wątrobowe białko wiążące kwasy tłuszczowe
Wątrobowe białko wiążące kwasy tłuszczowe (L-FABP, Liver Fatty Acid Binding Protein) to białko o masie cząsteczkowej około 14 kDa, należące do rodziny białek wiążących kwasy tłuszczowe. Jest kodowane przez gen FABP1 i występuje głównie w hepatocytach, gdzie stanowi 2-5% wszystkich białek cytoplazmatycznych.
L-FABP pełni kluczową rolę w transporcie wewnątrzkomórkowym długołańcuchowych kwasów tłuszczowych, uczestnicząc w ich metabolizmie, utlenianiu i wykorzystaniu do syntezy triacylogliceroli. W przeciwieństwie do innych białek z rodziny FABP, wątrobowa izoforma może wiązać jednocześnie dwie cząsteczki kwasów tłuszczowych lub innych ligandów hydrofobowych.
Badania kliniczne wskazują, że L-FABP może służyć jako czuły biomarker uszkodzenia wątroby i nerek. W przypadku uszkodzenia hepatocytów dochodzi do uwolnienia tego białka do krwiobiegu, co pozwala na wczesne wykrycie patologii wątroby. Ponadto, stężenie L-FABP w moczu wzrasta przy ostrym uszkodzeniu nerek, co czyni je potencjalnie użytecznym markerem diagnostycznym.
Zaburzenia ekspresji L-FABP są obserwowane w chorobach metabolicznych wątroby, w tym w niealkoholowej stłuszczeniowej chorobie wątroby (NAFLD). Polimorfizmy genu FABP1 mogą wpływać na podatność na rozwój stłuszczenia wątroby oraz zaburzeń metabolizmu lipidów i glukozy, co wskazuje na istotną rolę L-FABP w patogenezie chorób metabolicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Nefropatia cukrzycowa – Diagnostyka i diagnoza
Nefropatia cukrzycowa, będąca główną przyczyną schyłkowej niewydolności nerek w krajach rozwiniętych, dotyka 20-40% pacjentów z cukrzycą typu 1 i 2. Diagnostyka opiera się na wykrywaniu utrzymującej się albuminurii (ACR 30-300 mg/g dla umiarkowanej i >300 mg/g dla ciężkiej albuminurii) w co najmniej dwóch z trzech pomiarów w ciągu 6 miesięcy, ocenie funkcji nerek poprzez eGFR (obliczane wzorem CKD-EPI) oraz badaniu klinicznym, w tym obecności retinopatii cukrzycowej. Wczesne wykrycie jest kluczowe, gdyż objawy pojawiają się dopiero po uszkodzeniu 80-90% nefronów. Zalecane jest coroczne monitorowanie ACR, eGFR oraz ciśnienia tętniczego, z uwzględnieniem wykluczenia czynników fałszywie podwyższających albuminurię (np. infekcje, wysiłek fizyczny, hiperglikemia). W diagnostyce różnicowej pomocne są badania obrazowe (USG, Doppler, CT, MRI) oraz biopsja nerki w przypadkach nietypowych lub wątpliwych.
24-godzinna zbiórka moczu, albuminuria, azot mocznikowy we krwi, biopsja nerki, ciśnienie tętnicze, cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2, cukrzycowa choroba nerek, cystatyna C, makroalbuminuria, mikroalbuminuria, nefropatia cukrzycowa, periostyna, pogrubienie błony podstawnej, powikłanie mikronaczyniowe, przewlekła choroba nerek, retinopatia cukrzycowa, rezonans magnetyczny, schyłkowa niewydolność nerek, stężenie kreatyniny w surowicy, stosunek albuminy do kreatyniny, stwardnienie guzkowe, szacowana filtracja kłębuszkowa, tomografia komputerowa, ultrasonografia nerek, wątrobowe białko wiążące kwasy tłuszczowe, włóknienie śródmiąższowe, wskaźnik albumina/kreatynina w moczu, zanik cewek