Właściwości farmakodynamiczne

Lek Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako leki zmniejszające toksyczność leków przeciwnowotworowych i posiada kod ATC: V 03 AF. Substancją czynną jest kwas l-folinowy w postaci l-folinianu disodu, który stanowi aktywną formę kwasu folinowego, odgrywającą kluczową rolę w wielu procesach metabolicznych organizmu.¹

Mechanizm działania

Kwas l-folinowy stanowi formylową pochodną kwasu tetrahydrofoliowego, będącą czynną postacią kwasu folinowego. Jest to biologicznie czynny l-izomer racemicznego kwasu folinowego, który aktywnie uczestniczy w szeregu istotnych procesów metabolicznych organizmu, takich jak:²

• Synteza puryny
• Synteza nukleotydów pirymidynowych
• Metabolizm aminokwasów

Działanie farmakodynamiczne

Działanie farmakodynamiczne leku Levofolic opiera się na dwóch głównych mechanizmach, które warunkują jego zastosowanie kliniczne w terapii przeciwnowotworowej:

Ochrona przed toksycznością metotreksatu

Kwas l-folinowy jest powszechnie stosowany w celu zmniejszenia toksyczności oraz zapobiegania działaniom niepożądanym antagonistów kwasu foliowego, takich jak metotreksat. Mechanizm ochronny polega na kilku zjawiskach biochemicznych:³

• Konkurencja o transport błonowy – zarówno kwas l-folinowy, jak i antagoniści kwasu foliowego wykorzystują ten sam nośnik w transporcie przez błony komórkowe, co prowadzi do rywalizacji o wejście do komórki. Proces ten stymuluje wypływ antagonistów folianów z komórki.⁴
• Uzupełnianie niedoboru folianów – kwas l-folinowy chroni komórki przed działaniem antagonistów folianów poprzez uzupełnienie niedoboru tych związków.⁵
• Omijanie blokady enzymatycznej – istotną właściwością kwasu l-folinowego jest fakt, że nie wymaga on redukcji przez enzym reduktazy dihydrofolianu. Dzięki temu może on służyć jako źródło niezredukowanego folianu H4, skutecznie omijając blokadę wywołaną przez antagonistów folianów na poziomie reduktazy dihydrofolianu, i stanowić źródło różnych form koenzymów kwasu foliowego.⁶

Potencjalizacja działania 5-fluorouracylu

Drugą istotną właściwością farmakodynamiczną l-folinianu disodu jest jego zdolność do wzmacniania działania przeciwnowotworowego 5-fluorouracylu (5-FU). Mechanizm tego synergizmu opiera się na następujących procesach biochemicznych:⁷

• Hamowanie syntetazy tymidylanowej – 5-fluorouracyl działa jako inhibitor syntetazy tymidylanowej, kluczowego enzymu w syntezie DNA.⁸
• Tworzenie stabilnego kompleksu – jednoczesne podawanie l-folinianu disodu z 5-fluorouracylem prowadzi do powstania stabilnego kompleksu trzeciorzędowego składającego się z trzech elementów: syntetazy tymidylanowej, 5-fluorodeoksy-urydynomonofosforanu oraz 5,10-metylotetrahydrofolianu.⁹
• Zwiększenie efektu cytotoksycznego – utworzenie tego kompleksu prowadzi do wzmocnienia blokady syntetazy tymidylanowej, co skutkuje nasileniem hamowania biosyntezy DNA. W rezultacie następuje znaczące zwiększenie działania cytotoksycznego w porównaniu do monoterapii 5-fluorouracylem.¹⁰