Potwierdzenie histopatologiczne wysoko zróżnicowanego nowotworu neuroendokrynnego trzustki (zazwyczaj G1 lub G2 według klasyfikacji WHO)
• Udokumentowanie nieoperacyjności guza lub obecności przerzutów
• Wykazanie progresji choroby (najczęściej poprzez badania obrazowe porównujące wielkość guza i/lub przerzutów w określonym odstępie czasu)²⁰

Progresja choroby w przypadku pNET może być określona jako zwiększenie sumy wymiarów zmian targetowych o co najmniej 20% lub pojawienie się nowych zmian w badaniach obrazowych. W praktyce klinicznej często stosuje się kryteria RECIST (Response Evaluation Criteria in Solid Tumors) do oceny progresji.²¹

Podsumowanie wskazań do stosowania sunitynibu

Sunitynib jest wielofunkcyjnym lekiem przeciwnowotworowym, zatwierdzonym do leczenia trzech głównych typów nowotworów u dorosłych pacjentów:

Decyzja o włączeniu leczenia sunitynibem powinna być zawsze podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem stanu ogólnego pacjenta, chorób współistniejących oraz potencjalnych korzyści i ryzyka związanego z terapią.²²