Działania niepożądane
Hydrokortyzon Allefin 5 mg/g
Długotrwałe stosowanie hydrokortyzonu (powyżej 14 dni), zwłaszcza na dużych powierzchniach skóry, pod opatrunkiem okluzyjnym oraz u dzieci, wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych dermatologicznych, takich jak zanikowe zapalenie skóry (ścieńczenie naskórka i skóry właściwej), zapalenie mieszków włosowych, alergia kontaktowa, dermatitis periorbicularis, nadmierne owłosienie, opóźnione gojenie ran, wybroczyny, rozstępy, plamica posteroidowa, trądzik posteroidowy oraz dermatitis perioralis. Subiektywne objawy obejmują pieczenie, zaczerwienienie i nadmierną suchość skóry. Immunosupresyjne działanie hydrokortyzonu predysponuje do nadkażeń bakteryjnych, grzybiczych (drożdżaki, dermatofity) i wirusowych (reaktywacja HSV), a także wtórnych zakażeń. Ponadto, mogą wystąpić zaburzenia naczyniowe, takie jak powierzchowne rozszerzenie naczyń i wybroczyny.
- atopowe zapalenie skóry
- kontynuacja leczenia silnie działającymi glikokortykosteroidami
- łagodzenie stanów po ukąszeniu owadów
- liszaj płaski
- liszaj rumieniowaty
- łojotokowe zapalenie skóry
- łuszczyca owłosionej skóry głowy
- łuszczyca zadawniona
- pokrzywka
- rumień wielopostaciowy
- świerzbiączka
- wyprysk
- wyprysk alergiczny
- wyprysk zliszajowaciały
Działania niepożądane leku Hydrokortyzon Allefin
W przypadku długotrwałej terapii kremem Hydrokortyzon Allefin (stosowanie przez okres dłuższy niż 14 dni) można zaobserwować szereg działań niepożądanych. Należy pamiętać, że ryzyko ich wystąpienia wzrasta szczególnie przy stosowaniu produktu na dużą powierzchnię skóry, pod opatrunkiem okluzyjnym oraz u dzieci.1
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
Długotrwała aplikacja hydrokortyzonu może prowadzić do szeregu dermatologicznych działań niepożądanych, które mogą manifestować się jako:2
- Zanikowe zapalenie skóry – prowadzące do ścieńczenia naskórka i skóry właściwej
- Zapalenie mieszków włosowych – manifestujące się jako czerwone, swędzące guzki wokół mieszków
- Alergia kontaktowa – reakcja nadwrażliwości na składniki preparatu
- Zapalenie okołooczne (dermatitis periorbicularis) – stan zapalny skóry wokół oczu
- Nadmierne owłosienie – szczególnie w miejscu aplikacji
- Opóźnienie gojenia ran i owrzodzeń – wynikające z przeciwzapalnego działania kortykosteroidów
- Wybroczyny – drobne wylewy krwi w skórze
- Rozstępy – trwałe uszkodzenia włókien kolagenowych
- Plamica posteroidowa – manifestująca się jako przebarwienia i odbarwienia skóry
- Trądzik posteroidowy – wykwity trądzikopodobne w miejscu aplikacji
- Dermatitis perioralis – zapalenie skóry wokół ust
- Dolegliwości subiektywne: pieczenie, zaczerwienienie, nadmierna suchość skóry
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze
Ze względu na immunosupresyjne działanie hydrokortyzonu, długotrwała terapia może powodować:3
- Nadkażenia bakteryjne – szczególnie w obrębie zmian skórnych
- Infekcje grzybicze – zwłaszcza na obszarach o zwiększonej wilgotności
- Infekcje wirusowe – reaktywacja infekcji utajonych
- Wtórne zakażenia – jako powikłanie osłabionej odpowiedzi immunologicznej skóry
Zaburzenia naczyniowe
Przy stosowaniu hydrokortyzonu mogą wystąpić następujące zaburzenia związane z naczyniami krwionośnymi:4
- Powierzchowne rozszerzenie naczyń krwionośnych – manifestujące się jako rumień i teleangiektazje
- Wybroczyny – drobne wylewy podskórne spowodowane zwiększoną kruchością naczyń
Zaburzenia oka
Stosowanie hydrokortyzonu, szczególnie w okolicy powiek i okolicy okołoocznej, może powodować:5
- Jaskra – wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego
- Zaćma – zmętnienie soczewki oka
- Nieostre widzenie – występuje niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
Działania ogólnoustrojowe
Pomimo miejscowego stosowania hydrokortyzonu, przy długotrwałej terapii lub aplikacji na dużą powierzchnię skóry mogą wystąpić ogólnoustrojowe działania niepożądane charakterystyczne dla kortykosteroidów:6
- Zahamowanie czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza – prowadzące do wtórnej niewydolności nadnerczy
- Zespół Cushinga – charakteryzujący się otyłością twarzy i tułowia, zaburzeniami metabolicznymi i nadciśnieniem
- Hamowanie wzrostu i rozwoju u dzieci – szczególnie przy długotrwałej terapii
- Hiperglikemia – podwyższony poziom glukozy we krwi
- Cukromocz – obecność glukozy w moczu
Tabela działań niepożądanych leku Hydrokortyzon Allefin
| Klasyfikacja układów i narządów | Działanie niepożądane | Częstość występowania | Objawy/Opis |
|---|---|---|---|
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Zanikowe zapalenie skóry | Nieokreślona* | Ścieńczenie skóry, zwiększona przezierność, widoczność naczyń krwionośnych |
| Zapalenie mieszków włosowych | Nieokreślona* | Czerwone guzki wokół mieszków włosowych, często z obecnością ropy | |
| Alergia kontaktowa | Nieokreślona* | Zaczerwienienie, świąd, obrzęk w miejscu aplikacji | |
| Zapalenie okołooczne (dermatitis periorbicularis) | Nieokreślona* | Zmiany zapalne wokół oczu, często z podrażnieniem | |
| Nadmierne owłosienie | Nieokreślona* | Wzrost niepożądanego owłosienia w miejscu aplikacji | |
| Opóźnienie gojenia ran i owrzodzeń | Nieokreślona* | Wydłużony czas gojenia, zwiększone ryzyko infekcji | |
| Wybroczyny | Nieokreślona* | Małe, płaskie, czerwono-fioletowe plamki na skórze | |
| Rozstępy | Nieokreślona* | Pasowate zmiany atroficzne, początkowo czerwono-fioletowe, później białawe | |
| Plamica posteroidowa | Nieokreślona* | Przebarwienia i odbarwienia skóry, nieregularne plamy | |
| Trądzik posteroidowy | Nieokreślona* | Zmiany trądzikopodobne, grudki i krosty w miejscu aplikacji | |
| Dermatitis perioralis | Nieokreślona* | Grudkowo-krostkowe wykwity w okolicy ust, nosa, brody | |
| Pieczenie, zaczerwienienie, nadmierna suchość | Nieokreślona* | Subiektywne uczucie dyskomfortu, widoczne zmiany skórne | |
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Nadkażenia bakteryjne | Nieokreślona* | Wtórne infekcje na tle zaburzenia flory fizjologicznej skóry |
| Infekcje grzybicze | Nieokreślona* | Szczególnie drożdżaki i dermatofity, świąd, rumień, złuszczanie | |
| Infekcje wirusowe | Nieokreślona* | Nasilenie lub reaktywacja utajonych infekcji, np. HSV | |
| Wtórne zakażenia | Nieokreślona* | Rozwój patogenów na skutek osłabionej odporności miejscowej | |
| Zaburzenia naczyniowe | Powierzchowne rozszerzenie naczyń krwionośnych | Nieokreślona* | Widoczne poszerzone naczynia włosowate na skórze |
| Wybroczyny | Nieokreślona* | Drobne, punktowe wylewy podskórne | |
| Zaburzenia oka | Jaskra | Nieokreślona* | Wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego, bóle głowy, zaburzenia widzenia |
| Zaćma | Nieokreślona* | Postępujące zmętnienie soczewki, pogorszenie ostrości wzroku | |
| Nieostre widzenie | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Przejściowe lub trwałe zaburzenia ostrości widzenia | |
| Działania ogólnoustrojowe | Zahamowanie czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza | Nieokreślona* | Zaburzenia hormonalne, wtórna niewydolność nadnerczy |
| Zespół Cushinga | Nieokreślona* | Charakterystyczna „twarz księżycowata”, otyłość tułowia, rozstępy | |
| Hamowanie wzrostu i rozwoju u dzieci | Nieokreślona* | Opóźnienie wzrostu, zaburzenia rozwojowe | |
| Hiperglikemia | Nieokreślona* | Podwyższone stężenie glukozy we krwi | |
| Cukromocz | Nieokreślona* | Obecność glukozy w moczu |
* Częstość występowania nie została jednoznacznie określona w charakterystyce produktu leczniczego, działania niepożądane mogą wystąpić głównie przy długotrwałym stosowaniu (powyżej 14 dni).7
Zgłaszanie działań niepożądanych
W ramach stałego monitorowania bezpieczeństwa stosowania produktu Hydrokortyzon Allefin, personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane. Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.8
Zgłoszenia należy kierować do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:
- Adres: Aleje Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
- Tel.: + 48 22 49 21 301
- Fax: + 48 22 49 21 309
- Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie leku do obrotu.9
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania