supresja osi PPN
Supresja osi PPN (podwzgórze-przysadka-nadnercza) to zahamowanie prawidłowego funkcjonowania tej osi hormonalnej, co najczęściej następuje w wyniku długotrwałego stosowania egzogennych glikokortykosteroidów. W warunkach fizjologicznych podwzgórze wydziela CRH (kortykoliberynę), która stymuluje przysadkę do sekrecji ACTH (kortykotropiny), a ta z kolei pobudza korę nadnerczy do produkcji kortyzolu.
Długotrwałe podawanie glikokortykosteroidów prowadzi do ujemnego sprzężenia zwrotnego, które hamuje wydzielanie CRH i ACTH, co skutkuje zmniejszeniem endogennej produkcji kortyzolu. Efektem supresji osi PPN jest atrofia kory nadnerczy i ich niezdolność do adekwatnej odpowiedzi na stres, co może manifestować się niewydolnością nadnerczy po nagłym odstawieniu steroidów.
Klinicznie supresja osi PPN może prowadzić do poważnych konsekwencji, takich jak przełom nadnerczowy, który stanowi stan zagrożenia życia. Z tego powodu zaleca się stopniowe odstawianie steroidów po długotrwałej terapii. Ocenę funkcji osi PPN można przeprowadzić za pomocą testów stymulacyjnych, takich jak test z ACTH (synactenowy) lub test z metyraponem.
Powiązane wpisy
-
Leksykon substancji czynnych
Kwas fusydynowy, stosowany miejscowo w dermatologii, wymaga ograniczenia czasu terapii do maksymalnie 14 dni, zwłaszcza w preparatach złożonych z kortykosteroidami (np. betametazon, hydrokortyzon), aby minimalizować ryzyko rozwoju oporności bakterii, w tym Staphylococcus aureus, oraz zapobiegać maskowaniu objawów zakażeń opornych drobnoustrojów. Należy unikać stosowania kwasu fusydynowego w zakażeniach wywołanych przez drobnoustroje niewrażliwe, szczególnie Pseudomonas aeruginosa, a w przypadku braku odpowiedzi na leczenie miejscowe wskazane jest wdrożenie terapii ogólnoustrojowej. Preparaty te mogą wywoływać miejscowe reakcje alergiczne i zapalne, związane z substancjami pomocniczymi takimi jak butylohydroksyanizol (E320), alkohol cetylowy, potasu sorbinian (E202) czy parahydroksybenzoesany (E216, E218). Szczególną ostrożność należy zachować podczas aplikacji w okolicy oczu ze względu na ryzyko podrażnienia spojówek oraz rozwoju jaskry przy stosowaniu preparatów z kortykosteroidami.
alkohol cetylowy, bakteryjne zakażenie skóry, betametazon, butylohydroksyanizol, chorioretinopatia surowicza, cukrzyca, działanie immunosupresyjne, hydrokortyzon, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, kwas fusydynowy, niedoczynność kory nadnerczy, nieostre widzenie, oporność bakteryjna, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, owrzodzenie skóry, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, podrażnienie spojówki, Pseudomonas aeruginosa, reakcja alergiczna, sorbinian potasu, Staphylococcus aureus, supresja osi PPN, świąd odbytu, trądzik pospolity, wrzód skórny, zaburzenie widzenia, zaćma, zanik skóry, zanikowe zapalenie skóry, zespół Cushinga -
Leksykon leków
Dermisil to krem zawierający kwas fusydynowy (20 mg/g) oraz betametazon w postaci walerianianu (1,214 mg/g, odpowiadający 1 mg betametazonu), co wymaga ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych związanych z kortykosteroidem. Miejscowe stosowanie betametazonu może prowadzić do ogólnoustrojowego wchłaniania i odwracalnego zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (PPN), szczególnie u dzieci i młodzieży, u których ryzyko supresji osi PPN i zespołu Cushinga jest zwiększone z powodu większego stosunku powierzchni ciała do masy i cieńszej warstwy naskórka. Długotrwała terapia, zwłaszcza bez opatrunku okluzyjnego, może wywołać niedoczynność kory nadnerczy, zanik skóry, a także powikłania okulistyczne, takie jak jaskra czy zaćma, dlatego stosowanie na twarz i w okolicy oczu wymaga szczególnej ostrożności i unikania kontaktu z oczami.
alkohol cetostearylowy, betametazon walerianian, centralna chorioretinopatia surowicza, chlorokrezol, działanie immunosupresyjne kortykosteroidów, infekcja bakteryjna, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, kwas fusydynowy, lek przeciwbakteryjny, nadwrażliwość, niedoczynność kory nadnerczy, oporność bakteryjna, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, reakcja alergiczna, supresja osi PPN, trądzik pospolity, wchłanianie ogólnoustrojowe betametazonu, zaćma, zanik skóry, zespół Cushinga
