Szczepionka przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego
Etiologia i przyczyny
Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) jest głównym czynnikiem etiologicznym nowotworów narządów płciowych, w tym raka szyjki macicy, z ponad 200 typami wirusa, z których około 40 przenoszonych jest drogą płciową. Typy HPV wysokiego ryzyka, zwłaszcza 16 i 18, odpowiadają za około 70% przypadków raka szyjki macicy, a dodatkowe genotypy (31, 33, 45, 52, 58) za kolejne 20%. Szczepionki HPV (dwuwalentna, czterowalentna i dziewięciowalentna) zawierają białka wirusa, które stymulują układ odpornościowy do produkcji przeciwciał, zapewniając niemal 100% skuteczność w zapobieganiu przetrwałym infekcjom typów objętych szczepionką. Szczepienia zaleca się przede wszystkim przed rozpoczęciem aktywności seksualnej, optymalnie w wieku 11-12 lat, co pozwala na uzyskanie silnej odpowiedzi immunologicznej i znacząco redukuje ryzyko rozwoju stanów przedrakowych i nowotworów szyjki macicy oraz brodawek narządów płciowych.
- Etiologia szczepionki przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego
- Mechanizm działania szczepionki przeciw HPV
- Skuteczność szczepionki przeciw HPV
- Ograniczenia skuteczności szczepionki HPV
- Populacje docelowe dla szczepienia przeciw HPV
- Bezpieczeństwo szczepionki przeciw HPV
- Kontrowersje i wyzwania związane ze szczepionką HPV
- Wpływ szczepionki HPV na zdrowie publiczne
Etiologia szczepionki przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego
Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) jest powszechną infekcją przenoszoną drogą płciową, która stanowi główną przyczynę różnych nowotworów, w tym raka szyjki macicy, sromu, pochwy, prącia, odbytu oraz jamy ustnej i gardła. HPV to grupa ponad 200 znanych wirusów, spośród których ponad 40 jest przenoszonych przez bezpośredni kontakt seksualny12. W większości przypadków zakażenia HPV ustępują samoistnie, jednak przetrwałe infekcje wysokiego ryzyka mogą prowadzić do rozwoju komórek rakowych34.
Związek między rakiem szyjki macicy a zachowaniem seksualnym był podejrzewany przez ponad 100 lat i został ustalony przez badania epidemiologiczne w latach 60. XX wieku. W latach 80. wykazano, że komórki raka szyjki macicy zawierają DNA wirusa HPV, a badania epidemiologiczne z lat 90. potwierdziły konsekwentny związek między HPV a rakiem szyjki macicy5.
Mechanizm powstawania raka związany z HPV
Typy HPV wysokiego ryzyka działają jako karcynogeny w rozwoju raka szyjki macicy i innych nowotworów narządów płciowych. Wysokie ryzyko HPV wykrywa się w 99% stanów przedrakowych szyjki macicy6. Infekcja typami wysokiego ryzyka HPV jest uważana za konieczną do rozwoju raka szyjki macicy, ale sama w sobie nie jest wystarczająca, aby spowodować raka7.
HPV infekuje komórki nabłonkowe wyściełające powierzchnie błon śluzowych ciała. Gdy HPV wnika do tych komórek, na przykład w gardle, układzie płciowym lub odbycie, powoduje, że komórki wytwarzają białka HPV. W większości przypadków układ odpornościowy rozpoznaje zakażone komórki i eliminuje je, usuwając infekcję. Jednak w niektórych przypadkach dochodzi do przetrwałej infekcji, powodującej mutacje komórek, które ostatecznie mogą prowadzić do rozwoju raka8.
Typy HPV i ich związek z nowotworem
Zidentyfikowano ponad 100 różnych typów HPV, z czego ponad 40 jest znanych z infekowania szyjki macicy, a około 15 jest znanych z powodowania raka szyjki macicy. Badacze sklasyfikowali typy HPV jako wysokiego lub niskiego ryzyka wywołania raka szyjki macicy9.
Typy HPV 6 i 11 powodują około 90% brodawek narządów płciowych. Te typy są uważane za niskie ryzyko, ponieważ nie powodują raka szyjki macicy10.
Typy 16 i 18 to typy wysokiego ryzyka, które powodują większość (około 70%) przypadków raka szyjki macicy. Typy HPV 31, 33, 45, 52 i 58 są również typami wysokiego ryzyka i powodują około 20% raków szyjki macicy. Inne typy wysokiego ryzyka (35, 39, 51, 56 i 59) również mogą powodować raka szyjki macicy, ale są mniej powszechne11.
Około 80% kobiet i mężczyzn zostało oszacowanych jako zakażonymi HPV do 45 roku życia12. Według szacunków, jeśli osoba nie zostanie zaszczepiona przeciwko HPV, to istnieje 75% prawdopodobieństwo, że w pewnym momencie życia dojdzie do zakażenia HPV13.
Mechanizm działania szczepionki przeciw HPV
Szczepionka przeciwko HPV zapobiega zakażeniu typami wirusa brodawczaka ludzkiego, które mogą powodować nowotwory i brodawki narządów płciowych. Działa ona poprzez dostarczenie organizmowi bezpiecznego sposobu na zbudowanie świadomości układu odpornościowego o niektórych szczepach HPV14. Oznacza to, że organizm ma łatwiejszą drogę do usunięcia tych szczepów wirusa, jeśli osoba zarazi się nimi później.
Skład i sposób produkcji szczepionki
Szczepionka HPV jest wytwarzana przy użyciu białka, które znajduje się na powierzchni wirusa. Białko to jest hodowane w laboratorium w komórkach drożdży. Po wyhodowaniu białko samo składa się tak, aby wyglądało jak wirus HPV. Co istotne, nie zawiera ono materiału genetycznego HPV, więc nie może się rozmnażać ani powodować choroby15. Szczepionka nie zawiera żadnych żywych wirusów, dlatego nie może wywołać zakażenia HPV ani nowotworów16.
Szczepionka HPV zawiera cząsteczki białkowe bez żywego wirusa, ale różnią się one liczbą zawartych podtypów wirusa. Szczepionki dwuwalentne (2 podtypy) i czterowalentne (4 podtypy) są prekwalifikowane przez WHO, a trzecią opcją jest szczepionka dziewięciowalentna (9 podtypów), która jest głównie dostępna w krajach o wysokich dochodach. Wszystkie trzy szczepionki zawierają genotypy HPV 16 i 18, które odpowiadają za około 70% przypadków raka szyjki macicy na całym świecie. Szczepionki cztero- i dziewięciowalentne dodatkowo chronią przed zakażeniem genotypami HPV 6 i 11, które powodują brodawki narządów płciowych. Szczepionka dziewięciowalentna oferuje najwyższy poziom ochrony, obejmując dodatkowe pięć genotypów HPV17.
Mechanizm immunologiczny
Szczepionki HPV działają podobnie do innych szczepionek chroniących przed zakażeniem wirusowym: poprzez stymulowanie układu odpornościowego organizmu do produkcji przeciwciał. Dzięki temu, jeśli wirus zostanie napotkany później, przeciwciała te zwiążą się z nim i zapobiegną zakażeniu komórek18.
Szczepionka HPV powoduje, że układ odpornościowy wytwarza przeciwciała chroniące organizm przed zakażeniem HPV19. Badania wykazały, że szczepionka HPV jest skuteczna w niemal 100% w zapobieganiu przetrwałym infekcjom powodowanym przez typy HPV zawarte w szczepionce20.
Skuteczność szczepionki przeciw HPV
Szczepionka HPV jest wysoce skuteczna w zapobieganiu zakażeniom HPV i chorobom z nim związanym, gdy jest podawana przed pierwszą ekspozycją na wirusa. Badania kliniczne wykazały, że szczepionki HPV są wysoce skuteczne w zapobieganiu zakażeniu szyjki macicy typami HPV, na które są ukierunkowane, gdy podaje się je przed pierwszą ekspozycją na wirusa – to znaczy zanim osoby zaczną być aktywne seksualnie21.
Skuteczność w zapobieganiu nowotworom
Szczepionka HPV zapobiega ponad 90% nowotworów powodowanych przez HPV22. Ponieważ zmiany komórkowe i nowotwory powodowane przez HPV rozwijają się przez lata, dopiero niedawno potwierdzono, że szczepionki zmniejszają również ryzyko wystąpienia tych zmian. Badania i dane z obserwacji populacyjnych wykazały, że szczepionki znacznie zmniejszają ryzyko stanów przedrakowych i nowotworów szyjki macicy, pochwy i sromu u zaszczepionych kobiet23.
Badania wykazały, że:
- Szczepienie HPV u kobiet jest bardzo skuteczne w zapobieganiu zakażeniom HPV oraz stanom przedrakowym i nowotworom szyjki macicy powodowanym przez typy HPV objęte szczepionką24.
- Szczepienie HPV u kobiet zmniejsza ryzyko wystąpienia brodawek narządów płciowych i przeniesienia brodawek na partnerów seksualnych25.
- Szczepienie HPV u mężczyzn zmniejsza ryzyko wystąpienia brodawek narządów płciowych i zakażenia HPV prącia, co zmniejsza ryzyko przeniesienia HPV na partnerów seksualnych26.
- Szczepienie HPV zmniejsza również ryzyko raka odbytu zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet27.
- Szczepienie HPV zapobiega zakażeniu HPV jamy ustnej, które jest związane z rakiem jamy ustnej i gardła (orofaryngealnym). Oczekuje się, że szczepionka może zmniejszyć ryzyko tego raka28.
Znacznie zmniejszyło się występowanie brodawek narządów płciowych i stanów przedrakowych szyjki macicy od czasu wprowadzenia szczepień HPV. Szczepionka HPV stała się powszechnie dostępna dla kobiet w 2006 roku w celu zapobiegania rakowi szyjki macicy. Od tego czasu wskaźniki zachorowań na raka szyjki macicy spadły. Zakażenia HPV związane z rakiem i brodawkami narządów płciowych spadły o ponad 80%29.
Skuteczność w różnych grupach wiekowych
Skuteczność szczepionki HPV jest najwyższa, gdy pełna seria jest podawana w młodym wieku30. Szczepionka HPV jest najbardziej skuteczna, gdy podaje się ją przed ekspozycją na HPV, która jest rozprzestrzeniana przez intymny kontakt seksualny31.
Optymalna odpowiedź immunologiczna jest osiągana, gdy szczepionka jest podawana nastolatkom, a nie starszym kobietom i mężczyznom. Szczepionki HPV oferują najlepszą ochronę chłopcom i dziewczętom, którzy ukończą serię szczepień i mają czas na rozwinięcie silnej odpowiedzi immunologicznej na długo przed rozpoczęciem aktywności seksualnej z inną osobą32.
Niedawne badanie wykazało, że szczepionka HPV jest skuteczna w 83% w zapobieganiu rozprzestrzenianiu się HPV u kobiet, które nigdy nie miały kontaktu z wirusem, ale tylko w 53% skuteczna dla tych, które miały wcześniejszy kontakt z nim33.
Ograniczenia skuteczności szczepionki HPV
Mimo wysokiej skuteczności szczepionki przeciwko HPV, istnieją pewne ograniczenia, o których należy pamiętać.
Brak skuteczności w leczeniu istniejących infekcji
Szczepionka HPV nie eliminuje potrzeby badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy, ponieważ do 30% nowotworów szyjki macicy jest spowodowanych przez typy HPV, przed którymi nie chronią szczepionki czterowalentne lub dwuwalentne, a 15% nowotworów szyjki macicy jest spowodowanych przez typy HPV, przed którymi nie chroni szczepionka dziewięciowalentna34.
Szczepionki HPV są profilaktyczne (tj. zapobiegają nowym zakażeniom HPV). Nie zapobiegają progresji zakażenia HPV do choroby, nie skracają czasu do usunięcia zakażenia HPV ani nie leczą chorób związanych z HPV35.
Szczepionka HPV zapobiega chorobie wywołanej przez HPV, ale nie leczy istniejących zakażeń HPV36. Gdy osoba już ma HPV, skuteczność szczepionki może nie być tak dobra lub w ogóle nie działać. Jednakże, jeśli osoba ma jeden typ HPV, szczepionka może nadal chronić przed innymi typami, których jeszcze nie ma37.
ACIP (Komitet Doradczy ds. Praktyk Szczepień) zaleca, aby osoby, które mają zakażenie HPV i/lub nieprawidłowy wynik testu Pap, który może wskazywać na zakażenie HPV, nadal otrzymywały szczepionkę HPV, jeśli są w odpowiedniej grupie wiekowej (9-26 lat), ponieważ szczepionka może chronić je przed typami HPV wysokiego ryzyka, z którymi jeszcze się nie zetknęły. Jednak osoby te powinny zostać poinformowane, że szczepienie nie wyleczy ich z obecnych zakażeń HPV ani nie będzie leczyć nieprawidłowych wyników testu Pap38.
Ochrona przed wybranymi typami HPV
Szczepionka przeciwko HPV chroni przed wieloma, ale nie wszystkimi typami HPV, które mogą powodować raka. Szczepionka HPV chroni przed typami HPV, które powodują około 9 na 10 przypadków raka szyjki macicy. Ponieważ szczepionka nie zapobiega wszystkim typom HPV, które mogą powodować raka, kobiety nadal muszą regularnie poddawać się badaniom przesiewowym w kierunku raka szyjki macicy39.
Szczepionka HPV nie chroni przed innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową, takimi jak kiła, rzeżączka, chlamydia i wirus opryszczki, a szczepionka HPV nie zapobiega wszystkim niebezpiecznym typom HPV; zapobiega większości z nich40.
Chociaż szczepionka HPV zmniejsza ryzyko HPV-związanych nowotworów, to kobiety, które otrzymały szczepionkę HPV, nadal potrzebują regularnych badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy. Jest to konieczne, ponieważ szczepionka nie chroni przed wszystkimi typami HPV, które mogą prowadzić do raka szyjki macicy41.
Populacje docelowe dla szczepienia przeciw HPV
Szczepienie przeciwko HPV jest zalecane dla kobiet i mężczyzn w wieku 11 lub 12 lat w celu zapobiegania zakażeniom HPV i chorobom związanym z HPV, w tym niektórym nowotworom42.
Zalecenia dotyczące wieku szczepienia
Szczepionka HPV jest zalecana dla nastolatków (dziewcząt i chłopców) rozpoczynających w wieku 9-12 lat i może być podawana do 26 roku życia43. Idealny wiek na szczepienie HPV to 12-13 lat44.
Szczepionka HPV jest zalecana dla nastolatków w wieku 11-12 lat, aby chronić ich przed wirusami, które mogą powodować nowotwory związane z HPV później w życiu45. Szczepionka HPV zapewnia długotrwałą ochronę przed HPV46.
Szczepionka HPV działa najlepiej, gdy podaje się ją przed rozpoczęciem aktywności seksualnej. Po tym, jak osoba zaangażuje się w aktywność seksualną, jest znacznie bardziej prawdopodobne, że zostanie narażona na jeden lub więcej szczepów HPV47.
Grupa ryzyka i szczególne wskazania
Szczepionka HPV może zmniejszyć ryzyko związanych z HPV nowotworów u każdej osoby, która jest (lub będzie kiedyś) aktywna seksualnie48. Najlepszą obroną przed wirusem jest to, aby każdy, niezależnie od płci, został zaszczepiony przed rozpoczęciem aktywności seksualnej49.
Szczepienie HPV jest również zalecane dla:
- Osób w wieku 9-25 lat
- Mężczyzn mających stosunki seksualne z mężczyznami (jeśli nie byli wcześniej szczepieni przeciwko HPV)
- Osób z istotnymi stanami immunokompromitującymi (w wieku 9 lat i więcej)50
Nawet jeśli dana osoba ma jedną infekcję HPV, nadal może odnieść korzyści ze szczepionki, ponieważ może ona chronić przed innymi szczepami, których jeszcze nie ma51.
Bezpieczeństwo szczepionki przeciw HPV
Dane wskazują, że szczepionka HPV jest bezpieczna i dobrze tolerowana. Szczepionka HPV chroni przed niektórymi nowotworami i brodawkami narządów płciowych i jest bezpieczna. Jedyne znane skutki uboczne są łagodne, takie jak ból, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wstrzyknięcia lub niska gorączka. Dlatego korzyści ze szczepionki HPV przewyższają jej ryzyko52.
Badania nad bezpieczeństwem szczepionki
Większość badań nadal sugeruje pozytywny stosunek korzyści do ryzyka szczepienia przeciwko HPV, z minimalnymi udokumentowanymi działaniami niepożądanymi, co jest zgodne z innymi szczepionkami53.
W przypadku szczepionek HPV dowody sugerują, że ich potencjał do wywołania zagrażających życiu skutków ubocznych jest bardzo niski, a odpowiedzi autoimmunologiczne są największym problemem54.
Szczepionka HPV przeszła rygorystyczne testy bezpieczeństwa, zanim została zatwierdzona przez FDA (Amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków) w 2006 roku55. CDC i FDA nie znalazły żadnych dowodów na to, że szczepionki HPV powodują problemy reprodukcyjne u kobiet, w tym POI (przedwczesna niewydolność jajników)56.
Potencjalne działania niepożądane
Szczepionka HPV została pierwotnie przebadana na około 30 000 dziewczątach i młodych kobietach w wieku od 9 do 26 lat57. Częste obawy dotyczące szczepionki obejmują możliwość powikłań autoimmunologicznych, jednakże:
- Dowody nie wspierają związku przyczynowego między szczepionkami HPV a CRPS (kompleksowy regionalny zespół bólowy)58.
- Badania nie wykazują zwiększonego ryzyka ME/CFS (zespół chronicznego zmęczenia) wśród dziewcząt otrzymujących szczepionkę HPV59.
- Dowody nie sugerują związku przyczynowego między szczepionką Gardasil a śmiercią60.
Szczepionka HPV jest bardzo bezpieczna i nie stwarza ryzyka dla płodności. Szczepionka HPV może nawet pomóc chronić płodność, zapobiegając zmianom przedrakowym szyjki macicy i problemom ginekologicznym związanym z leczeniem raka szyjki macicy6162.
Nie ma dowodów na to, że szczepionka HPV prowadzi do niepłodności lub chorób autoimmunologicznych, chociaż są to powszechne mity63. Obszerne badania nad szczepionkami HPV nie wykazały związku między szczepieniem a rozwojem zaburzeń autoimmunologicznych64.
Szczepionka HPV przeszła gruntowne badania kliniczne z udziałem ponad 15 000 kobiet i mężczyzn. Badania konsekwentnie wykazały jej bezpieczeństwo i wykazały, że nie ma wpływu na płodność65.
Kontrowersje i wyzwania związane ze szczepionką HPV
Pomimo ponad 15 lat spójnych dowodów na to, że szczepionki HPV są bezpieczne i skuteczne, nowe badanie wykazało, że coraz więcej rodziców przytacza obawy dotyczące bezpieczeństwa szczepionki w ostatnich latach66.
Nieprawidłowe informacje i obawy rodziców
W latach 2015-2018 odsetek rodziców, którzy odmówili szczepienia HPV swoim dzieciom z powodu obaw o bezpieczeństwo, prawie się podwoił67. Doniesienia o poważnych problemach zdrowotnych po szczepieniu HPV były konsekwentnie rzadkie – około 1,8 na 100 000 dawek szczepionki HPV, czyli 0,0018%68.
Badania wykazały, że chociaż osoby ufają pracownikom medycznym w zakresie informacji zdrowotnych, coraz więcej osób korzysta z internetu w celu uzyskania pierwszej i drugiej opinii na temat HPV, szczepionek HPV i raka związanego z HPV69. Niestety, niektóre informacje o szczepionkach HPV i raku znalezione online i w mediach społecznościowych są niedokładne70.
Według najnowszych danych nastąpił stały wzrost wskaźników szczepień przeciwko HPV, mimo błędnych informacji71.
Roszczenia prawne i domniemane szkody
Zaobserwowano kwestionowanie badań nad potencjalnymi skutkami ubocznymi szczepionek HPV. Twierdzenia te opierały się na rzekomych patogennych odkryciach w artykułach badawczych na temat szczepionek HPV, podsumowanych w dokumencie przygotowanym przez prawników powodów. Po krytycznej ocenie tych artykułów, w których autorzy zaproponowali następujące odkrycia/hipotezy: (i) mimikra molekularna między HPV L1 a białkami ludzkimi prowadzi do produkcji krzyżowo reaktywnych przeciwciał; oraz (ii) wstrzyknięcie szczepionki HPV u myszy powoduje uszkodzenie mózgu – model myszy dla zespołu neuroimmunologicznego związanego ze szczepionką HPV (HANS)72.
Stwierdzono, że dane te oparte były na wadliwych metodach/interpretacji, takich jak częściowa mimikra molekularna, i nie mogły wyjaśnić objawów niepożądanych reakcji73.
Proponowano, że HANS jest pośredniczony przez odpowiedzi immunologiczne specyficzne dla HPV. Jednak żadne artykuły nie doniosły o objawach/symptomach podobnych do HANS wśród osób zakażonych HPV (naturalne zakażenie), z których niektóre powinny rozwijać silne odpowiedzi immunologiczne specyficzne dla HPV74.
Chociaż nie oceniono innych artykułów cytowanych w pozwach, rzekome niepożądane reakcje w tych artykułach były spowodowane przez hydroksyd Al, który jest zawarty w szczepionce 2vHPV, ale nie w 4vHPV; różnorodne objawy specyficzne dla dwóch szczepionek HPV nie mogą być wyjaśnione hipotezą wodorotlenku Al75.
Wpływ szczepionki HPV na zdrowie publiczne
Powszechne szczepienie HPV ma potencjał do zmniejszenia zachorowalności na raka szyjki macicy na całym świecie nawet o 90%76. Ponadto szczepionki mogą zmniejszyć potrzebę badań przesiewowych i późniejszej opieki medycznej, biopsji i inwazyjnych procedur związanych z dalszą obserwacją nieprawidłowych wyników badań przesiewowych szyjki macicy, pomagając w ten sposób zmniejszyć koszty opieki zdrowotnej i lęk związany z procedurami kontrolnymi77.
Wpływ na zapobieganie nowotworom
Szacuje się, że jeśli wszyscy otrzymaliby 9-walentną szczepionkę HPV zgodnie z zaleceniami, można by zapobiec około 29 000 nowotworom rocznie78.
Według CDC, badania kliniczne szczepionki HPV wykazały, że u osób wcześniej nie narażonych na typ HPV objęty szczepionką, szczepionka była prawie 100% skuteczna w zapobieganiu stanom przedrakowym szyjki macicy, sromu i pochwy oraz brodawkom narządów płciowych u kobiet, a także 90% skuteczna w zapobieganiu brodawkom narządów płciowych i 75% skuteczna w zapobieganiu stanom przedrakowym odbytu u mężczyzn79.
Od czasu wprowadzenia szczepionki HPV odnotowano znaczny spadek zakażeń HPV. Badanie CDC z 2013 roku, które analizowało niektóre szczepy objęte szczepionką, wykazało spadek zakażeń HPV aż o 88% wśród dziewcząt w wieku 14-19 lat, które otrzymały szczepionkę80.
Dane te, w połączeniu z 44% spadkiem diagnozy brodawek narządów płciowych wśród młodych heteroseksualnych mężczyzn (którzy nie byli wówczas szczepieni), sugerują, że zakażenia HPV spadają jako bezpośredni wynik szczepień i głębokiego wpływu odporności stadnej81.
Wpływ na ograniczenie przenoszonosci wirusa
Szczepienie przeciwko HPV zapobiega zakażeniu wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), który jest łatwo przenoszony z osoby na osobę i bez szczepienia prawie każdy będzie miał z nim kontakt w pewnym momencie życia82.
Przez zmniejszenie szansy zakażenia HPV i później rozwoju nowotworów, szczepionka znacząco przyczynia się do zdrowia publicznego. Według badań, jeśli po zaszczepieniu osoba zostanie narażona na typ HPV, który był zawarty w szczepionce, jest mało prawdopodobne, aby została zakażona, a zatem nie rozprzestrzeniałaby wirusa. Jednak jeśli zaszczepiona osoba zostanie narażona na typ HPV nie objęty szczepionką, to potencjalnie mogłaby zostać zakażona i rozprzestrzeniać wirusa na innych83.
Badania przeprowadzone od wprowadzenia pierwszych szczepionek HPV wykazały skuteczność w ograniczaniu przenoszenia wirusa i redukcji chorób z nim związanych. Wśród kobiet w wieku 20-24 lat, które kwalifikowały się do szczepień HPV jako nastolatki, częstość występowania stanów przedrakowych szyjki macicy spadła prawie o 80% w latach 2002-2008, według Centrów Kontroli i Zapobiegania Chorobom. Zachorowalność na raka szyjki macicy spadła o 65% w latach 2012-2019 wśród kobiet poniżej 25 roku życia84.
Ta znacząca redukcja wskazuje na skuteczność szczepionki w zapobieganiu przenoszeniu infekcji HPV i rozwoju chorób z nią związanych.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.