5-fluorodeoksy-urydynomonofosforan

5-fluorodeoksy-urydynomonofosforan (5-FdUMP) to aktywny metabolit 5-fluorouracylu (5-FU), jednego z najczęściej stosowanych leków przeciwnowotworowych. Związek ten pełni kluczową rolę w mechanizmie cytotoksyczności 5-FU poprzez hamowanie aktywności syntetazy tymidylanowej (TS) – enzymu niezbędnego do syntezy DNA.

5-FdUMP tworzy trwały kompleks z syntetazą tymidylanową i 5,10-metylenotetrahydrofolianem, blokując konwersję deoksyurydynomonofosforanu (dUMP) do tymidynomonofosforanu (dTMP). Zahamowanie syntezy tymidyny prowadzi do niedoboru nukleotydów, zaburzenia naprawy DNA i indukcji śmierci komórkowej, szczególnie w szybko dzielących się komórkach nowotworowych.

Skuteczność działania 5-FdUMP zależy od poziomu ekspresji syntetazy tymidylanowej oraz dostępności kofaktorów folianowych w komórkach. Oporność na terapię 5-fluorouracylem może wynikać z nadekspresji TS, mutacji tego enzymu lub zaburzeń w szlakach metabolicznych prowadzących do powstania 5-FdUMP. W praktyce klinicznej często stosuje się kombinacje 5-FU z kwasem folinowym (leukoworyną), który zwiększa stabilność kompleksu 5-FdUMP-TS, potęgując działanie przeciwnowotworowe.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl