Działania niepożądane
Topotekan

Działania niepożądane topotekanu

Topotekan jest substancją stosowaną w chemioterapii nowotworów, głównie w leczeniu nawrotowego drobnokomórkowego raka płuca, raka jajnika oraz raka szyjki macicy. Jak każdy lek przeciwnowotworowy, topotekan może wywoływać szereg działań niepożądanych, które należy dokładnie monitorować podczas leczenia pacjenta. Profil bezpieczeństwa topotekanu został określony na podstawie badań klinicznych obejmujących 523 pacjentki z nawrotowym rakiem jajnika i 631 pacjentów z nawrotowym drobnokomórkowym rakiem płuca.¹²

Toksyczność hematologiczna – główne ograniczenie dawki

Najważniejszym działaniem niepożądanym topotekanu, które ogranicza możliwość zwiększania dawki, jest toksyczność hematologiczna. Co istotne, toksyczność ta ma charakter przewidywalny i odwracalny. W badaniach klinicznych nie stwierdzono objawów kumulowania się toksyczności hematologicznej i niehematologicznej podczas kolejnych cykli terapii.¹²

Należy zaznaczyć, że profil bezpieczeństwa topotekanu stosowanego w skojarzeniu z cisplatyną w leczeniu raka szyjki macicy jest zgodny z profilem bezpieczeństwa leku stosowanego w monoterapii. Ogólna toksyczność hematologiczna podczas leczenia skojarzonego topotekanem z cisplatyną jest mniejsza niż podczas monoterapii topotekanem, lecz większa niż podczas stosowania samej cisplatyny.¹²

Szczegółowe działania niepożądane według układów i narządów

Działania niepożądane topotekanu sklasyfikowano według częstości występowania jako: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000), bardzo rzadko (< 1/10 000) oraz częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).<sup data-drug="Topotecan medac" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane wymienione poniżej zostały sklasyfikowane w zależności od narządów i bezwzględnej częstości występowania (wszystkie zgłoszone zdarzenia). Częstość występowania określono w następujący sposób: bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do < 1/10); niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000); bardzo rzadko (1

Toksyczność hematologiczna – szczegółowa charakterystyka

Neutropenia

Ciężka neutropenia (liczba granulocytów obojętnochłonnych < 0,5 x 10⁹/l) podczas pierwszego kursu wystąpiła u 55% pacjentów, a neutropenia trwająca ≥ siedem dni u 20% pacjentów. Ogółem ciężką neutropenię obserwowano u 77% pacjentów (39% kursów leczenia). Gorączka lub infekcja towarzysząca ciężkiej neutropenii występowała u 16% pacjentów podczas pierwszego kursu, a ogólnie u 23% pacjentów (6% kursów).<sup data-drug="Topotecan medac" data-section="Działania niepożądane" title="Neutropenia: Ciężką neutropenię (liczba granulocytów obojętnochłonnych 1

Mediana czasu do wystąpienia ciężkiej neutropenii wynosiła dziewięć dni, a mediana czasu trwania siedem dni. Ciężką neutropenię trwającą powyżej siedmiu dni obserwowano w 11% wszystkich kursów.¹²

Wśród wszystkich pacjentów leczonych w ramach badań klinicznych (uwzględniając tych z ciężką neutropenią, jak i tych, u których ona nie wystąpiła) u 11% pacjentów (4% kursów) wystąpiła gorączka, a u 26% pacjentów (9% kursów) wystąpiła infekcja. Ponadto u 5% wszystkich pacjentów (1% kursów) wystąpiła posocznica.¹²

Jako powikłanie neutropenii wywołanej topotekanem zgłaszano przypadki zapalenia okrężnicy w przebiegu neutropenii, w tym przypadki zakończone zgonem.¹²

Małopłytkowość

Ciężką małopłytkowość (liczba płytek < 25 x 10⁹/l) stwierdzono u 25% pacjentów (8% kursów), a umiarkowaną małopłytkowość (liczba płytek pomiędzy 25,0 a 50,0 x 10⁹/l) stwierdzono u 25% pacjentów (15% kursów). Mediana czasu do wystąpienia ciężkiej małopłytkowości wynosiła 15 dni, a mediana czasu trwania pięć dni.<sup data-drug="Topotecan medac" data-section="Działania niepożądane" title="Małopłytkowość: Ciężką małopłytkowość (liczba płytek 1²

Masa płytkowa podawana była w 4% kursów. Zgłoszenia dotyczące znaczących następstw związanych z małopłytkowością, w tym zgonów z powodu krwawienia związanego z obecnością guza, były niezbyt częste.¹²

Niedokrwistość

Umiarkowaną do ciężkiej niedokrwistość (Hb ≤ 8,0 g/dl) obserwowano u 37% pacjentów (14% kursów). Masę erytrocytarną otrzymało 52% pacjentów (21% kursów).¹²

Niehematologiczne działania niepożądane

Najczęstszymi niehematologicznymi działaniami niepożądanymi były objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak: nudności (52%), wymioty (32%), biegunka (18%), zaparcie (9%) i zapalenie błon śluzowych (14%). Częstość występowania ciężkich (3 lub 4 stopień) nudności, wymiotów, biegunki i zapalenia śluzówek wyniosła odpowiednio 4%, 3%, 2% i 1%.¹²

Niewielki ból brzucha odnotowano u 4% pacjentów.¹²

Zmęczenie obserwowano u około 25% pacjentów, zaś osłabienie u 16% pacjentów. Częstość występowania ciężkiego (3 lub 4 stopień) zmęczenia i osłabienia wyniosła 3% dla obu objawów.¹²

Całkowite lub wyraźne wyłysienie (alopecja) obserwowano u 30% pacjentów, a częściowe wyłysienie u 15% pacjentów.¹²

Inne ciężkie objawy niepożądane opisywane jako związane lub prawdopodobnie związane z leczeniem topotekanem to anoreksja (12%), złe samopoczucie (3%) i hiperbilirubinemia (1%).¹²

Reakcje nadwrażliwości obejmujące wysypkę, pokrzywkę, obrzęk naczynioruchowy i reakcje anafilaktyczne opisywane były rzadko. W badaniach klinicznych wysypka była opisywana u 4% pacjentów, a świąd u 1,5% pacjentów.¹²

Szczególne grupy pacjentów i ostrzeżenia

Warto zaznaczyć, że działania niepożądane opisane powyżej mogą występować z większą częstością u pacjentów w złym stanie ogólnym.¹²

U pacjentów leczonych topotekanem zgłaszano przypadki zgonów z powodu posocznicy.¹²

Wynaczynienie topotekanu miało zazwyczaj łagodny przebieg i nie wymagało specyficznego leczenia.¹²

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, PL-02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49- 21-301, faks: +48 22 49- 21-309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl.¹

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.¹²

Podsumowanie najniebezpieczniejszych działań niepożądanych

Do najpoważniejszych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem topotekanu należą:

• Ciężka neutropenia – może prowadzić do zakażeń i posocznicy stanowiących zagrożenie życia¹
• Zapalenie okrężnicy w przebiegu neutropenii – w tym przypadki zakończone zgonem¹
• Małopłytkowość – może prowadzić do ciężkich krwawień, w tym zakończonych zgonem¹
• Śródmiąższowa choroba płuc – rzadkie, ale potencjalnie śmiertelne powikłanie¹
• Reakcje anafilaktyczne – rzadkie, ale mogące zagrażać życiu¹
• Perforacja przewodu pokarmowego – powikłanie o nieznanej częstości, ale bardzo poważne¹

Wymienione powyżej działania niepożądane wymagają ścisłego monitorowania pacjenta i mogą stanowić wskazanie do modyfikacji dawkowania, odroczenia leczenia lub jego całkowitego przerwania, w zależności od nasilenia objawów i stanu klinicznego pacjenta.