Właściwości farmakodynamiczne

Spirytus Hibitanowy 0,5% ATS klasyfikuje się jako środek antyseptyczny i dezynfekujący, chociaż nie posiada przydzielonego kodu ATC według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Jego główną substancją aktywną jest diglukonian chloroheksydyny, który wykazuje szerokie spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego, obejmujące aktywność bakteriostatyczną, bakteriobójczą, a w mniejszym stopniu także działanie grzybobójcze oraz grzybostatyczne.¹

Synergistyczne działanie składników

Szczególną cechą tego produktu leczniczego jest wykorzystanie synergistycznego działania diglukonianu chloroheksydyny oraz alkoholu etylowego w stężeniu 70%. Alkohol etylowy powoduje uszkodzenia ściany komórkowej bakterii, co ułatwia wniknięcie chloroheksydyny do wnętrza komórki drobnoustrojów, potęgując tym samym działanie przeciwdrobnoustrojowe.²

Mechanizm działania

Mechanizm działania bakteriobójczego i bakteriostatycznego diglukonianu chloroheksydyny opiera się na uszkodzeniu rybosomalnego RNA oraz zahamowaniu procesu powstawania błony komórkowej bakterii. Proces ten przebiega dwuetapowo:³

1. W pierwszym etapie, kationowoczynne cząsteczki chloroheksydyny zostają zaadsorbowane na ujemnie naładowanej błonie komórkowej bakterii, co prowadzi do jej destabilizacji.⁴
2. Następnie, po uszkodzeniu błony komórkowej, dochodzi do uszkodzenia struktury cytoplazmatycznej komórki bakteryjnej, co ostatecznie prowadzi do śmierci drobnoustroju.⁵

Spektrum aktywności przeciwbakteryjnej

Diglukonian chloroheksydyny charakteryzuje się zróżnicowaną aktywnością wobec różnych grup drobnoustrojów:

• Wykazuje silne działanie bakteriobójcze i bakteriostatyczne przeciwko bakteriom Gram-dodatnim – grupa bakterii, która ze względu na budowę ściany komórkowej jest szczególnie podatna na działanie chloroheksydyny.⁶
• Wykazuje słabsze, ale nadal skuteczne działanie przeciwko bakteriom Gram-ujemnym, które ze względu na bardziej złożoną budowę błony komórkowej są mniej wrażliwe na działanie substancji.⁷
• Udowodniono również działanie przeciwbakteryjne glukonianu chloroheksydyny przeciwko bakteriom beztlenowym, co rozszerza spektrum zastosowania produktu w zwalczaniu infekcji mieszanych.⁸

Aktywność przeciwgrzybicza

Działanie grzybostatyczne i grzybobójcze glukonianu chloroheksydyny obejmuje szeroki zakres grzybów patogennych, w tym:

• Grzyby z rodzaju Candida – powszechne patogeny powodujące kandydozy skóry i błon śluzowych
• Drożdże – różne gatunki drożdży mogące wywoływać zakażenia powierzchniowe
• Niektóre dermatofity, w tym Trichophyton mentagrophytes – grzyby powodujące zakażenia skóry, włosów i paznokci⁹

Aktywność przeciwprątkowatcza

Szczególną cechą produktu Spirytus Hibitanowy 0,5% ATS jest jego zdolność do skutecznego niszczenia Mycobacterium tuberculosis (prątków gruźlicy) w czasie 15 minut. Jest to istotna zaleta w porównaniu z roztworami wodnymi chloroheksydyny, które nie wykazują takiej skuteczności przeciwko prątkom. Ta właściwość wynika z synergistycznego działania chloroheksydyny i alkoholu etylowego w produkcie.¹⁰